Intentie

Intentie is de bewuste gerichtheid om iets te doen, te veranderen, te ervaren of op een bepaalde manier aanwezig te zijn. Een intentie kan voorafgaan aan een concrete handeling, maar kan ook een bredere richting aangeven zonder dat het eindresultaat al vaststaat.

Daarmee ligt intentie tussen verlangen en handelen. Je kunt iets wensen zonder er werkelijk richting aan te geven. Een intentie ontstaat wanneer een mogelijkheid meer bewust wordt verbonden met aandacht en keuze.

Binnen persoonlijk meesterschap is intentie daarom belangrijk: waar wil je je bewust op richten, en vanuit welke houding wil je handelen?

1. Wat is een intentie?

In het dagelijks taalgebruik betekent intentie ongeveer voornemen of bedoeling. Toch kan het begrip verschillende lagen hebben.

Een intentie kan heel concreet zijn:

Ik wil vanavond mijn zus bellen.

Maar ook veel breder:

• Ik wil aandachtiger luisteren.
• Ik wil eerlijker omgaan met wat ik voel.
• Ik wil meer vanuit vertrouwen handelen.

Bij zulke bredere intenties ligt niet precies vast wat er moet gebeuren. De intentie geeft vooral richting aan de manier waarop iemand situaties tegemoet wil treden.

Intentie is nog geen gedrag

Een belangrijk onderscheid is dat iets willen doen niet hetzelfde is als het daadwerkelijk doen.

Mensen kunnen oprecht de intentie hebben om gezonder te leven, grenzen te stellen of meer tijd aan hun relaties te besteden en toch steeds terugvallen in oud gedrag.

Intentie is dus geen garantie voor verandering.

Wel kan zij het begin ervan zijn.

2. Wat is het verschil tussen een intentie en een doel?

Doelen en intenties kunnen elkaar aanvullen, maar ze zijn niet hetzelfde.

Een doel beschrijft meestal een gewenste uitkomst:

• een opleiding afronden;
• een marathon lopen;
• een eigen bedrijf beginnen;
• een bepaald project voltooien.

Een intentie kan beschrijven hoe of vanuit welke richting iemand wil handelen:

• nieuwsgierig blijven;
• met aandacht werken;
• eerlijk communiceren;
• meer vertrouwen opbouwen;
• ruimte laten voor verandering.

Een doel kan uiteindelijk worden behaald of niet. Een intentie kan tijdens het hele proces richting blijven geven.

Hetzelfde doel, een andere intentie

Twee mensen kunnen precies hetzelfde doel nastreven en toch vanuit heel verschillende intenties handelen.

Iemand kan promotie willen maken omdat status belangrijk is. Een ander zoekt dezelfde promotie omdat het werk meer creatieve vrijheid biedt.

Het zichtbare doel is hetzelfde.

De betekenis erachter verschilt.

Daarom raakt intentie direct aan persoonlijke waarden en zingeving.

3. Hoe beïnvloedt intentie aandacht en gedrag?

Wanneer iemand zich bewust op iets richt, kan dat invloed hebben op wat wordt opgemerkt en welke keuzes waarschijnlijker worden.

Stel dat iemand de intentie heeft om tijdens gesprekken beter te luisteren. Die intentie kan ervoor zorgen dat hij eerder merkt wanneer hij een ander onderbreekt of al bezig is een antwoord te formuleren.

De intentie verandert de situatie niet automatisch. Ze kan wel de aandacht veranderen waarmee iemand de situatie binnenstapt.

Daarmee kan een eenvoudige beweging ontstaan:

• je merkt iets op;
• je herinnert je de intentie;
• er ontstaat een keuzemoment;
• je probeert ander gedrag;
• de ervaring levert nieuwe informatie op.

Dat maakt intentie relevant voor focus, zelfregulatie en zelfleiderschap.

4. Waarom leiden goede intenties niet altijd tot verandering?

Omdat gedrag door veel meer wordt beïnvloed dan bewuste voornemens.

Gewoonten, emoties, vermoeidheid, sociale omstandigheden, directe beloningen en automatische reacties kunnen allemaal sterker blijken dan wat iemand zich eerder had voorgenomen.

Ook een beperkende overtuiging kan tussen intentie en gedrag komen te staan.

Iemand kan bijvoorbeeld oprecht de intentie hebben vaker zijn mening uit te spreken, terwijl tegelijkertijd de overtuiging meespeelt:

Als ik zeg wat ik werkelijk vind, zullen mensen mij afwijzen.

De intentie en het bestaande wereldmodel wijzen dan verschillende kanten op.

Kleine ervaringen kunnen het verschil maken

Het alternatief hoeft niet onmiddellijk te zijn:

Vanaf nu zeg ik altijd precies wat ik denk.

Een aangrenzende mogelijkheid kan veel kleiner zijn: tijdens één veilig gesprek één afwijkende mening uitspreken.

Wanneer dat een andere ervaring oplevert dan verwacht, kan ook de oorspronkelijke overtuiging beginnen te veranderen.

Intentie krijgt daarmee meer kracht wanneer zij wordt verbonden met werkelijke ervaring.

5. Wat heeft intentie met autonomie en zelfleiderschap te maken?

Intenties kunnen van binnenuit ontstaan, maar ze kunnen ook sterk zijn beïnvloed door verwachtingen van anderen.

Dat maakt autonomie relevant.

Wil ik dit werkelijk zelf, of vind ik vooral dat ik dit zou moeten willen?

Die vraag is niet altijd eenvoudig te beantwoorden. Mensen nemen voortdurend waarden, verwachtingen en ideeën van hun omgeving over. Dat is een normaal onderdeel van sociale ontwikkeling.

Autonomie betekent daarom niet dat een intentie volledig vrij van invloed moet zijn. Het gaat erom dat iemand zich er bewust toe kan verhouden.

Van richting naar handelen

Zelfleiderschap voegt vervolgens een volgende laag toe.

Een intentie kan richting geven, maar uiteindelijk ontstaan nieuwe ervaringen vooral wanneer er iets gebeurt.

Daarom horen bij persoonlijk meesterschap zowel:

innerlijke richting als daadwerkelijk handelen.

Zonder intentie kan handelen stuurloos worden. Zonder handelen kan intentie een mooi voornemen blijven.

6. Welke rol spelen emoties en intuïtie bij intentie?

Niet iedere intentie ontstaat uit rationeel nadenken.

Soms merkt iemand dat een bepaalde mogelijkheid enthousiasme, nieuwsgierigheid of juist weerstand oproept. Emoties kunnen daarmee informatie geven over wat belangrijk, bedreigend of aantrekkelijk voelt.

Ook intuïtie kan richting geven.

Een keuze kan bijvoorbeeld goed voelen zonder dat iemand onmiddellijk kan uitleggen waarom. Vanuit psychologisch perspectief kan intuïtie mede voortkomen uit ervaringen en informatie die snel en grotendeels automatisch worden verwerkt.

Binnen spirituele tradities kan intuïtie daarnaast worden gezien als innerlijk weten of contact met een diepere laag van bewustzijn.

Beide perspectieven hoeven niet gelijkgesteld te worden.

Een intuïtief gevoel kan serieus genomen worden zonder het automatisch als waarheid te beschouwen.

7. Welke betekenis heeft intentie binnen spiritualiteit?

Intentie heeft binnen veel spirituele tradities een belangrijke plaats.

Meditatie, gebed, rituelen en andere spirituele praktijken kunnen bijvoorbeeld beginnen met het bewust formuleren of voelen van een intentie. Die kan betrekking hebben op compassie, bewustzijn, verbinding, heling, dankbaarheid of persoonlijke verandering.

Hier krijgt intentie soms een betekenis die verder gaat dan het sturen van het eigen gedrag.

Kan intentie de werkelijkheid beïnvloeden?

Binnen bepaalde spirituele opvattingen wordt aangenomen dat intentie invloed kan hebben op gebeurtenissen of dat bewustzijn en werkelijkheid op een diepere manier met elkaar verbonden zijn.

Dat is een spirituele overtuiging en geen wetenschappelijk vastgesteld gegeven.

Wetenschappelijk beter te onderzoeken is hoe intentie invloed kan hebben op aandacht, verwachtingen, beslissingen en gedrag. Die veranderingen kunnen vervolgens wel degelijk gevolgen hebben voor wat iemand ervaart.

Dat onderscheid is belangrijk zonder daarmee de spirituele betekenis van intentie weg te hoeven nemen.

8. Wat is de relatie tussen intentie en het kwantummodel?

Binnen het spirituele kwantummodel van Helder Dromen krijgt intentie een bijzondere plaats.

Het gewone wereldmodel bevat ideeën over wat iemand denkt dat mogelijk, onmogelijk, waarschijnlijk of onwaarschijnlijk is. Beperkende overtuigingen kunnen die ervaren mogelijkheden verder verkleinen.

Wanneer iemand een aangrenzende mogelijkheid ontdekt, ontstaat ruimte voor iets dat binnen het bestaande wereldmodel nog niet vanzelfsprekend was.

Intentie kan vervolgens richting geven aan het onderzoeken van zo'n mogelijkheid.

Daarmee betekent het kwantummodel niet dat iemand door intentie simpelweg iedere gewenste werkelijkheid kan creëren. Werkelijke omstandigheden, andere mensen, toeval en grenzen blijven bestaan.

Het kwantummodel is hier een spiritueel perspectief op verruiming van mogelijkheden. Het moet niet worden verward met kwantumfysica en kan daar niet wetenschappelijk uit worden afgeleid.

9. Wanneer kan intentie juist beperkend worden?

Intentie wordt meestal positief beschreven, maar ook een sterke intentie kan verstarren.

Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer iemand zich zo vastlegt op één gewenste uitkomst dat andere mogelijkheden nauwelijks meer worden gezien.

• Het moet precies zo gebeuren.
• Alleen deze uitkomst is goed.
• Als dit mislukt, is alles mislukt.

Dan kan gerichtheid veranderen in vernauwing.

Richting én mentale flexibiliteit

Persoonlijk meesterschap vraagt daarom niet alleen om intentie, maar ook om mentale flexibiliteit.

Een intentie kan richting geven terwijl de precieze route openblijft.

Dat sluit ook aan bij natuurlijk ritme en vertrouwen. Niet iedere ontwikkeling kan volledig worden gepland of afgedwongen. Soms verandert nieuwe informatie wat verstandig of betekenisvol is.

Een intentie hoeft dan niet noodzakelijk te worden opgegeven. Misschien moet alleen de vorm waarin zij wordt uitgevoerd veranderen.

10. Tenslotte

Intentie bevindt zich op een interessant punt tussen denken en doen.

Ze is concreter dan een verlangen, maar nog geen handeling. Ze kan voortkomen uit persoonlijke waarden, zingeving, emoties, rationeel denken, intuïtie of een spirituele overtuiging.

Daarmee geeft intentie richting zonder de toekomst volledig vast te leggen.

Binnen persoonlijk meesterschap wordt vooral interessant wat er gebeurt wanneer een intentie een mogelijkheid opent die binnen het bestaande wereldmodel nog nauwelijks werd overwogen. Een kleine nieuwe ervaring kan vervolgens voldoende zijn om een beperkende overtuiging minder vanzelfsprekend te maken.

Zo kan het wereldmodel stap voor stap ruimer worden.

Het spirituele kwantummodel van Helder Dromen trekt die gedachte verder door naar een werkelijkheid waarin meer mogelijkheden worden toegelaten dan binnen het oorspronkelijke wereldmodel zichtbaar waren. Dat is een spirituele visie, geen wetenschappelijke conclusie uit de kwantumfysica.

Intentie is binnen die beweging geen garantie dat iets zal gebeuren.

Ze bepaalt vooral de richting waarin iemand bereid is te kijken, kiezen en handelen.