Levensmissie

Een levensmissie is een overkoepelend gevoel van richting en betekenis in het leven. Het begrip verwijst naar wat iemand belangrijk vindt, waaraan hij wil bijdragen en welke richting hij met zijn leven wil volgen.

Voor sommige mensen is die richting sterk verbonden met werk of een beroep. Voor anderen ligt zij juist in ouderschap, relaties, creativiteit, maatschappelijke betrokkenheid, spiritualiteit, zorg voor anderen of persoonlijke ontwikkeling.

Een levensmissie hoeft daarbij niet één vooraf bepaalde opdracht te zijn die ergens verborgen ligt en ontdekt moet worden.

Ze kan ook gedurende het leven ontstaan.

Ervaringen, persoonlijke waarden, mogelijkheden en keuzes kunnen samen steeds duidelijker maken:

"Hier wil ik mijn leven voor gebruiken."

1. Wat is een levensmissie?

Een levensmissie beschrijft een richting die iemand als betekenisvol ervaart.

Dat is iets anders dan een concreet doel.

Een doel kan bijvoorbeeld zijn:

"Ik wil een opleiding tot verpleegkundige afronden."

Een achterliggende levensmissie zou kunnen zijn:

"Ik wil bijdragen aan het welzijn van mensen die zorg nodig hebben."

Het doel kan worden bereikt.

De richting kan daarna blijven bestaan en op allerlei andere manieren vorm krijgen.

Daarmee lijkt een levensmissie meer op een kompas dan op een eindbestemming.

persoonlijke waarden → richting → mogelijkheden → doelen en keuzes

Die richting kan helpen om afzonderlijke keuzes binnen een groter geheel te plaatsen.

2. Heeft iedereen één levensmissie?

Niet noodzakelijk.

Het idee dat ieder mens met één unieke opdracht wordt geboren, komt voor binnen verschillende religieuze, filosofische en spirituele visies. Binnen zo'n wereldbeeld kan een levensmissie worden beschouwd als iets wat al bestaat en ontdekt moet worden.

Maar dat is niet de enige manier om naar levensmissie te kijken.

Een andere mogelijkheid is dat mensen betekenis ontwikkelen.

Iemand ontdekt door ervaringen wat belangrijk is, verandert door gebeurtenissen, ontwikkelt nieuwe persoonlijke waarden en kiest vervolgens welke richting hij daaraan wil geven.

Dan wordt de vraag niet:

"Welke verborgen missie moet ik ontdekken?"

maar:

"Waar wil ik mijn leven betekenisvol voor gebruiken?"

Beide perspectieven kunnen voor mensen betekenis hebben, maar ze gaan uit van verschillende opvattingen over mens en leven.

3. Wat is het verschil tussen levensmissie, levensdoel en persoonlijke waarden?

Deze begrippen worden gemakkelijk door elkaar gebruikt.

Persoonlijke waarden

Persoonlijke waarden zijn principes en kwaliteiten die iemand belangrijk vindt, zoals vrijheid, verbondenheid, creativiteit, rechtvaardigheid, ontwikkeling of zorgzaamheid.

Levensmissie

Een levensmissie verbindt zulke waarden aan een bredere richting.

Bijvoorbeeld:

"Ik wil mijn creativiteit gebruiken om mensen anders naar vertrouwde dingen te laten kijken."

Levensdoelen

Doelen maken die richting concreet.

Bijvoorbeeld:

"Ik wil dit jaar mijn eerste expositie organiseren."

Daardoor kan een samenhang ontstaan:

waarden → levensmissie → doelen → handelen

Doelen kunnen veranderen terwijl de achterliggende waarden en richting grotendeels hetzelfde blijven.

4. Hoe ontstaat een levensmissie?

Een gevoel van levensrichting kan uit veel verschillende bronnen ontstaan.

Bijvoorbeeld uit:

• persoonlijke waarden;
• talenten en interesses;
• belangrijke relaties;
• ervaringen uit het verleden;
• verlies of tegenslag;
• inspiratie;
• maatschappelijke betrokkenheid;
• creativiteit;
• levensbeschouwing of spiritualiteit;
• nieuwe ervaringen.

Soms ontstaat een richting geleidelijk.

Iemand kijkt achteraf naar verschillende perioden van zijn leven en ontdekt een terugkerend patroon.

Bijvoorbeeld:

"Blijkbaar zoek ik steeds situaties waarin ik anderen iets kan leren."

Of:

"Creativiteit blijkt in bijna iedere belangrijke fase van mijn leven terug te komen."

Een levensmissie hoeft dus niet als plotseling inzicht te verschijnen.

Ze kan ook zichtbaar worden doordat iemand patronen in zijn eigen leven leert herkennen.

5. Welke rol speelt zelfkennis bij een levensmissie?

Zelfkennis kan helpen onderscheid te maken tussen wat iemand zelf belangrijk vindt en wat vooral uit verwachtingen van de omgeving voortkomt.

Mensen ontwikkelen zich immers binnen gezinnen, scholen, culturen, relaties en maatschappelijke omstandigheden.

Daar ontstaan ideeën over:

• wat succes betekent;
• welk werk waardevol is;
• wat anderen verwachten;
• wat iemand zou moeten bereiken;
• welke levenskeuzes normaal zijn.

Die ideeën worden onderdeel van het wereldmodel.

Sommige passen goed bij de eigen persoonlijke waarden.

Andere worden vooral overgenomen.

Zelfreflectie kan zulke verschillen zichtbaar maken.

Dat betekent niet dat er daaronder automatisch één verborgen ware zelf ligt dat alleen ontdekt hoeft te worden. Mensen ontwikkelen zich voortdurend.

Zelfkennis gaat daarom niet alleen over ontdekken wie je bent, maar ook over onderzoeken wie je aan het worden bent.

6. Kunnen beperkende overtuigingen een levensmissie beïnvloeden?

Een beperkende overtuiging kan invloed hebben op welke levensmogelijkheden iemand überhaupt overweegt.

Bijvoorbeeld:

"Van creativiteit kun je niet leven."

"Ik ben te oud om nog iets anders te beginnen."

"Iemand zoals ik wordt geen ondernemer."

"Ik moet vooral kiezen voor zekerheid."

Zo'n overtuiging kan onderdeel worden van het wereldmodel en daarmee de beschikbare mogelijkheden verkleinen.

Dat betekent niet dat iedere beperking denkbeeldig is.

Geld, gezondheid, verantwoordelijkheden, opleiding en maatschappelijke omstandigheden kunnen reële grenzen stellen.

Juist daarom is het onderscheid tussen een concrete beperking en een beperkende overtuiging belangrijk.

Naast:

"Dat kan niet"

kan soms een aangrenzende vraag ontstaan:

"Welke vorm hiervan zou binnen mijn omstandigheden misschien wél mogelijk zijn?"

Daar begint mentale flexibiliteit.

7. Hoe weet je welke richting bij je past?

Er bestaat geen betrouwbare test waarmee iemands definitieve levensmissie kan worden vastgesteld.

Ook sterke emoties, inspiratie of flow vormen geen bewijs dat een bepaalde richting de juiste is.

Ze kunnen wel informatie geven.

Flow kan bijvoorbeeld laten zien bij welke activiteiten iemand sterk betrokken raakt. Inspiratie kan nieuwe mogelijkheden openen. Eigenwaarde en zelfbeeld kunnen invloed hebben op wat iemand zichzelf toestaat na te streven.

Persoonlijke waarden voegen daar een andere vraag aan toe:

"Waarom is dit belangrijk voor mij?"

Zo ontstaat een breder beeld.

Niet één signaal bepaalt de richting.

Verschillende ervaringen kunnen samen aanwijzingen geven over wat iemand betekenisvol vindt.

8. Kan een levensmissie veranderen?

Ja.

Wat iemand op zijn twintigste belangrijk vindt, hoeft niet precies hetzelfde te zijn als op zijn veertigste of zeventigste.

Werk verandert.

Relaties veranderen.

Mensen krijgen kinderen, verliezen dierbaren, worden ziek, ontmoeten nieuwe mensen, ontwikkelen vaardigheden en veranderen van wereldbeeld.

Daardoor kunnen ook prioriteiten verschuiven.

Dat betekent niet noodzakelijk dat de eerdere levensmissie verkeerd was.

Misschien paste zij bij een eerdere levensfase.

Een missie als:

"Ik wil mij bewijzen in mijn vakgebied"

kan bijvoorbeeld later veranderen in:

"Ik wil mijn ervaring gebruiken om anderen te helpen groeien."

Er bestaat zowel continuïteit als verandering.

Mentale flexibiliteit maakt het mogelijk om richting te behouden zonder vast te blijven zitten aan één vorm.

9. Wat gebeurt er als iemand zijn levensmissie niet kent?

Niet weten wat je levensmissie is, betekent niet dat er iets ontbreekt.

Mensen kunnen een betekenisvol leven leiden zonder ooit één centrale levensmissie te formuleren.

Soms ontstaat zelfs onnodige druk door de gedachte:

"Ik moet ontdekken waarvoor ik hier ben."

Daaronder kan een beperkende overtuiging ontstaan:

"Zolang ik mijn missie niet ken, leef ik mijn leven verkeerd."

Een aangrenzend perspectief is:

"Ik hoef mijn hele leven niet te begrijpen om vandaag iets betekenisvols te doen."

Betekenis kan ook lokaal en tijdelijk zijn.

Zorgen voor een kind.

Een vriend helpen.

Iets creëren.

Een vak leren.

Een relatie onderhouden.

Een moeilijke periode doorkomen.

Een levensmissie kan richting geven, maar is geen voorwaarde voor een waardevol leven.

10. Hoe verhoudt een levensmissie zich tot succes?

Een levensmissie hoeft niet samen te vallen met maatschappelijk succes.

Iemand kan betekenis ervaren zonder veel geld, status of erkenning te krijgen.

Andersom kan iemand maatschappelijk zeer succesvol zijn en toch weinig persoonlijke betekenis ervaren.

Dat onderscheid is belangrijk omdat het wereldmodel rondom succes sterk door de omgeving kan worden beïnvloed.

"Als ik succesvol ben, leef ik goed."

is niet hetzelfde als:

"Ik leef in overeenstemming met wat ik belangrijk vind."

Soms vallen die twee samen.

Soms niet.

Daarom kunnen persoonlijke waarden een belangrijker kompas zijn dan externe maatstaven alleen.

11. Wat betekent een levensmissie voor persoonlijke groei?

Een levensmissie kan persoonlijke groei richting geven doordat verschillende keuzes onderdeel worden van een groter verband.

Zelfkennis helpt herkennen wat belangrijk is.

Persoonlijke waarden geven richting.

Inspiratie opent nieuwe mogelijkheden.

Mentale flexibiliteit helpt alternatieven zien.

Zelfeffectiviteit beïnvloedt of iemand gelooft daadwerkelijk te kunnen handelen.

Zelfdiscipline en zelfregulatie kunnen vervolgens helpen om intenties om te zetten in gedrag.

Daarmee ontstaat geen rechte weg, maar een voortdurende wisselwerking:

ervaring → zelfkennis → waarden → richting → keuze → handelen → nieuwe ervaring

Nieuwe ervaringen kunnen vervolgens het wereldmodel veranderen.

En daarmee kan ook de levensmissie opnieuw worden bekeken.

Persoonlijke groei betekent dan niet steeds dichter komen bij één vooraf vastgelegde bestemming.

Het kan ook betekenen dat iemand steeds bewuster leert kiezen welke richting hij aan zijn leven wil geven.

12. Tenslotte

Een levensmissie kan een krachtig gevoel van richting en betekenis geven.

Maar daarvoor hoeft niet vast te staan dat ieder mens bij zijn geboorte één verborgen opdracht heeft meegekregen die gevonden moet worden.

Een levensmissie kan ook groeien.

Uit persoonlijke waarden.

Uit zelfkennis.

Uit relaties en ervaringen.

Uit inspiratie, verlies, nieuwsgierigheid, creativiteit en keuzes.

Soms verandert daarbij een beperkende overtuiging. Soms verschijnt een aangrenzende mogelijkheid die iemand eerder niet zag. En soms blijkt een richting die jarenlang belangrijk was niet meer te passen bij de persoon die iemand inmiddels is geworden.

Daarom hoeft de belangrijkste vraag niet altijd te zijn:

"Wat is mijn levensmissie?"

Er kan een ruimere vraag naast staan:

"Wat vind ik werkelijk belangrijk — en welke richting wil ik daar in mijn leven aan geven?"

Een levensmissie wordt dan geen vaststaand antwoord op de vraag waarvoor je geboren bent.

Ze wordt een verbinding tussen wie je bent, wat je belangrijk vindt, welke mogelijkheden je ziet en wat je met je leven besluit te doen.