Perceptie

Perceptie wordt mede bepaald door wat je waarneemt. Je waarnemingen worden gekleurd door wie je bent, je persoonlijkheid en hoe je bent opgevoed. Maar ook wie je vrienden zijn of door eerdere ervaringen in een vergelijkbare situatie.

Ook je gemoedstoestand want wanneer een goede vriend is overleden, kijk je toch anders naar het leven dan als je net terug bent van vakantie. Ook je culturele achtergrond (normen en waarden, helden) of je geloofsovertuiging bepalen hoe jij de zaken om je heen duidt.

Deze waarnemingen noemen we je perceptie. Perceptie is de manier waarop jij naar de wereld kijkt. Je perceptie wordt bepaald door je wereldmodel.

Dit wereldmodel is als een soort filter waardoor alle informatie binnenkomt. Twee mensen kunnen exact dezelfde situatie meemaken, maar deze totaal anders interpreteren. Dat komt doordat hun ervaringen, overtuigingen en emoties verschillen. Perceptie is dus niet de werkelijkheid zelf, maar jouw interpretatie ervan.

1. Hoe ontstaat je perceptie?

Perceptie betekent letterlijk waarneming en door waarneming creëren we bewustzijn. Vanuit bewustzijn handelen we. Perceptie gaat over het interpreteren, selecteren en organiseren van verschillende soorten informatie.

Het proces begint bij de selectie van gegevens waaraan je vervolgens betekenis geeft. Op basis hiervan bouw jij je aannames, trek je je conclusies, maak jij je overtuigingen en vervolgens handel je hier naar. Hoe dit voor jou in je hoofd verloopt, is voor niemand zichtbaar want niemand kan aan jou zien welke fases je hebt doorlopen waardoor je tot een bepaalde actie komt.

Wat belangrijk is om te beseffen, is dat je brein voortdurend selecteert. Je neemt nooit alles waar wat er gebeurt, maar slechts een klein deel. Je hersenen filteren automatisch wat belangrijk lijkt op basis van eerdere ervaringen en overtuigingen. Hierdoor ontstaat een versimpelde versie van de werkelijkheid.

Dit verklaart ook waarom misverstanden ontstaan. Jij denkt dat je “de waarheid” ziet, terwijl je in werkelijkheid slechts jouw versie van die waarheid ervaart.

2. Zintuiglijke prikkels en perceptie

Alle waarnemingen zorgen voor prikkels in het centrale zenuwstelsel en deze prikkels vloeien voort uit de prikkeling van onze zintuigen. Zoals wanneer je een geluid hoort, wanneer licht bij de ogen komt of je de geur van vers gebakken brood ruikt.

De vijf zintuigen van de mens zijn:

Zien
Horen
Ruiken
Proeven
Voelen / Aanraken

Soms wordt intuïtie, je voorgevoel, ook wel het zesde zintuig genoemd want sommige mensen nemen veel besluiten op basis van dit soort gevoelens.

Deze zintuigen werken continu samen om jouw beeld van de werkelijkheid te vormen. Toch zijn ze niet objectief. Wat jij ziet of hoort, wordt direct geïnterpreteerd door je brein. Dit betekent dat zelfs zintuiglijke waarnemingen al gekleurd zijn voordat je je er bewust van bent.

Daarnaast spelen verwachtingen een grote rol. Als jij verwacht dat iets negatief is, zul je sneller negatieve signalen waarnemen. Andersom geldt hetzelfde. Je perceptie wordt dus niet alleen bepaald door wat er binnenkomt, maar ook door wat je verwacht te zien.

3. Overtuigingen

De overtuigingen, die jouw wereldmodel gevormd hebben, hebben weer invloed op wat je de volgende keer waarneemt als je in een vergelijkbare situatie komt. Dit versterkt jouw handelingspatroon. Het is een zichzelf versterkende cirkel geworden waarin bepaalde overtuigingen steeds weer worden bevestigd.

Dat kan negatieve gevolgen hebben in het geval van angst, maar kan ook je zelfvertrouwen vergroten als je ergens goed in bent. Op een andere manier naar jezelf kijken, zorgt ervoor dat jij je bewustzijn vergroot. Hiermee bereik je dat je meer bewust bent van je eigen gedachten, gedrag en redeneringen.

Deze cirkel wordt ook wel een “self-fulfilling prophecy” genoemd. Wat jij gelooft, ga je vaker zien. En wat je vaker ziet, versterkt weer wat je gelooft. Hierdoor kunnen overtuigingen zich diep verankeren, zelfs als ze niet (meer) kloppen met de werkelijkheid.

Het doorbreken van deze cirkel begint bij bewustwording. Door jezelf af te vragen: “Is dit echt zo, of is dit mijn interpretatie?” creëer je ruimte voor een nieuwe manier van kijken. En daarmee ook voor ander gedrag en andere resultaten.

4. Tenslotte

Perceptie is dus geen vast gegeven, maar iets wat je kunt ontwikkelen. Hoe bewuster je wordt van jouw manier van waarnemen, hoe meer invloed je krijgt op hoe je de wereld ervaart.