Helen

Helen betekent in brede zin herstellen van iets wat beschadigd, ontregeld of uit balans is geraakt. Dat kan lichamelijk herstel zijn, maar het woord wordt ook gebruikt voor emotionele verwerking, psychologisch herstel en spirituele ontwikkeling.

Daarmee is helen een breed begrip. Het kan gaan over herstellen na verlies of een moeilijke periode, het verwerken van pijnlijke ervaringen, opnieuw vertrouwen ontwikkelen of leren omgaan met iets wat niet meer ongedaan kan worden gemaakt.

Helen betekent daarom niet altijd dat iets verdwijnt of weer wordt zoals vroeger.

Soms betekent helen juist dat iemand verandert in zijn verhouding tot wat er is gebeurd — en van daaruit nieuwe mogelijkheden ontdekt.

1. Wat betekent helen?

De woorden helen, herstellen en genezen worden regelmatig door elkaar gebruikt, maar hebben niet altijd dezelfde betekenis.

Genezen wordt vooral gebruikt bij ziekte, verwonding en lichamelijk herstel.

Helen heeft daarnaast een bredere psychologische en levensbeschouwelijke betekenis.

Het kan bijvoorbeeld betrekking hebben op:

• emotionele verwerking;
• herstellen van vertrouwen;
• omgaan met verlies;
• veranderen van gedragspatronen;
• ontwikkelen van zelfacceptatie;
• opnieuw betekenis vinden;
• herstellen van verbinding;
• leren leven met blijvende veranderingen.

Helen is daarmee geen afzonderlijke techniek.

Het is eerder een verzamelbegrip voor processen waarin herstel, verwerking, aanpassing en ontwikkeling een rol kunnen spelen.

2. Betekent helen dat je weer wordt wie je vroeger was?

Niet noodzakelijk.

Na een ingrijpende ervaring bestaat soms het verlangen om terug te keren naar de persoon die je daarvoor was.

Maar niet iedere ervaring kan ongedaan worden gemaakt.

Een verlies, scheiding, langdurig conflict, teleurstelling of andere ingrijpende gebeurtenis kan iemand blijvend veranderen.

Helen hoeft dan niet te betekenen:

terug naar vroeger

maar kan ook betekenen:

vanuit wat gebeurd is opnieuw verder kunnen.

Dat maakt helen anders dan simpelweg repareren.

Sommige ervaringen krijgen uiteindelijk een andere plaats in het leven zonder volledig te verdwijnen.

3. Wat is emotioneel helen?

Emotioneel helen verwijst meestal naar het verwerken en integreren van emotioneel belastende ervaringen.

Daarbij kunnen bijvoorbeeld verdriet, angst, boosheid, schaamte, schuld, eenzaamheid of machteloosheid een rol spelen.

Het doel is niet noodzakelijk dat zulke emoties verdwijnen.

Verdriet na een belangrijk verlies kan jaren later nog terugkomen. Dat betekent niet automatisch dat iemand niet voldoende heeft verwerkt.

De verhouding tot de emotie kan wel veranderen.

"Ik mag dit niet voelen"

kan bijvoorbeeld plaatsmaken voor:

"Dit verdriet hoort bij iets wat belangrijk voor mij was."

Daar raken helen en emotieregulatie elkaar. Emotieregulatie betekent niet simpelweg onaangename emoties verminderen, maar ook emoties herkennen, verdragen en er op een passende manier mee omgaan.

4. Welke rol spelen overtuigingen bij helen?

Wat iemand meemaakt en wat iemand daaruit concludeert zijn twee verschillende zaken.

Na een afwijzing kan bijvoorbeeld de beperkende overtuiging ontstaan:

"Ik ben niet goed genoeg."

Na bedrog:

"Niemand is te vertrouwen."

Na een mislukking:

"Ik kan dit niet."

Dergelijke conclusies kunnen begrijpelijk zijn vanuit de oorspronkelijke ervaring. Wanneer ze zich ontwikkelen tot algemene overtuigingen, kunnen ze echter ook nieuwe situaties gaan beïnvloeden.

Zo kan een ervaring onderdeel worden van het wereldmodel.

Helen kan dan zowel bestaan uit het verwerken van de oorspronkelijke ervaring als uit het veranderen van overtuigingen die daarmee verbonden zijn.

"Ik ben afgewezen, dus ik ben niet goed genoeg"

kan bijvoorbeeld aangrenzende mogelijkheden krijgen:

→ Deze persoon wees mij af.
→ Afwijzing en eigenwaarde zijn niet hetzelfde.
→ Niet iedere toekomstige relatie verloopt hetzelfde.
→ Ik kan verdriet hebben en toch opnieuw verbinding aangaan.

De gebeurtenis verandert niet.

De betekenis die zij binnen het wereldmodel krijgt, kan wel veranderen.

5. Wat hebben zelfacceptatie en eigenwaarde met helen te maken?

Helen wordt soms voorgesteld alsof er eerst iets aan jezelf gerepareerd moet worden voordat je weer compleet bent.

Dat kan zelf een problematische overtuiging worden:

"Eerst moet ik geheeld zijn voordat ik goed genoeg ben."

Daar biedt zelfacceptatie een belangrijk tegenwicht.

Zelfacceptatie betekent niet dat iemand alles goed moet vinden zoals het is. Je kunt erkennen dat iets pijn doet, dat bepaald gedrag je belemmert of dat je wilt veranderen zonder jezelf als persoon af te wijzen.

Daar ligt ook de verbinding met eigenwaarde.

"Er is iets waarmee ik worstel"

is iets anders dan:

"Er is iets mis met mij."

Helen en persoonlijke groei hoeven daarom niet voort te komen uit zelfafwijzing.

Iemand kan zichzelf accepteren én verandering wensen.

6. Welke rol speelt het lichaam bij helen?

Lichamelijke en psychologische processen beïnvloeden elkaar.

Stress kan bijvoorbeeld lichamelijk worden ervaren, terwijl pijn, vermoeidheid of ziekte invloed kunnen hebben op emoties, concentratie en stemming.

Het lichaam kan daarom onderdeel zijn van een breder herstelproces.

Lichaamswerk is een verzamelnaam voor verschillende benaderingen waarin bijvoorbeeld beweging, ademhaling, ontspanning en lichamelijke gewaarwordingen aandacht krijgen.

Ook slaap, beweging, voeding, rust en sociale omstandigheden kunnen relevant zijn voor lichamelijk en psychologisch functioneren.

Toch moet onderscheid worden gemaakt tussen helen als breed persoonlijk proces en medische genezing.

Een lichamelijke aandoening vraagt waar nodig om passende medische diagnostiek en behandeling. Psychologische, spirituele of lichaamsgerichte benaderingen zijn niet automatisch een vervanging daarvoor.

7. Is helen hetzelfde als loslaten?

Helen en loslaten worden vaak met elkaar verbonden, maar loslaten betekent niet noodzakelijk vergeten of ergens nooit meer door geraakt worden.

Sommige ervaringen blijven onderdeel van iemands levensverhaal.

Wat wel kan veranderen is de invloed die ze op het heden hebben.

Iemand kan bijvoorbeeld jarenlang boos blijven over wat een ander heeft gedaan. Helen hoeft dan niet te betekenen dat die gebeurtenis wordt goedgekeurd of vergeten.

Er kan een andere verhouding ontstaan:

"Dit is mij overkomen."

in plaats van:

"Dit bepaalt nog steeds wie ik ben en wat ik kan."

Loslaten betekent in die zin niet dat het verleden verdwijnt.

Het betekent dat de relatie ermee kan veranderen.

8. Welke rol spelen relaties bij helen?

Mensen ontwikkelen zich niet los van andere mensen.

Relaties kunnen een bron zijn van pijn, maar ook van herstel.

Gehoord worden, vertrouwen ervaren, erkenning krijgen of ontdekken dat een nieuwe relatie anders verloopt dan eerdere relaties kan nieuwe ervaringen opleveren.

Stel dat iemand door eerdere ervaringen gelooft:

"Als ik mijn grenzen aangeef, verlaten mensen mij."

Een nieuwe ervaring kan daar iets naast zetten.

Iemand stelt een grens en de ander reageert:

"Ik begrijp het."

Dat ene moment verandert een diepgewortelde overtuiging waarschijnlijk niet onmiddellijk.

Maar er is nieuwe informatie ontstaan.

"Mensen verlaten mij wanneer ik grenzen stel"

krijgt gezelschap van:

"Er zijn ook mensen die mijn grenzen respecteren."

Herhaalde ervaringen kunnen zo bijdragen aan een rijker wereldmodel.

9. Betekent helen dat pijn uiteindelijk verdwijnt?

Niet altijd.

Dat is een belangrijke nuance.

Sommige gebeurtenissen blijven pijnlijk. Een herinnering kan verdriet oproepen. Een litteken kan zichtbaar blijven. Een gemis kan onderdeel van het leven worden.

Toch kan de plaats van die pijn veranderen.

Wat eerst vrijwel alles bepaalde, kan onderdeel worden van een groter geheel.

Daarmee kan:

"Dit bepaalt mijn leven"

langzaam veranderen in:

"Dit hoort bij mijn leven, maar mijn leven bestaat uit meer."

Helen kan daarom ook betekenen dat er iets naast de pijn groeit.

Nieuwe relaties.

Nieuwe ervaringen.

Nieuwe betekenis.

Nieuwe mogelijkheden.

Het oude hoeft niet volledig te verdwijnen voordat het nieuwe kan ontstaan.

10. Wat is spiritueel helen?

Binnen religieuze, filosofische en spirituele tradities wordt helen vaak breder opgevat dan psychologisch of lichamelijk herstel.

Het kan bijvoorbeeld betrekking hebben op:

• zingeving;
• vergeving;
• verbondenheid;
• innerlijke rust;
• levensmissie;
• acceptatie;
• verhouding tot verlies en lijden;
• het ervaren van verbinding met iets groters dan het individu.

De betekenis hiervan verschilt sterk per traditie en persoon.

Spirituele heling hoeft daardoor niet te betekenen dat een lichamelijke of psychische klacht verdwijnt. Het kan ook gaan om een verandering in de manier waarop iemand zichzelf, zijn ervaringen en het leven begrijpt.

Iemand kan bijvoorbeeld niet veranderen wat er gebeurd is, maar wel een nieuwe betekenis of richting ontdekken.

11. Wat betekent helen voor persoonlijke groei?

Helen en persoonlijke groei zijn nauw met elkaar verbonden, maar niet hetzelfde.

Persoonlijke groei kan ontstaan vanuit nieuwsgierigheid en het verlangen om iets te ontwikkelen.

Helen begint vaker bij iets wat pijn doet, vastzit of uit balans is geraakt.

Toch kunnen de processen elkaar ontmoeten.

Een beperkende overtuiging kan veranderen. Eigenwaarde kan minder afhankelijk worden van prestaties. Zelfkennis kan toenemen. Iemand kan beter leren omgaan met emoties, assertiever worden of duidelijker grenzen stellen.

Daarmee kan een oude beweging:

ervaring → pijn → overtuiging → beperkt wereldmodel

geleidelijk veranderen in:

ervaring → bewustwording → verwerking → aangrenzende mogelijkheden → nieuwe ervaringen → rijker wereldmodel

Daarbij zijn beide bewegingen mogelijk.

Een oude overtuiging kan daadwerkelijk veranderen in een helpende overtuiging.

En tegelijkertijd kunnen er meerdere nieuwe mogelijkheden naast ontstaan.

Helen betekent dan niet alleen herstellen van wat beschadigd is.

Het kan ook betekenen dat het leven ruimer wordt dan het probleem waarmee het proces begon.

12. Tenslotte

Helen is geen rechte weg van beschadigd naar gerepareerd.

Soms betekent het herstellen. Soms verwerken. Soms veranderen. Soms accepteren. En soms leren leven met iets wat nooit volledig zal verdwijnen.

Daarbij kunnen emoties, relaties, het lichaam, eigenwaarde, zelfacceptatie, overtuigingen en nieuwe ervaringen allemaal een rol spelen.

De kern is niet dat alles wat pijn doet uiteindelijk moet verdwijnen.

Er kan ook iets nieuws ontstaan naast wat er al is.

pijn → bewustwording → verwerking → verandering → nieuwe mogelijkheden

Daarmee verandert het verleden niet.

Maar het verleden hoeft ook niet voor altijd te bepalen welke mogelijkheden iemand in het heden en de toekomst nog kan zien..