Waarom Ho'oponopono het kwantummodel in aktie is...
Veel mensen ervaren de wereld als een logisch geheel van oorzaak en gevolg.
Je doet A en daardoor gebeurt B.
Een kokosnoot valt uit een palmboom naar beneden. Een biljartbal botst tegen een andere bal en brengt die in beweging. Planeten volgen banen die we verbazingwekkend nauwkeurig kunnen berekenen.
Dat wereldmodel werkt fantastisch.
Maar vanaf het begin van de twintigste eeuw ontdekten natuurkundigen dat onze vertrouwde intuïtie niet voldoende was om de allerkleinste wereld te beschrijven.
Daar kwamen begrippen in beeld als:
waarschijnlijkheid;
superpositie;
golven en deeltjes;
meten en waarnemen;
quantumvelden.
De werkelijkheid bleek op haar kleinste schaal aanzienlijk vreemder dan het mechanische universum dat we vanuit ons dagelijks leven kennen.
En precies dáár wordt het voor Moderne Ho'oponopono interessant.
Niet omdat kwantumfysica bewijst dat je met gedachten de werkelijkheid kunt bestellen.
Maar omdat ze ons eraan herinnert dat ons vertrouwde beeld van wat werkelijk is misschien niet het volledige verhaal vertelt.
1- Van Newton naar het kwantummodel
Isaac Newton gaf ons een ongelooflijk krachtig model van de fysieke wereld.
Binnen de klassieke natuurkunde kun je, wanneer je voldoende gegevens hebt, heel veel voorspellen.
Denk aan:
waar een vallend voorwerp terechtkomt;
hoe snel iets beweegt;
welke baan een planeet volgt;
welke kracht nodig is om iets in beweging te brengen;
hoe een machine zich onder bepaalde omstandigheden gedraagt.
Dat model is niet achterhaald.
We bouwen bruggen, vliegtuigen en huizen nog steeds niet door gezellig een elektron om advies te vragen.
Maar klassieke natuurkunde heeft grenzen.
Toen wetenschappers materie steeds verder gingen onderzoeken, ontdekten ze dat quantumobjecten zich niet gedroegen als piepkleine versies van biljartballen.
In plaats van één simpele, volledig bepaalde toestand ontstond een natuurkundige beschrijving waarin waarschijnlijkheid en verschillende mogelijke uitkomsten een fundamentele rol spelen.
Superpositie is daar een bekend voorbeeld van. Binnen de quantumtheorie kan een systeem worden beschreven als een combinatie van verschillende toestanden totdat een meting plaatsvindt.
Dat is veel vreemder dan onze dagelijkse wereld.
En voor mij zit daar het eerste interessante raakvlak met Moderne Ho'oponopono:
ons huidige model van de werkelijkheid is niet noodzakelijk de werkelijkheid zelf.
Wij doen psychologisch namelijk precies hetzelfde.
We denken:
Zo ben ik.
Zo is mijn partner.
Dit lukt mij nooit.
Daar bestaan geen andere mogelijkheden.
Dit probleem kan alleen zo worden opgelost.
En daarmee verwarren we gemakkelijk ons huidige wereldmodel met alles wat mogelijk is.
De kwantumfysica bewijst niet dat die persoonlijke overtuigingen fout zijn.
Maar haar geschiedenis geeft wel een prachtige waarschuwing:
wat vanzelfsprekend lijkt, kan bij nader onderzoek een veel kleiner stukje van de werkelijkheid blijken te zijn.
En hoe vreemd die werkelijkheid kan worden, zien we pas echt wanneer we dieper de kwantumwereld ingaan.
2- Waarom is de kwantumwereld zo vreemd?
De kwantumwereld bevat eigenschappen waarvoor ons gewone dagelijkse denken eigenlijk geen goede intuïtie heeft.
Een paar voorbeelden maken dat duidelijk.
Superpositie
Een quantumsysteem kan worden beschreven als een combinatie van verschillende mogelijke toestanden voordat een meting een bepaalde uitkomst geeft.
Waarschijnlijkheid
De quantummechanica voorspelt vaak niet simpelweg:
dit zal gebeuren.
Ze geeft kansen op verschillende mogelijke meetuitkomsten.
Interferentie
Quantummogelijkheden kunnen elkaar beïnvloeden op een manier die lijkt op interfererende golven.
Kwantumverstrengeling
Twee of meer quantumobjecten kunnen één gezamenlijke toestand vormen waardoor hun meetresultaten bijzonder sterke correlaties vertonen, zelfs wanneer de objecten ver van elkaar verwijderd zijn. Experimenten met dergelijke verstrengelde toestanden en Bell-ongelijkheden leverden in 2022 de Nobelprijs voor Natuurkunde op.
Lege ruimte is niet simpelweg niets
Ook het moderne natuurkundige begrip van vacuüm is veel ingewikkelder dan een volledig lege bak waarin absoluut niets gebeurt.
Wat mij daaraan fascineert is niet dat we daar onmiddellijk spiritualiteit van moeten maken.
Het fascinerende is juist dat de natuur zelf ons dwong een veel eenvoudiger beeld los te laten.
Van:
alles bestaat uit duidelijke afzonderlijke stukjes materie
naar een werkelijkheid waarin begrippen als:
toestand;
relatie;
waarschijnlijkheid;
interactie;
informatie;
een veel grotere rol spelen.
Dat betekent niet dat materie slechts een illusie is.
Maar het betekent wel dat ons dagelijkse beeld van materie niet het laatste woord is.
Voor iemand die werkt met persoonlijke ontwikkeling is dat bijna vanzelf een interessante metafoor.
Want ook daar kan de overgang van zekerheid naar mogelijkheid bevrijdend zijn.
En dan komen we bij misschien wel het bekendste — én meest verkeerd gebruikte — onderwerp wanneer kwantumfysica en spiritualiteit elkaar ontmoeten:
de waarnemer.
3- Wat raakt het waarnemerseffect aan onze eigen ervaring?
Je leest regelmatig:
Een elektron bestaat pas wanneer een mens ernaar kijkt.
Of:
Bewustzijn creëert materie.
Dat gaat verder dan wat de kwantumfysica zelf laat zien. In de gangbare natuurkundige benaderingen hoeft een bewuste menselijke waarnemer geen bijzondere fysieke rol te spelen; interactie, meting en decoherentie kunnen plaatsvinden zonder iemand die er bewust naar kijkt.
Maar daarmee hoeven we het hele onderwerp waarneming niet weg te gooien.
Integendeel.
Het interessante raakvlak ligt dichter bij huis.
Onze eigen perceptie is namelijk óók geen volkomen neutrale registratie van alles wat om ons heen gebeurt.
Aandacht beïnvloedt onder andere:
wat je opmerkt;
wat naar de achtergrond verdwijnt;
waarop je reageert;
welke informatie je belangrijk vindt;
welke betekenis je ergens aan geeft.
En verwachtingen kunnen mee bepalen hoe je onduidelijke situaties interpreteert.
Stel bijvoorbeeld dat je overtuigd bent:
Mijn baas vindt mij waardeloos.
Dan kun je gemakkelijker opmerken:
die ene kritische opmerking;
een frons tijdens een vergadering;
een mail zonder vriendelijke afsluiting;
het moment waarop iemand anders een compliment krijgt.
Tegelijk kunnen andere signalen veel minder aandacht krijgen.
Zo kan een overtuiging zichzelf voortdurend bevestigd lijken te zien.
En precies hier wordt Moderne Ho'oponopono praktisch.
Je hoeft de werkelijkheid niet magisch te veranderen.
Je kunt eerst je automatische reactie reinigen.
Even stoppen.
Aandacht terughalen.
Misschien Het spijt me. Vergeef me. Ik hou van je. Dank je wel.
En daarna opnieuw kijken.
Niet omdat je daarmee een elektron verplaatst.
Maar omdat jijzelf niet meer precies vanuit dezelfde positie kijkt.
Dat is een veel interessantere relatie tussen waarneming en Ho'oponopono.
Want zodra je anders kunt kijken, verschijnt misschien iets wat daarvoor buiten beeld bleef:
een mogelijkheid.
4- Van vaste conclusie naar nieuwe mogelijkheden
Een van de aantrekkelijkste ideeën uit het kwantummodel is waarschijnlijk het idee van mogelijkheden.
Daar moeten we zorgvuldig mee omgaan.
Quantummechanische mogelijkheden zijn natuurkundige toestanden en geen catalogus waarin iedere levensdroom al ergens klaarligt.
Maar als metafoor is het bijzonder bruikbaar.
Een oud programma zegt meestal niet:
Er zijn zeventien mogelijke manieren om deze situatie te bekijken.
Een oud programma zegt:
Zo is het.
Denk aan overtuigingen als:
Ik ben niet creatief.
Ik kan dit nooit leren.
Mijn relatie gaat altijd zo.
Mensen zijn niet te vertrouwen.
Ik ben nu eenmaal onzeker.
Voor iemand zoals ik is dat onmogelijk.
Dat voelt als werkelijkheid.
Maar zodra je de conclusie iets minder absoluut maakt, ontstaan andere vragen:
Wat weet ik eigenlijk zeker?
Welke beperkende overtuiging speelt hier mee?
Welke informatie zie ik misschien over het hoofd?
Welke aangrenzende mogelijkheid bestaat er?
Wat kan ik leren?
Wie kan mij helpen?
Wat zou ik proberen als angst niet onmiddellijk besliste?
En ineens bestaat er niet meer één route.
Er ontstaat ruimte.
Dat is voor mij een wezenlijk raakvlak met reinigen.
Ho'oponopono hoeft geen nieuwe werkelijkheid uit een quantumveld te materialiseren om krachtig te zijn.
Het kan eerst iets eenvoudigers doen:
voorkomen dat je oude programma automatisch bepaalt welke werkelijkheid jij überhaupt nog voor mogelijk houdt.
Dan kan verbeeldingskracht een rol krijgen.
Intuïtie.
Een nieuwe keuze.
Een andere handeling.
En door anders te handelen kun je uiteindelijk ook andere ervaringen opdoen.
Dat is geen kleine verandering.
Want ervaringen beïnvloeden vervolgens weer je zelfbeeld en wereldmodel.
Zo kan iets wat begon met één moment van reinigen uitgroeien tot een heel ander veranderingsproces.
Maar mogelijkheid is niet het enige fascinerende raakvlak. De kwantumfysica heeft ook ons eenvoudige beeld van volledig afzonderlijke objecten flink door elkaar geschud.
Daar komen we bij kwantumverstrengeling.
5- Kwantumverstrengeling en verbondenheid
Kwantumverstrengeling bestaat echt.
En het verschijnsel is al wonderlijk genoeg.
Wanneer quantumobjecten verstrengeld zijn, kunnen hun meetresultaten correlaties vertonen die niet verklaard kunnen worden door een eenvoudig klassiek model waarin ieder deeltje lokaal al zijn eigenschappen als verborgen instructies bij zich draagt. Experimentele tests van Bell-ongelijkheden hebben deze niet-klassieke correlaties overtuigend bevestigd.
Dat betekent niet automatisch:
dat mensen telepathisch met elkaar verbonden zijn;
dat je gedachten onmiddellijk iemand aan de andere kant van de aarde veranderen;
dat het universum één menselijk bewustzijn bezit;
dat Ho'oponopono via kwantumverstrengeling werkt.
Maar kijk vooral ook naar wat we wél mogen zeggen.
Kwantumverstrengeling laat zien dat:
afzonderlijke quantumobjecten soms alleen goed beschreven kunnen worden vanuit hun gezamenlijke toestand;
relaties tussen systemen fundamenteel kunnen zijn;
klassieke intuïties over onafhankelijkheid tekort kunnen schieten;
natuurkundige correlaties mogelijk zijn die ooit bijzonder onwaarschijnlijk leken.
Dat vind ik filosofisch enorm interessant.
Veel spirituele tradities zeggen al heel lang:
je bent geen volledig geïsoleerd eiland.
Binnen Ho'oponopono speelt verbondenheid eveneens een belangrijke rol.
Wat een ander doet kan iets in jou oproepen.
Wat jij doet beïnvloedt relaties.
Een conflict bestaat niet los van de mensen die erin deelnemen.
Een verandering in jouw reactie kan de dynamiek van het geheel veranderen.
Dat is geen kwantumverstrengeling.
Maar het is wél een niveau waarop verbondenheid praktisch zichtbaar wordt.
En misschien moeten we niet alles wat op elkaar lijkt onmiddellijk hetzelfde noemen om erdoor geïnspireerd te raken.
Wetenschap kan laten zien dat relatie soms fundamenteler is dan ons klassieke denken verwacht.
Spiritualiteit kan vervolgens de vraag stellen:
wat betekent verbondenheid voor de manier waarop ik leef?
En Moderne Ho'oponopono voegt daar een praktische vraag aan toe:
Wat kan ik in mijzelf reinigen zodat ik anders aan deze relatie deelneem?
Zo komen we vanzelf uit bij de belangrijkste vraag van dit artikel:
waar raken het kwantummodel en Moderne Ho'oponopono nu werkelijk?
6 - Waar raken kwantumfysica en Moderne Ho'oponopono elkaar?
Niet doordat dezelfde wetten aan beide ten grondslag liggen.
Ho'oponopono is geen onderdeel van quantummechanica.
Maar er zijn wel interessante inhoudelijke resonanties.
A- Van zekerheid naar mogelijkheid
Klassieke intuïtie houdt van één duidelijke werkelijkheid.
De quantumwereld confronteert ons met waarschijnlijkheden en mogelijke meetuitkomsten.
Ho'oponopono probeert op een heel ander niveau ruimte te maken wanneer een oud programma roept:
Dit is de enige werkelijkheid.
B- Van losse dingen naar relaties
Kwantumverstrengeling laat zien dat relaties tussen quantumsystemen niet altijd klassiek te begrijpen zijn.
Ho'oponopono kijkt juist naar wat in jou gebeurt binnen relaties met mensen, gebeurtenissen en herinneringen.
C- Aandacht doet ertoe
Niet omdat menselijke aandacht quantumdeeltjes op bestelling materialiseert.
Wel omdat aandacht in ons dagelijks leven invloed heeft op:
wat we waarnemen;
waarop we reageren;
wat we blijven herhalen;
welke mogelijkheden we onderzoeken.
Dat maakt focus praktisch krachtig.
D- Oude informatie hoeft niet de toekomst te bepalen
Binnen Ho'oponopono spreken we over herinneringen en programma's.
Binnen psychologie zouden we soms spreken over conditionering, verwachtingen, overtuigingen en automatische patronen.
Wanneer je zo'n patroon onderbreekt, ontstaat ruimte voor een nieuwe ervaring.
E- Niet alles is voorspelbaar
Wij houden van controle.
Maar het leven bevat:
andere mensen;
toeval;
onverwachte gebeurtenissen;
nieuwe informatie;
omstandigheden waarop jij geen invloed hebt.
De quantumwereld is geen verklaring voor die gebeurtenissen.
Maar zij heeft de wetenschap wel geleerd dat fundamentele natuurkunde niet overal overeenkomt met onze klassieke behoefte aan volledige voorspelbaarheid.
F- Het onbekende mag blijven bestaan
Misschien is dit wel het belangrijkste raakvlak.
Je hoeft niet van ieder mysterie onmiddellijk een wonder te maken.
Maar je hoeft een wonderlijke ervaring ook niet kapot te verklaren omdat je haar nog niet volledig begrijpt.
Dat past bij Helder Dromen.
Verwondering zonder goedgelovigheid.
Helderheid zonder alles dicht te timmeren.
En precies daar kunnen kwantumfysica en spiritualiteit elkaar ontmoeten zonder dat de ene zich hoeft voor te doen als de andere.
Daarmee komen we bij een veel ouder beeld dat verrassend mooi in dit verhaal past.
7- De 10.000 dingen en de Creatieve Intelligentie
In het Taoïsme wordt gesproken over de 10.000 dingen.
Daarmee worden niet letterlijk tienduizend voorwerpen bedoeld.
Het zijn de ontelbare verschijningsvormen van het bestaan.
Bijvoorbeeld:
- jij;
- ik;
- bomen;
- emoties;
- sterren;
- herinneringen;
- dieren;
- ideeën;
- angst;
- liefde;
- een steen;
- een droom;
- een elektron.
De Tao ligt niet als een elfduizendste ding ergens tussen die verschijnselen.
Het begrip verwijst naar de ongrijpbare oorsprong en natuurlijke beweging waaruit de 10.000 dingen ontstaan.
Binnen Moderne Ho'oponopono komen we andere woorden tegen.
Creatieve Intelligentie.
Goddelijke inspiratie.
Reinigen.
Liefde.
Zero state.
De kwantumfysica gebruikt weer een volledig andere taal:
velden;
interacties;
informatie;
superpositie;
quantumtoestanden;
correlaties.
Die drie talen moeten we niet op één hoop gooien.
Maar ze kijken wel naar een vraag die mensen al ontzettend lang bezighoudt:
wat bevindt zich onder de werkelijkheid zoals wij haar dagelijks ervaren?
Wetenschap onderzoekt die vraag door te meten.
Filosofie door te denken.
Spiritualiteit door te ervaren.
Moderne Ho'oponopono voegt daar voor mij nog iets aan toe:
reinig wat jou verhindert opnieuw te kijken.
Van oud programma naar nieuwe mogelijkheid
Dat kun je verrassend praktisch maken:
Waarnemen
Merk op welke gedachte, emotie of automatische reactie actief wordt.Erkennen
Niet bestrijden. Er is blijkbaar iets geraakt.Reinigen
Gebruik de vier zinnen of een ander Ho'oponopono-gebed.Loslaten
Probeer niet onmiddellijk te bepalen hoe de oplossing eruit moet zien.Openen
Welke mogelijkheid was vanuit het oude programma onzichtbaar?Handelen
Doe iets met de nieuwe informatie wanneer daar aanleiding voor is.Herhalen
Een jarenlang programma hoeft niet na één ronde spontaan met pensioen te gaan.
Een deel van deze verandering kan begrijpelijk worden vanuit aandacht, verwachting, leren, neuroplasticiteit en veranderende perceptie.
Maar daarmee hoeft niet iedere ervaring van flow, inspiratie, intuïtie of onverwachte synchroniciteit volledig verklaard te zijn.
Soms verschijnt er iets waarvan je denkt:
Waar kwam dát ineens vandaan?
Laat die verwondering vooral bestaan.
Wie het reinigen uitgebreider wil leren toepassen, kan met een training Ho'oponopono de methode in het dagelijks leven oefenen. In een boek over Moderne Ho'oponopono kun je de relatie tussen programma's, aandacht, verantwoordelijkheid, loslaten, inspiratie en nieuwe mogelijkheden verder verdiepen.
Uiteindelijk is alleen begrijpen namelijk niet voldoende.
Er komt een moment waarop je opnieuw moet kijken.
8- Tenslotte
De kwantumfysica bewijst Moderne Ho'oponopono niet.
Maar dat betekent niet dat beide niets met elkaar te bespreken hebben.
Integendeel.
De kwantumfysica heeft ons laten zien dat de fysieke werkelijkheid op haar kleinste schaal veel minder lijkt op het eenvoudige mechanische universum dat ooit vanzelfsprekend leek.
Moderne Ho'oponopono stelt op menselijk niveau een vergelijkbare uitdaging:
Wat gebeurt er wanneer jij stopt met doen alsof je huidige programma alles weet wat er mogelijk is?
Misschien verandert eerst alleen je aandacht.
Misschien zie je een aangrenzende mogelijkheid.
Misschien ontstaat inspiratie.
Misschien kom je opnieuw in flow.
Misschien ervaar je synchroniciteit.
En misschien gebeurt er iets waarvoor je nog helemaal geen sluitende verklaring hebt.
Dat hoeft niet onmiddellijk een kwantumeffect te zijn.
Maar het hoeft daardoor ook niet minder bijzonder te worden.
Blijf nieuwsgierig.
Reinig wat vastzit.
Laat los wat niet meer hoeft.
En kijk welke van de 10.000 dingen daarna ineens zichtbaar wordt.