Voice Dialogue: wat gebeurt er als je de verschillende stemmen in jezelf laat spreken?
Je wilt rust nemen, maar iets in je zegt dat je eerst je werk moet afmaken. Een andere stem vindt dat je veel te streng voor jezelf bent. Dan verschijnt er misschien nog een derde die zich ergert aan het hele innerlijke debat: stel je niet aan en doe gewoon iets. We spreken gemakkelijk alsof we één persoon zijn met één wil, maar in het dagelijks leven ervaren we veel minder eenheid. We kunnen tegelijkertijd verlangen naar vrijheid en veiligheid, aandacht en afzondering, avontuur en controle.
Voice Dialogue neemt die innerlijke veelstemmigheid opvallend letterlijk. In plaats van onmiddellijk te beslissen welke stem gelijk heeft, kun je verschillende kanten van jezelf afzonderlijk laten spreken. Niet om jezelf in steeds meer stukjes op te delen, maar om te ontdekken wie er gewoonlijk aan het stuur zit, welke kanten nauwelijks gehoord worden en wat er verandert wanneer je niet langer het pad van één stem volgt.
1. Wat is Voice Dialogue?
Voice Dialogue werd in de vroege jaren zeventig ontwikkeld door de Amerikaanse psychologen Hal en Sidra Stone. Hal Stone had een Jungiaanse achtergrond; Sidra Stone was onder meer vanuit de gedragspsychologie opgeleid. Hun methode ontstond opmerkelijk genoeg niet in eerste instantie als nieuwe therapie voor cliënten, maar vanuit hun persoonlijke relatie.
In 1972 onderzochten Hal en Sidra hoe ze beter konden begrijpen wat er in henzelf en tussen hen gebeurde. Toen Sidra vertelde over haar kwetsbare kant, vroeg Hal haar om op een andere plek in de kamer te gaan zitten. Daar mocht ze niet vertellen hoe ze haar kwetsbaarheid ervoer, maar spreken alsof die kwetsbare kant zelf aan het woord was.
Dat simpele verschil werd het begin van Voice Dialogue.
De methode groeide later uit tot een bredere benadering die de Stones Psychology of Selves noemden. Hun uitgangspunt was dat onze persoonlijkheid niet één ondeelbaar psychologisch blok vormt, maar dat we verschillende selves of deelpersoonlijkheden ontwikkelen.
Denk bijvoorbeeld aan:
◆ de innerlijke criticus;
◆ de verantwoordelijke;
◆ de pleaser;
◆ de perfectionist;
◆ het kwetsbare kind;
◆ de rebel;
◆ de avonturier;
◆ de rationele denker.
Die namen zijn geen officiële inventarisatie van deelpersoonlijkheden want er bestaat geen universele lijst die iedereen in zich meedraagt. Een naam is vooral een manier om een herkenbaar patroon zichtbaar en bespreekbaar te maken.
Voice Dialogue gaat vervolgens een bijzondere stap verder. In plaats van te zeggen “een deel van mij is perfectionistisch” verplaats je je bijvoorbeeld fysiek naar een andere stoel en laat je dat perfectionistische deel zelf spreken.
❀ Wat wil het?
❀ Waarom werkt het zo hard?
❀ Waar probeert het je tegen te beschermen?
❀ Waar is het bang voor wanneer het de controle loslaat?
Daardoor verandert analyse in ervaring.
Maar het uiteindelijke doel van Voice Dialogue is niet een verzameling innerlijke personages ontdekken. Hal en Sidra Stone benadrukten later juist dat het belangrijkere proces ontstaat wanneer je je van dominante kanten kunt losmaken en ruimte ontwikkelt tussen verschillende tegenpolen.
Om te begrijpen waarom dat nodig is, moeten we eerst kijken hoe sommige innerlijke stemmen zoveel macht krijgen.
2. Wie zit er eigenlijk aan het stuur?
Stel dat je bekendstaat als betrouwbaar.
Je komt afspraken na. Je werkt hard. Wanneer iemand hulp nodig heeft, ben jij beschikbaar. Mensen waarderen dat en jijzelf waarschijnlijk ook.
Er is niets mis met verantwoordelijkheid.
Maar stel dat je nauwelijks meer kunt besluiten om iets niet te doen. Een vrije middag roept schuldgevoel op. Nee zeggen voelt egoïstisch. Wanneer anderen ontspannen terwijl er werk ligt, irriteert je dat.
Dan is verantwoordelijkheid misschien niet langer alleen een kwaliteit die je kunt gebruiken. Zij is een deel geworden waarmee je sterk geïdentificeerd bent.
De Stones noemen zulke dominante kanten primary selves.
Primary selves ontwikkelen zich volgens hun model mede doordat bepaalde manieren van zijn ons helpen functioneren binnen ons gezin, onze cultuur en onze sociale omgeving. Een kind merkt bijvoorbeeld dat goede prestaties waardering opleveren. Langzaam kan een sterke presteerder ontstaan.
Een ander kind ontdekt dat conflicten minder heftig worden wanneer het zich aanpast. Daar kan een krachtige pleaser uit groeien.
Zo kunnen kwaliteiten ontstaan die ons werkelijk helpen:
✿ Ze bieden bescherming of houvast.
✿ Ze zorgen dat we ergens bij horen.
✿ Ze worden door de omgeving beloond.
✿ We gaan ons ermee identificeren.
✿ Uiteindelijk voelt het alsof we eenvoudigweg zo zijn.
Daarom is een primary self niet per definitie een probleem.
Je innerlijke criticus kan ervoor zorgen dat je fouten ontdekt. Je perfectionist kan kwaliteit leveren. Je rationele kant kan voorkomen dat een emotionele impuls onmiddellijk je gedrag bepaalt.
De interessante vraag is hoeveel keuze je nog hebt.
- Kun je hard werken én stoppen?
- Kun je zorgen én ontvangen?
- Kun je rationeel nadenken én voelen?
- Kun je vriendelijk zijn én een grens stellen?
Wanneer het antwoord steeds maar één kant op gaat, kan een kracht ook een beperking worden.
En vaak ligt aan de andere kant van zo'n dominante kwaliteit iets wat veel minder welkom is geworden.
3. Welke kanten van jezelf heb je naar de achtergrond verbannen?
Als een kind leert dat sterk zijn belangrijk is, kan het moeite krijgen om kwetsbaarheid te tonen. Wanneer gehoorzaamheid wordt beloond, kan het lastig worden om voor jezelf op te komen. En als rationaliteit hoog wordt gewaardeerd, krijgen emoties en intuïtie misschien minder ruimte.
De Stones noemen zulke naar de achtergrond verdwenen kanten disowned selves: eigenschappen, gevoelens en verlangens die we hebben leren onderdrukken of afwijzen, omdat ze niet passen bij het beeld dat we van onszelf hebben ontwikkeld.
Voice Dialogue biedt een manier om deze vergeten of afgewezen kanten opnieuw te leren kennen. Door ze een eigen stem te geven, kunnen we ontdekken wat ze voelen, verlangen en nodig hebben. Zo ontstaat er ruimte voor eigenschappen die we misschien jarenlang nauwelijks hebben toegelaten.
Dat maakt een eenvoudige vraag bijzonder interessant:
Welke kanten van jezelf heb je ooit leren verbergen, terwijl ze misschien nog steeds bij je horen?
Je kunt dat bijvoorbeeld onderzoeken door deze zinnen af te maken:
◆ Ik zou nooit iemand willen zijn die…
◆ Ik heb een hekel aan mensen die…
◆ Mensen moeten altijd…
◆ Ik schaam me wanneer ik…
◆ Ik wou dat ik soms wat meer…
Misschien ben je trots op je zelfstandigheid en heb je moeite met mensen die hulp nodig hebben.
Misschien ben je vriendelijk en veroordeel je mensen die bot zijn.
Misschien leef je spontaan en krijg je jeuk van mensen die alles plannen.
Voice Dialogue zou vervolgens niet concluderen dat jij stiekem precies bent wat je veroordeelt. Dat zou veel te gemakkelijk zijn.
Wel kun je onderzoeken of de veroordeelde eigenschap een energie bevat die jij weinig gebruikt.
✻ Achter ‘egoïstisch’ kan het vermogen schuilgaan om voor jezelf te kiezen.
✻ Achter ‘lui’ kan de behoefte aan rust zitten.
✻ Achter ‘brutaal’ kan het vermogen liggen om voor jezelf op te komen.
✻ Achter ‘controlefreak’ kan een behoefte aan structuur en overzicht schuilgaan.
Dat betekent niet dat je de extreme vorm moet overnemen. Iemand die zijn hele leven anderen heeft geholpen, hoeft geen egoïst te worden. Misschien heeft hij alleen iets te leren van de mogelijkheid om af en toe zichzelf op de 1e plaats te zetten.
Daarmee worden disowned selves geen verborgen waarheid die ontdekt moet worden, maar aangrenzende mogelijkheden van persoonlijke ontwikkeling.
En soms vinden we daarvoor aanwijzingen op een onverwachte plaats: in onze irritatie over andere mensen.
4. Waarom kan iemand anders je zo ongelooflijk irriteren?
Iedereen kent waarschijnlijk iemand bij wie een klein gedrag buitenproportioneel veel irritatie oproept.
❂ Een collega neemt uitgebreid het woord tijdens een vergadering en jij denkt: Wat vindt hij zichzelf belangrijk.
❂ Iemand zegt zonder schuldgevoel een afspraak af en jij denkt: Wat egoïstisch.
❂ Een vriend boekt spontaan een verre reis, zonder veel voorbereiding, en jij vindt hem onverantwoordelijk.
Misschien heb je gewoon gelijk.
Mensen kunnen werkelijk arrogant, onbetrouwbaar of onverantwoordelijk handelen.
Voice Dialogue betekent niet dat terechte kritiek op anderen altijd iets over jezelf zeg maar Hal en Sidra Stone zagen judgment ook als mogelijke ingang naar disowned selves. Je zou daarom naast je oordeel een tweede vraag kunnen stellen: “Welke eigenschap zie ik bij deze persoon die ik mezelf nauwelijks toesta?”
Neem de collega die gemakkelijk het woord neemt.
Misschien praat hij werkelijk te veel.
Maar misschien ontdek je tegelijkertijd dat jij bijna nooit het woord neemt voordat je absoluut zeker weet dat je iets slims te zeggen hebt.
Dan kan je irritatie twee waarheden bevatten:
- Hij mag leren luisteren.
- Jij mag misschien leren iets meer ruimte in te nemen.
Van oordeel naar nieuwsgierigheid
Een eenvoudige persoonlijke oefening is:
- Kies iemand die je regelmatig irriteert.
- Benoem zo precies mogelijk welke eigenschap je veroordeelt.
- Zoek niet meteen naar een positieve versie.
- Vraag waar jij die eigenschap zelf wél of niet gebruikt.
- Onderzoek of er een minder extreme vorm bestaat die voor jou waardevol zou kunnen zijn.
Stel dat je “luidruchtige mensen” moeilijk vindt.
De opdracht is niet luidruchtig worden.
Misschien ontdek je dat je jezelf nauwelijks toestaat je te laten horen Dan verandert het onderzoek van “waarom zijn zij zo irritant?” naar “hoeveel ruimte geef ik mezelf eigenlijk?”
Dit soort spiegelen kan verrassende zelfkennis opleveren, zolang het als vraag wordt gebruikt en niet als psychologische wet.
Maar Voice Dialogue blijft niet bij nadenken over zo'n ontdekking. De methode nodigt je uit om letterlijk van plaats te veranderen.
5. Wat gebeurt er wanneer een deel van jezelf een eigen stoel krijgt?
Stel dat je regelmatig denkt:
Ik moet productiever zijn.
Je zou kunnen onderzoeken of daarin een herkenbare innerlijke positie zit. Misschien noem je die voorlopig de Drammer.
Zet twee stoelen neer.
Op de eerste stoel zit je zoals je normaal zit. Op de tweede krijgt de Drammer ruimte.
Wanneer je naar de tweede stoel gaat, probeer je niet een toneelstukje te spelen. Je onderzoekt wat er gebeurt wanneer je tijdelijk zoveel mogelijk vanuit die ene positie spreekt.
Je kunt vragen stellen als:
◆ Wat wil jij van mij?
◆ Waarom is productiviteit zo belangrijk?
◆ Wat gebeurt er als jij niet oplet?
◆ Waar ben je bang voor?
◆ Wanneer ben je ongeveer zo belangrijk geworden?
◆ Wat vind jij van rust?
◆ Wat vind jij van mensen die weinig presteren?
Misschien komen voorspelbare antwoorden.
Maar misschien gebeurt er iets anders.
“Ik wil niet dat je lui wordt.”
Waarom niet?
“Omdat je dan achteropraakt.”
En wat is daar zo erg aan?
“Dan tel je niet mee.”
Opeens gaat het gesprek niet meer alleen over een volle agenda.
Onder de Drammer kan angst voor mislukking, afwijzing of verlies van eigenwaarde zichtbaar worden.
Een antwoord kan iets zichtbaar maken wat je verder kunt onderzoeken.
Waarom lichamelijk verplaatsen?
Het fysieke element is kenmerkend voor Voice Dialogue. Een andere stoel of plek helpt de verschillende posities uit elkaar te houden. Wanneer het gesprek klaar is, keer je terug naar de oorspronkelijke plek.
Daar merk je opnieuw op wat er gebeurt.
✣ Voelt de Drammer nog steeds zo overheersend?
✣ Kun je nu met wat meer afstand naar hem kijken?
✣ Kun je begrijpen wat hij voor je probeert te doen, zonder automatisch naar hem te luisteren?
Dat laatste is cruciaal. Voice Dialogue probeert de Drammer niet te onderdrukken want als je hem simpelweg wegstuurt, kan zijn tegenpool net zo gemakkelijk de nieuwe dictator worden.
6. Waarom is de tegenpool minstens zo belangrijk?
Stel dat je jarenlang wordt bestuurd door een sterke perfectionist.
Je ontdekt hoe vermoeiend dat is en besluit:
Vanaf nu laat ik alles los.
Dat klinkt bevrijdend.
Maar vanuit Voice Dialogue bezien is er mogelijk alleen een machtswisseling geweest. Eerst bepaalde de perfectionist alles. Nu moet spontaniteit alles bepalen.
De Stones werkten daarom veel met tegenpolen.
Bijvoorbeeld:
◆ kracht ↔ kwetsbaarheid;
◆ controle ↔ loslaten;
◆ denken ↔ voelen;
◆ pleasen ↔ voor jezelf kiezen;
◆ presteren ↔ rusten.
De precieze tegenpool verschilt per persoon. Menselijke eigenschappen passen niet altijd in keurige duo's.
Maar het principe is interessant.
Wanneer één kant sterk ontwikkeld is, kan het waardevol zijn te onderzoeken welke kwaliteit aan de andere kant weinig ruimte krijgt.
Neem opnieuw de Drammer.
Ga nu niet onmiddellijk op zoek naar een “gezonde” stem die de juiste antwoorden geeft. Kijk wat werkelijk verschijnt wanneer je onderzoekt wat niet-productief zijn voor jou betekent.
✿ Misschien ontdek je een kant van jezelf die graag wat minder doet.
✿ Misschien komt je speelse, kinderlijke kant naar voren.
✿ Misschien verlang je ernaar om zonder plan of doel door een onbekende stad te dwalen.
✿ Misschien merk je vooral hoe moe je eigenlijk bent.
Laat ook die positie spreken.
❃ Wat wil jij? ‘Ik wil een dag helemaal niets hoeven.’
❃ Wat vind je van de Drammer? ‘Hij laat me nooit met rust.’
❃ Wat zou je doen als jij de leiding had? ‘Dan zou ik nooit meer een planning maken.’
Nu ontstaat iets interessants.
Geen van beide hoeft het volledige antwoord te zijn.
De Drammer brengt structuur, discipline en focus. Zijn tegenpool kan rust, creativiteit en spontaniteit brengen.
Persoonlijke groei betekent dan niet kiezen welke van de twee je “werkelijke zelf” is.
Er ontstaat een nieuwe vraag:
Kun je beide werkelijk ervaren zonder volledig door één van beide bestuurd te worden?
Dat is waar Voice Dialogue overgaat van praten met innerlijke stemmen naar zijn diepere kern: het Aware Ego Process.
7. Wat is het Aware Ego Process?
Hal en Sidra Stone kwamen in de ontwikkeling van hun werk tot een belangrijke conclusie. Je kunt eindeloos met verschillende selves praten en toch weinig veranderen.
Wanneer je daarna automatisch terugvalt in dezelfde primary self, blijft die uiteindelijk het stuur vasthouden.
Daarom verschoof hun aandacht steeds sterker naar het Aware Ego Process.
Dit is het proces waarin je leert om bewust afstand te nemen van je verschillende innerlijke kanten. Je herkent hun gevoelens en behoeften, zonder dat één kant automatisch bepaalt wat je denkt, voelt of doet.
Het is dus geen nieuwe superpersoonlijkheid die boven alle andere delen staat, maar een groeiend vermogen om bewust te kiezen hoe je met die verschillende kanten omgaat.
Ook is het volgens de Stones geen eindstadium waarin je eindelijk volledig bewust bent.
Het is een proces.
Je wordt je bijvoorbeeld bewust van je krachtige kant. Je kunt die ervaren, waarderen en herkennen.
Vervolgens leer je je ervan los te maken en ook de tegenoverliggende kwetsbaarheid te ervaren.
Het Aware Ego Process ontstaat volgens hun model in het vermogen om tussen zulke tegengestelde energieën te staan zonder volledig met één kant samen te vallen.
Een eenvoudige beweging is:
- identificatie: “Ik moet sterk zijn.”
- bewustwording: “Er is een sterke kant die mij beschermt.”
- scheiding: “Ik ben méér dan alleen deze sterke positie.”
- tegenpool: “Er bestaat ook kwetsbaarheid in mij.”
- spanning verdragen: beide kanten hoeven niet te verdwijnen.
- keuze: wat vraagt deze situatie nu van mij?
Daar zit een belangrijk verschil met psychosynthese.
Beide methoden werken met deelpersoonlijkheden en beide onderzoeken de mogelijkheid om niet volledig met één deel samen te vallen. Psychosynthese plaatst dat echter binnen Assagioli's bredere model van persoonlijkheid, synthese en een persoonlijk en transpersoonlijk Zelf.
Voice Dialogue gaat een andere kant op.
Het Aware Ego is geen hoger Zelf dat je uiteindelijk ontdekt. Het blijft een bewegend proces tussen tegenpolen.
Dat maakt ook het woord integratie interessant. Integratie betekent hier niet noodzakelijk dat alle delen uiteindelijk samensmelten tot één harmonieuze persoonlijkheid.
Het kan juist betekenen dat je de spanning tussen verschillende kanten beter kunt dragen en daardoor meer keuze krijgt. het is meer jongleren dan integreren.
Vandaag kan daadkracht nodig zijn.
Morgen ontvankelijkheid.
In het ene gesprek een grens.
In het andere kwetsbaarheid.
De vraag wordt minder “Wie ben ik werkelijk?” en meer “Vanuit welke kant reageer ik nu — en heb ik nog toegang tot andere mogelijkheden?”
En dat wordt extra zichtbaar zodra een tweede mens verschijnt.
8. Hoe nemen je innerlijke stemmen deel aan je relaties?
Voice Dialogue werd geboren uit de relatie tussen Hal en Sidra Stone. Het is daarom niet verrassend dat relaties een steeds grotere plaats in hun werk kregen.
De Stones ontwikkelden hiervoor het begrip bonding patterns.
Hun idee was dat relaties niet alleen plaatsvinden tussen twee bewuste volwassenen. Verschillende selves kunnen elkaar eveneens activeren en in voorspelbare patronen terechtkomen.
Stel dat jij een sterke pleaser hebt.
Je partner heeft een krachtige beslisser.
Aanvankelijk kan dat uitstekend werken. Je partner kiest het restaurant, plant vakanties en neemt snel beslissingen. Jij bent flexibel en vindt harmonie belangrijk.
Maar na verloop van tijd kan er iets verschuiven.
Jij voelt je steeds minder gehoord.
Je partner ervaart dat alles op zijn of haar schouders terechtkomt.
Jij wordt passief-agressief.
De ander wordt nog bepalender.
Vanuit Voice Dialogue zou je kunnen onderzoeken:
◆ welke kant van mij verschijnt bij deze persoon?
◆ welke kant van de ander lokt dat uit?
◆ wat doe ik vervolgens waardoor zijn of haar reactie sterker wordt?
◆ welke kant van mij krijgt in deze relatie weinig ruimte?
◆ wat verandert er wanneer ik vanuit een andere positie reageer?
Dat betekent niet dat beide partners automatisch even verantwoordelijk zijn voor alles wat in een relatie gebeurt. Bij manipulatie, geweld of machtsmisbruik zou zo'n symmetrische interpretatie zelfs schadelijk kunnen zijn.
Maar bij gewone relationele patronen kan het perspectief iets openen.
Misschien ontdek je dat je niet alleen “een conflict met je partner” hebt, maar dat jouw Pleaser steeds tegenover diens Beslisser komt te staan.
Wanneer jij iets meer leert spreken vanuit een kant die grenzen kan stellen, verandert mogelijk ook de dans tussen jullie.
Dat is een mooie eigenschap van Voice Dialogue: persoonlijke ontwikkeling gebeurt niet uitsluitend binnenin. Een verschuiving in één positie kan nieuwe mogelijkheden in contact met anderen creëren.
Maar een bruikbaar ervaringsmodel is nog geen bewezen wetenschappelijke theorie. Juist bij Voice Dialogue moeten we dat onderscheid helder houden.
9. Wat weten we wetenschappelijk over Voice Dialogue?
Voice Dialogue bestaat inmiddels meer dan een halve eeuw en wordt internationaal toegepast in coaching, persoonlijke ontwikkeling en therapeutische begeleiding. De methode sluit aan bij een belangrijk inzicht uit de moderne psychologie: ons gedrag wordt niet altijd bepaald door één vaste persoonlijkheid, maar door verschillende behoeften, overtuigingen, emoties en automatische reacties die elkaar soms behoorlijk kunnen tegenwerken.
Juist op dat terrein zijn interessante overeenkomsten te vinden met psychologische benaderingen waarnaar uitgebreid wetenschappelijk onderzoek is gedaan.
Wat herkennen we uit andere psychologische methoden?
Een belangrijk uitgangspunt van Voice Dialogue is dat je meer keuzevrijheid krijgt wanneer je leert herkennen welke innerlijke kant op een bepaald moment de leiding neemt. Dat principe heeft raakvlakken met verschillende onderzochte benaderingen.
✦ Acceptance and Commitment Therapy (ACT) leert mensen afstand te nemen van hun gedachten, zodat die niet automatisch hun gedrag bepalen. Onderzoek ondersteunt de werkzaamheid van ACT bij verschillende psychische klachten. Het Aware Ego Process van Voice Dialogue heeft hiermee een interessante overeenkomst: je leert een innerlijke reactie opmerken zonder er onmiddellijk naar te handelen.
✦ Cognitieve gedragstherapie (CGT) onderzoekt hoe gedachten, gevoelens en gedrag elkaar beïnvloeden. Ook bij Voice Dialogue ontdek je hoe vertrouwde overtuigingen en automatische reacties je keuzes kunnen beperken. CGT behoort tot de best onderzochte psychologische behandelmethoden.
✦ Schematherapie werkt met verschillende modi: tijdelijke toestanden waarin bepaalde gevoelens, overtuigingen en gedragingen op de voorgrond staan. Denk aan een veeleisende innerlijke criticus, een kwetsbare kindmodus of een beschermende reactie. Dit vertoont duidelijke overeenkomsten met het onderzoeken van primary selves en disowned selves binnen Voice Dialogue. Voor schematherapie bestaat wetenschappelijke ondersteuning, onder meer bij bepaalde persoonlijkheidsstoornissen.
✦ Mindfulness helpt mensen hun gedachten en emoties bewust waar te nemen zonder er direct in mee te gaan. Dat vermogen sluit aan bij de metapositie die tijdens Voice Dialogue ontstaat wanneer je verschillende innerlijke kanten leert herkennen en observeren.
Deze overeenkomsten maken Voice Dialogue psychologisch interessant. Ze laten zien dat belangrijke onderdelen van de methode aansluiten bij principes die ook binnen wetenschappelijk onderzochte benaderingen een rol spelen.
Wat zegt de wetenschap over Voice Dialogue zelf?
De wetenschappelijke ondersteuning voor ACT, CGT, schematherapie en mindfulness biedt een waardevolle achtergrond om Voice Dialogue beter te begrijpen. Tegelijkertijd blijft er een belangrijk onderscheid: onderzoek naar deze methoden is niet automatisch bewijs voor de effectiviteit van Voice Dialogue zelf.
Er bestaat academische en vakinhoudelijke literatuur over Voice Dialogue, maar grootschalig, onafhankelijk en goed gecontroleerd effectonderzoek naar de specifieke methode is beperkt. Daardoor kunnen we nog niet met dezelfde zekerheid uitspraken doen over haar werkzaamheid als bij bijvoorbeeld cognitieve gedragstherapie.
Dat neemt niet weg dat Voice Dialogue een bruikbaar instrument voor zelfreflectie kan zijn. De methode maakt abstracte innerlijke conflicten concreet en geeft mensen een gestructureerde manier om verschillende gevoelens, verlangens en overtuigingen te onderzoeken.
Ook de Psychology of Selves hoeft daarvoor geen letterlijke beschrijving van de hersenen te zijn. Begrippen als primary selves, disowned selves en Aware Ego Process bieden een psychologisch model waarmee je ervaringen kunt herkennen en begrijpen.
De waarde ervan ligt vooral in wat je ermee kunt ontdekken: waarom je steeds op dezelfde manier reageert, welke behoeften daarbij een rol spelen en welke andere reacties je misschien over het hoofd ziet.
10. Hoe kun je zelf stap voor stap met Voice Dialogue werken?
Voor persoonlijk gebruik zou ik Voice Dialogue kleiner en eenvoudiger maken dan een volledige begeleide sessie.
Kies geen zwaar trauma of overweldigende gebeurtenis. Neem een terugkerend dagelijks patroon waarin twee kanten van jezelf lijken te botsen.
Bijvoorbeeld:
- Ik wil rust, maar blijf werken.
- Ik wil nee zeggen, maar stem toch toe.
- Ik wil iets nieuws proberen, maar houd mezelf tegen.
- Ik wil zichtbaar zijn, maar ben bang voor kritiek.
Zet bij voorkeur drie stoelen of drie duidelijk verschillende plekken in de ruimte klaar.
- De eerste is je uitgangspositie.
- De tweede is voor de eerste stem.
- De derde kan later voor een tegenpool worden gebruikt.
A. Herken wie er het vaakst spreekt
Begin op je gewone plek.
Maak de zin af:
“Ik moet altijd…”
of:
“Ik mag nooit…”
Luister naar wat verschijnt.
- Ik moet altijd sterk zijn.
- Ik moet iedereen tevreden houden.
- Ik mag geen fouten maken.
- Ik moet nuttig zijn.
Kies één duidelijke positie.
Geef haar voorlopig een eenvoudige naam: de Sterke, de Pleaser, de Perfectionist, de Drammer.
De naam hoeft niet perfect te zijn.
B. Geef deze kant letterlijk een eigen plaats
Verplaats je naar de tweede stoel.
Neem even de tijd om anders te zitten.
Laat vervolgens zoveel mogelijk alleen deze kant spreken.
Gebruik de eerste persoon:
Niet:
“Mijn perfectionist wil dat ik goed presteer.”
Maar:
“Ik wil dat je goed presteert.”
Vraag vervolgens:
- Wat wil jij voor mij?
- Waarom is dat belangrijk?
- Waar bescherm je mij tegen?
- Wat vind je van de manier waarop ik nu leef?
- Waar ben je bang voor wanneer jij minder invloed krijgt?
- Wat zou er gebeuren als ik precies het tegenovergestelde deed?
Forceer geen diep antwoord.
Misschien zegt je Perfectionist alleen: “Omdat half werk waardeloos is.”
Ook dat is materiaal.
C. Keer bewust terug
Ga na enkele minuten terug naar je oorspronkelijke stoel.
Dit moment is belangrijk.
Adem rustig en merk op hoe het voelt om niet meer op de plek van dat deel te zitten.
Vraag:
“Wat begrijp ik nu beter aan deze kant?”
- Misschien voel je irritatie.
- Misschien mededogen.
- Misschien verrast het je dat een harde innerlijke criticus bang blijkt voor afwijzing.
Maak daarvan niet onmiddellijk een waarheid.
Zie het als een nieuwe hypothese over jezelf.
D. Zoek de tegenpool
Vraag vervolgens:
“Welke kant van mij zou deze stem het moeilijkst vinden?”
Bij een Drammer kan dat een Luie zijn, maar ook een Genieter.
Bij een Pleaser misschien een Egoïst, Rebel of Grenssteller.
Bij een sterke rationele kant misschien een Voeler.
Ga naar de derde stoel.
Laat ook deze positie in de eerste persoon spreken.
✺ Wat wil jij?
✺ Wat vind je van de andere kant?
✺ Wat mis je?
✺ Wanneer krijg jij de ruimte?
✺ Wat zou je doen als jij morgen de baas was?
Hier kan de oefening verrassend worden.
Misschien ontdek je dat de “luie” kant helemaal niet niets wil doen. Hij wil tijd om muziek te maken.
Misschien blijkt de “egoïst” vooral te zeggen:
“Ik wil dat je één keer vraagt wat jíj nodig hebt.”
Een afgewezen deel kan zo een kwaliteit bevatten die door het negatieve etiket nauwelijks zichtbaar was.
E. Maak geen winnaar
Keer opnieuw terug naar je eerste stoel.
Probeer nu niet te beslissen wie gelijk heeft.
Beschrijf beide kanten zo eerlijk mogelijk:
Mijn Drammer brengt mij…
Mijn Drammer kost mij…
Mijn Genieter brengt mij…
Mijn Genieter kost mij…
Nu ontstaat iets wat dicht bij het Aware Ego Process komt.
Je bent niet gedwongen om één kant te vernietigen.
Je probeert beide te zien.
F. Zoek één nieuwe mogelijkheid
Vraag ten slotte:
“Wat zou ik anders kunnen doen als beide kanten enige invloed mochten hebben?”
Stel dat je Drammer zes uur wil doorwerken en je Genieter de hele middag naar het strand wil.
De oplossing hoeft geen kunstmatige fiftyfifty-compromis te zijn.
✤ Misschien werk je twee uur geconcentreerd en besluit je daarna bewust te stoppen.
✤ Misschien gun je jezelf een hele middag vrij omdat je merkt hoe moe je bent.
✤ Misschien ontdek je dat niet je werk, maar iets heel anders de oorzaak van je innerlijke conflict is.
Het doel is keuze.
G. Toets het in de werkelijkheid
Voer één kleine verandering werkelijk uit.
Observeer daarna:
- Wat gebeurde er?
- Welke self kwam onmiddellijk in verzet?
- Wat voelde verrassend?
- Wat werkte niet?
- Welke nieuwe kant van mezelf merkte ik op?
- Welke aangrenzende mogelijkheid zie ik nu?
Zo voorkom je dat Voice Dialogue alleen een interessant innerlijk gesprek blijft.
De beweging wordt:
herken → verplaats → laat spreken → scheid je af → ontmoet de tegenpool → keer terug → kies → experimenteer.
En daarna kan het proces opnieuw beginnen.
Misschien verschijnt:
- Achter de Perfectionist een Innerlijke Criticus.
- Achter de Pleaser een kwetsbare kant.
- Achter de Rebel een behoefte aan autonomie.
Je hoeft ze niet allemaal te vinden.
Dat is misschien wel de belangrijkste begrenzing van de methode. Zelfkennis wordt niet noodzakelijk groter naarmate je meer selves een naam geeft.
Het wordt interessanter wanneer je door de verschillende stemmen heen meer keuze krijgt in hoe je daadwerkelijk leeft.
11. Tenslotte
Misschien is de mooiste ontdekking van Voice Dialogue wel dat je niet hoeft te kiezen welke kant van jezelf de echte is. Je kunt ambitieus zijn én behoefte hebben aan rust, sterk zijn én kwetsbaarheid voelen, zekerheid zoeken én verlangen naar avontuur. Al die kanten mogen er zijn, zonder dat één ervan voortdurend de leiding hoeft te nemen.
En juist dat maakt Voice Dialogue zo interessant om zelf te ervaren. Kies eens een innerlijk conflict dat je herkent en geef beide kanten de gelegenheid om hun verhaal te vertellen. Luister met nieuwsgierigheid, zonder meteen te oordelen of een oplossing te zoeken. Misschien ontdek je iets wat je nog niet van jezelf wist. Misschien begrijp je ineens waarom je steeds hetzelfde doet. En ontstaat er zo ruimte om morgen eens iets anders te proberen.
Bronnen
- Stone, Hal & Stone, Sidra – Embracing Our Selves: The Voice Dialogue Manual.
- Stone, Hal & Stone, Sidra – Embracing Each Other: How to Make All Your Relationships Work for You.
- Stone, Hal & Stone, Sidra – Voice Dialogue: An Introduction to the Use of Voice Dialogue.
- Stone, Hal & Stone, Sidra – The Basic Elements of Voice Dialogue, Relationship and the Psychology of Selves: Their Origins and Development.
- Stone, Hal & Stone, Sidra – The Psychology of the Aware Ego.
- Stone, Hal & Stone, Sidra – Voice Dialogue: Discovering Our Selves.
- Stone, Hal & Stone, Sidra – publicaties over judgment, bonding patterns, primary selves, disowned selves en het Aware Ego Process.