Wereldmodel

Je wereldmodel is het mentale kader waarmee jij de werkelijkheid interpreteert. Het bepaalt hoe jij denkt, voelt en handelt. In feite creëer jij met jouw wereldmodel jouw eigen werkelijkheid.

Belangrijk om te beseffen is dat deze werkelijkheid niet gelijk is aan de objectieve realiteit. Het is slechts een interpretatie daarvan. Een bekende uitspraak hierover is: “de kaart is niet het gebied.”

Met andere woorden: wat jij ziet en ervaart is niet de wereld zelf, maar jouw versie ervan.

1- Hoe wordt je wereldmodel gevormd?

Je wereldmodel ontstaat doordat jij de wereld waarneemt via je zintuigen: zien, horen, voelen, ruiken en proeven. Deze zintuiglijke informatie wordt vervolgens verwerkt door je brein tot een interne ervaring.

Daar geef jij betekenis aan, gebaseerd op alles wat je eerder hebt meegemaakt. Denk aan je herinneringen, overtuigingen, normen, waarden, opvoeding en culturele achtergrond.

Je wereldmodel werkt als een filter. Het bepaalt welke informatie je wel en niet opmerkt. Tegelijkertijd wordt het ook weer gevormd door wat je waarneemt.

Dit betekent dat je in een cirkel leeft:

• wat je ziet beïnvloedt je wereldmodel
• je wereldmodel bepaalt wat je ziet

Hierdoor ontstaat een persoonlijke werkelijkheid die voor iedereen anders is.

2- De automatische piloot

Je kunt je wereldmodel zien als een automatische piloot. Het helpt je om snel beslissingen te nemen zonder dat je overal bewust over na hoeft te denken.

Dit is ontzettend efficiënt. Zonder deze automatische processen zou je overweldigd raken door alle keuzes die je elke dag moet maken.

Maar deze automatische piloot heeft ook een keerzijde. Wanneer je vastzit in bepaalde patronen, blijft je wereldmodel dezelfde keuzes herhalen. Zelfs als deze keuzes je niet verder helpen.

Daarom is het belangrijk om te beseffen dat jij niet je wereldmodel bent. Je hebt het, maar je bent het niet.

Door bewustwording en zelfreflectie kun je afstand nemen en nieuwe keuzes maken.

3- Je energiehuishouding

Je brein is van nature gericht op energiebesparing. Dit mechanisme stamt uit de oertijd, waarin energie cruciaal was om te overleven.

Om energie te besparen, gebruikt je brein bestaande programma’s. Dit zijn automatische reacties op situaties die lijken op eerdere ervaringen.

Bijvoorbeeld: je hoeft niet na te denken wat je moet doen bij een rood stoplicht. Je brein herkent de situatie en activeert direct het juiste programma: stoppen.

Maar ditzelfde mechanisme kan je ook beperken. Als je ooit hebt geleerd dat iets gevaarlijk of spannend is, zal je brein vergelijkbare situaties vermijden. Zelfs als dat in werkelijkheid niet nodig is.

Je wereldmodel kiest dus vaak voor zekerheid boven groei.

4- Information Bias

Een krachtig mechanisme binnen je wereldmodel is de zogeheten information bias. Dit betekent dat je vooral informatie opneemt die past bij wat je al gelooft.

Alles wat jouw overtuigingen bevestigt, laat je brein toe. Alles wat daar tegenin gaat, wordt vaak genegeerd of aangepast.

Dit gebeurt via drie filters:

• Generalisatie: één ervaring wordt gezien als representatief voor alle soortgelijke situaties
• Vervorming: informatie wordt aangepast zodat het past binnen je overtuigingen
• Weglating: informatie die niet past, wordt simpelweg genegeerd

Deze filters zorgen ervoor dat je wereldmodel zichzelf in stand houdt.

Er bestaat dan ook geen “juist” wereldmodel. Ieder mens heeft zijn eigen unieke interpretatie van de werkelijkheid.

Het verschil zit vooral in het aantal mogelijkheden dat iemand ziet.

5- Verruim je wereldmodel

Het mooie is dat je wereldmodel niet vaststaat. Je kunt het ontwikkelen en verrijken.

Dit begint met bewustwording. Door te onderzoeken hoe jij denkt en waarom je bepaalde keuzes maakt, krijg je inzicht in je eigen patronen.

Vervolgens kun je nieuwe ervaringen opzoeken en jezelf openstellen voor andere perspectieven. Dit helpt je om je bestaande overtuigingen te verruimen.

Praktische stappen die je kunt zetten:

• Accepteer je huidige wereldmodel en wees dankbaar voor wat het je heeft gebracht
• Wees geduldig wanneer je verandering wilt; groei kost tijd
• Visualiseer je gewenste toekomst en voel hoe het zou zijn om daar te zijn
• Kom in actie en probeer nieuwe dingen uit, ook als ze spannend zijn
• Schrijf je gedachten op om dieper inzicht te krijgen in jezelf

Door dit proces ga je steeds meer mogelijkheden zien in plaats van beperkingen.

6- Tenslotte

Wanneer jij je wereldmodel verrijkt, verruim je automatisch je keuzes in het leven.

Meer keuzes betekent meer vrijheid. En meer vrijheid betekent dat je bewuster kunt leven en handelen vanuit je eigen kracht.

Het zijn zelden de omstandigheden die je beperken. Het zijn meestal je overtuigingen over die omstandigheden.

Door deze overtuigingen te onderzoeken en te veranderen, ontstaat er ruimte. Ruimte om te groeien, te ontwikkelen en je leven vorm te geven op een manier die echt bij jou past.

Zo beweeg je stap voor stap richting een leven dat meer in lijn is met wie je werkelijk bent.