Kwantumverstrengeling

Kwantumverstrengeling is een van de meest fascinerende verschijnselen uit de kwantumfysica. Twee of meer kwantumsystemen kunnen zo met elkaar verbonden raken dat hun toestand niet meer volledig afzonderlijk kan worden beschreven.

Zelfs wanneer de onderdelen vervolgens ver van elkaar verwijderd zijn, blijven metingen bijzondere onderlinge verbanden vertonen.

Dat klinkt bijna alsof de natuurkunde zegt dat alles in het universum onzichtbaar met alles verbonden is.

Maar zo eenvoudig ligt het niet.

Kwantumverstrengeling is een werkelijk natuurkundig verschijnsel. De betekenis die we eraan geven voor bewustzijn, persoonlijke groei of spiritualiteit is een andere laag.

Juist het onderscheid tussen die twee maakt kwantumverstrengeling zo interessant.

1. Wat is kwantumverstrengeling?

In de kwantumfysica kunnen twee of meer systemen samen één kwantumtoestand vormen.

Hun eigenschappen kunnen dan zodanig met elkaar samenhangen dat het niet meer voldoende is om ieder onderdeel afzonderlijk te beschrijven.

Ze zijn verstrengeld.

Stel bijvoorbeeld dat twee verstrengelde deeltjes op verschillende plaatsen worden gemeten. De meetresultaten kunnen dan correlaties vertonen die sterker zijn dan je vanuit bepaalde klassieke verklaringen zou verwachten.

Dat is niet alleen theorie.

Experimenten met onder andere verstrengelde fotonen hebben deze bijzondere voorspellingen van de kwantummechanica overtuigend bevestigd. Het onderzoek van John Clauser, Alain Aspect en Anton Zeilinger naar verstrengeling en Bell-ongelijkheden werd in 2022 bekroond met de Nobelprijs voor Natuurkunde.

Einsteins ongemak

Albert Einstein had grote moeite met dit soort gevolgen van de kwantummechanica.

Samen met Boris Podolsky en Nathan Rosen beschreef hij in 1935 wat later de EPR-paradox werd genoemd.

De vraag was onder andere of de kwantummechanica misschien onvolledig was en er verborgen informatie bestond die de merkwaardige correlaties kon verklaren.

John Bell bedacht later een manier om bepaalde van zulke verklaringen experimenteel te testen.

De resultaten bleken overeen te komen met de voorspellingen van de kwantummechanica en niet met lokale verborgen-variabelenmodellen waarop Bell zijn ongelijkheid toepaste.

2. Verandert het ene deeltje onmiddellijk het andere?

Dit wordt vaak zo uitgelegd:

Wanneer je het ene verstrengelde deeltje verandert, verandert het andere onmiddellijk mee.

Dat is te simpel.

Wat kwantumverstrengeling bijzonder maakt, zijn vooral de correlaties tussen meetresultaten van de verschillende onderdelen van het systeem.

Het is dus niet alsof deeltje A een gewoon bericht naar deeltje B stuurt met de opdracht:

Ik ben veranderd, dus jij moet nu ook veranderen.

Er hoeft volgens de kwantummechanica geen klassiek signaal tussen de twee delen te reizen om de waargenomen correlaties te verklaren. Tegelijk kan verstrengeling niet simpelweg worden gebruikt om informatie sneller dan het licht te versturen.

Ook energiebehoud is niet de verklaring

De oorspronkelijke gedachte dat de energie van het ene deeltje verandert en daarom automatisch de energie van het andere moet veranderen om de totale energie constant te houden, beschrijft kwantumverstrengeling niet correct.

Verstrengeling kan betrekking hebben op verschillende kwantumeigenschappen.

De essentie is niet:

energie van A verandert → energie van B moet veranderen.

De essentie is dat de gezamenlijke kwantumtoestand niet kan worden opgesplitst in volledig onafhankelijke toestanden van de afzonderlijke delen.

3. Bewijst kwantumverstrengeling dat alles verbonden is?

Hier maken we de overstap van natuurkunde naar filosofie en spiritualiteit.

Kwantumverstrengeling laat zien dat bepaalde kwantumsystemen relaties kunnen hebben die niet met onze alledaagse klassieke intuïtie overeenkomen.

Daaruit volgt niet automatisch:

Alles in het universum is kwantumverstrengeld.

En evenmin:

Alle mensen zijn door kwantumverstrengeling met elkaar verbonden.

Of:

Mijn bewustzijn is kwantummechanisch verbonden met een toekomstige werkelijkheid.

Daarvoor bestaat geen wetenschappelijk bewijs.

“Alles is verbonden” kan een spiritueel of filosofisch uitgangspunt zijn, maar kwantumverstrengeling bewijst die uitspraak niet.

Dat onderscheid is belangrijk, omdat de natuurkunde anders wordt gebruikt als bewijs voor iets wat zij zelf niet zegt.

4. Waarom is kwantumverstrengeling toch zo'n krachtige metafoor?

Omdat het onze intuïtie uitdaagt.

In ons dagelijkse wereldmodel denken we gemakkelijk in afzonderlijke dingen.

• Ik ben hier.
• Jij bent daar.
• Dit is oorzaak.
• Dat is gevolg.
• Dit bestaat los van dat.

De kwantumwereld laat zien dat de natuur op zeer kleine schaal eigenschappen heeft die niet altijd passen binnen zulke eenvoudige voorstellingen.

Dat maakt kwantumverstrengeling een aantrekkelijke metafoor voor verbondenheid.

Verbondenheid zonder natuurkundige claim

Mensen zijn natuurlijk daadwerkelijk op allerlei manieren met elkaar verbonden.

• Via relaties.
• Taal.
• Cultuur.
• Gedrag.
• Emoties.
• Economie.
• Natuur.
• Geschiedenis.

Wat één mens doet, kan gevolgen hebben voor anderen.

Daar hebben we geen kwantumverstrengeling voor nodig.

Spiritueel kan iemand die onderlinge afhankelijkheid ervaren als onderdeel van een groter geheel. Kwantumverstrengeling kan daarbij inspirerende symboliek bieden, zolang de metafoor niet wordt verward met natuurkundig bewijs.

5. Wat heeft kwantumverstrengeling met het kwantummodel te maken?

Binnen Helder Dromen heeft het kwantummodel een eigen betekenis.

Het kwantummodel is geen natuurkundig model.

Het is een spiritueel model waarin het bestaande wereldmodel wordt verruimd door mogelijkheden toe te laten die iemand vanuit zijn huidige overtuigingen nog nauwelijks kan zien.

Een wereldmodel kan bijvoorbeeld zeggen:

• Dit is wie ik ben.
• Zo werkt mijn leven.
• Dat kan ik niet.
• Dit is de enige mogelijkheid.

Het kwantummodel stelt daar geen natuurkundige formule tegenover.

Het stelt een andere vraag:

Wat is er nog meer mogelijk dan mijn huidige wereldmodel mij laat zien?

Van één werkelijkheid naar meerdere mogelijkheden

Daar kan kwantumfysica inspireren zonder als bewijs te worden gebruikt.

De kwantumwereld heeft ons geleerd dat de werkelijkheid op fundamenteel niveau veel minder overeenkomt met onze alledaagse intuïtie dan mensen eeuwenlang dachten.

Binnen persoonlijke groei kan dat als metafoor uitnodigen om hetzelfde met het eigen wereldmodel te doen:

niet automatisch aannemen dat wat je nu ziet ook alles is wat mogelijk is.

Dat is de verbinding.

Niet:

kwantumfysica bewijst het kwantummodel.

Maar:

kwantumfysica kan inspireren om onze vanzelfsprekende ideeën over werkelijkheid en mogelijkheid opnieuw te onderzoeken.

6. Wat heeft aandacht met verbinding te maken?

Waar je aandacht aan geeft, krijgt binnen je beleving meestal meer betekenis.

Stel dat je overweegt om voor jezelf te beginnen.

Plotseling vallen ondernemers je vaker op. Je leest artikelen die je vroeger oversloeg. Je hoort mogelijkheden in gesprekken die je eerder niet interessant vond.

De wereld is niet noodzakelijk plotseling veranderd.

Jouw aandacht is veranderd.

Dat kan vervolgens wel degelijk invloed hebben op je werkelijkheid.

• Je verzamelt andere informatie.
• Je spreekt andere mensen.
• Je maakt andere keuzes.
• Je probeert iets nieuws.

Daaruit kunnen nieuwe ervaringen ontstaan.

Geen kwantumverstrengeling, wel een echte verbinding

Je bent daarmee niet letterlijk kwantumverstrengeld geraakt met je toekomstige onderneming.

Maar je hebt je psychologisch wel verbonden met een mogelijkheid.

Dat onderscheid maakt de gedachte niet zwakker.

Het maakt haar juist geloofwaardiger.

7. Hoe passen imaginatie en visualisatie hierbij?

Met imaginatie en visualiseren kunnen we een situatie ervaren die nog niet werkelijk heeft plaatsgevonden.

We kunnen ons bijvoorbeeld voorstellen:

• hoe een toekomstig gesprek verloopt;
• hoe het voelt om een grens te stellen;
• hoe we een doel bereiken;
• hoe een ander leven eruit zou kunnen zien;
• welke persoon we in een bepaalde situatie willen zijn.

Daarmee ontstaat eerst een innerlijke mogelijkheid.

Dat sluit aan bij droomkracht.

Van mogelijkheid naar ervaring

Wanneer je een situatie vaker voorstelt, kan zij vertrouwder worden.

Je kunt nadenken over mogelijke obstakels, reacties voorbereiden en ontdekken welke gevoelens het toekomstbeeld oproept.

Mentale repetitie kan zo onderdeel zijn van voorbereiding en leren.

Maar visualisatie creëert geen kwantumverstrengeling tussen jou en een toekomstige versie van jezelf.

Die toekomstige versie bestaat binnen deze toepassing als mogelijkheid in je verbeelding.

En juist die voorstelling kan vervolgens je gedrag in het heden beïnvloeden.

8. Kan mentale repetitie je toekomst beïnvloeden?

Ja — maar daarvoor is geen kwantummechanische verklaring nodig.

Wanneer je regelmatig aandacht geeft aan een doel of mogelijkheid, kan dat invloed hebben op wat je onthoudt, opmerkt, verwacht en doet.

Een muzikant oefent.

Een sporter herhaalt een beweging.

Iemand die een presentatie moet geven kan het gesprek vooraf mentaal doorlopen.

Herhaling kan leren ondersteunen en nieuwe patronen helpen versterken.

Maar mentale repetitie is het krachtigst wanneer zij uiteindelijk wordt verbonden met werkelijke ervaring.

Je kunt jezelf honderd keer voorstellen dat je piano speelt.

Op een gegeven moment zul je toch achter de piano moeten gaan zitten.

9. Heeft kwantumverstrengeling iets met manifesteren te maken?

Dit is waarschijnlijk het punt waarop kwantumfysica en spiritualiteit het vaakst door elkaar gaan lopen.

Binnen bepaalde spirituele ideeën wordt aangenomen dat bewustzijn, intentie of energie zich kan verbinden met een gewenste mogelijkheid en daardoor bijdraagt aan de manifestatie ervan.

Dat is een spirituele opvatting.

Kwantumverstrengeling levert daarvoor geen wetenschappelijk bewijs.

Experimenten met verstrengelde fotonen laten niet zien dat menselijke gedachten een gewenste toekomstige gebeurtenis kunnen aantrekken of creëren.

Dat betekent niet dat het begrip manifesteren daarmee betekenisloos wordt.

Manifesteren zonder kwantumbewijs

Wanneer je manifesteren opvat als het proces waarbij een innerlijke mogelijkheid steeds meer vorm krijgt in het werkelijke leven, kunnen allerlei herkenbare processen een rol spelen:

intentie, aandacht, verbeelding, motivatie, gedrag, keuzes, volhouden en reageren op kansen.

Een idee kan daardoor werkelijkheid worden.

Niet omdat je kwantumdeeltjes met de toekomst hebt verstrengeld, maar omdat jij anders bent gaan handelen vanuit een mogelijkheid die eerst alleen in je verbeelding bestond.

Binnen een spirituele visie mag daar een ruimere betekenis aan worden gegeven.

Maar die betekenis moet niet worden gepresenteerd alsof de kwantumfysica haar bewezen heeft.

10. Wat kunnen we dan wél leren van kwantumverstrengeling?

Allereerst iets over de natuur.

Kwantumverstrengeling heeft laten zien dat onze klassieke intuïtie onvoldoende is om de werkelijkheid op kwantumniveau volledig te begrijpen.

Het verschijnsel speelt inmiddels een belangrijke rol in onderzoek naar onder andere kwantumcomputers, kwantumnetwerken en kwantuminformatie.

Maar daarnaast kan het ons filosofisch iets laten overwegen.

Misschien moeten we voorzichtig zijn wanneer we denken dat ons huidige wereldmodel precies vertelt hoe de werkelijkheid in elkaar zit.

Dat geldt voor wetenschap.

En dat geldt soms ook voor onszelf.

Een beperkende overtuiging kan immers eveneens aanvoelen als een feit:

Zo ben ik nu eenmaal.

Dit gaat nooit veranderen.

Die mogelijkheid bestaat voor mij niet.

Een aangrenzende mogelijkheid begint wanneer daar een kleine opening in ontstaat:

Wat als mijn huidige verklaring niet het hele verhaal is?

Dat is geen kwantumfysica.

Maar het is wel een interessante les die we door de geschiedenis van de kwantumfysica kunnen laten inspireren.

11. Tenslotte

Kwantumverstrengeling is bijzonder genoeg zonder er iets bovennatuurlijks van te hoeven maken.

Verstrengelde kwantumsystemen kunnen correlaties vertonen die niet verklaard kunnen worden door bepaalde klassieke lokale modellen. Experimenten met Bell-ongelijkheden hebben deze merkwaardige voorspelling van de kwantummechanica overtuigend ondersteund.

Dat betekent niet dat alles in het universum letterlijk met alles verstrengeld is.

Het bewijst niet dat gedachten de buitenwereld rechtstreeks beïnvloeden.

En het bewijst evenmin dat we ons kwantummechanisch kunnen verbinden met een gewenste toekomst.

Maar als metafoor blijft kwantumverstrengeling fascinerend.

Ze herinnert ons eraan dat werkelijkheid soms rijker en vreemder blijkt dan het wereldmodel waarmee we haar proberen te begrijpen.

Binnen Helder Dromen ligt daar de verbinding met het kwantummodel.

Niet in de bewering dat kwantumfysica persoonlijke groei bewijst.

Maar in de uitnodiging om niet te snel te denken dat wat we nu voor mogelijk houden ook de grens is van wat mogelijk kan worden.

Je kunt je met aandacht en intentie op een mogelijkheid richten.

Je kunt haar met droomkracht en visualisatie voorstelbaar maken.

Je kunt onderzoeken welke beperkende overtuigingen in de weg staan.

En vervolgens kun je handelen.

Zo kan een innerlijke mogelijkheid uiteindelijk een uiterlijke werkelijkheid worden.

Niet omdat twee kwantumdeeltjes ergens in het universum jouw toekomst hebben vastgelegd.

Maar omdat een mogelijkheid die je eerst niet kon zien, uiteindelijk een mogelijkheid werd die je daadwerkelijk kon leven.