arrow_drop_up arrow_drop_down

REM slaap : Wat is het en waarom is het zo belangrijk?

REM slaap.  Dit is de periode dat we onze  levendigste dromen hebben, ook de meeste dromen en dus ook de grootste kans op een lucide droom. Bij een ‘normale slaap’ van acht uur ga je vier keer door een slaapcyclus. In zo’n slaapcyclus ga je door vijf slaapfases:  In vier fases van lichte slaap naar diepe slaap en van diepe slaap weer terug naar lichte slaapNa deze vier fases kom je in een bijzondere vijfde slaapfase.

1- Wat gebeurt er tijdens de REM slaap?

Tijdens deze slaapfase zijn onze hersenen bijna net zo actief, vlug en ongestructureerd als wanneer je wakker bent. Dat is REM slaap. REM staat voor Rapid Eye Movement, de snelle oogbewegingen, één van de bijzondere kenmerken van deze fase. Vroeger noemde men deze fase ook wel paradoxale slaap. Waarom? Omdat je hersenen zo actief zijn als wanneer je wakker bent en je toch in slaap bent.

Het lijf is helemaal ontspannen door de slaapverlamming. Op 2 uitzonderingen na: Je genitaliën en je ogen. Je ogen schieten in deze slaapfase als een gek heen en weer achter je gesloten oogleden.  Het begint er op te lijken alsof ze van alles te volgen en na te kijken hebben. Dat is waarschijnlijk ook zo.

De REM slaap is namelijk de periode dat we onze levendigste en kleurrijkste dromen hebben. Word je in de REM slaap wakker gemaakt, dan heb je meer dan 75% kans dat jij je dromen herinneren kan. Tijdens je andere slaapfases is dit niet meer dan ongeveer 10%. Wil je dus graag je dromen onthouden, zet dan je wekker in zo’n REM slaap fase. Het liefst zo tegen de morgen. Waarom ? Dat ga ik je nu vertellen.

In de eerste slaapcyclus is de remslaap vrij kort (tussen de vijf en tien minuten) en heb je voornamelijk helende diepe slaap. Daarna begint er weer een slaapcyclus. In deze 2e slaapcyclus, die zo’n anderhalf en tot twee uur na het in slaap vallen optreedt, zit je korter in de diepe slaapfases. Er komt dan minder slaapfase vier voor. Er is wel meer REM slaap dan in slaapcyclus 1.

Dat ontwikkelt zich zo verder in rest van de slaapcycli. In de derde slaapcyclus wordt bijvoorbeeld fase vier ( de diepste slaap) vaak al niet meer bereikt. De REM slaap daarentegen duurt weer langer. In de laatste slaapcyclus van 90 minuten kan meer dan 1 uur van de cyclus  uit REM slaap bestaan.

Deze laatste lange remslaap, vlak voor je eigenlijke ontwaken, biedt een paar mooie kansen. Namelijk op dromen onthouden, lucide dromen en succes programmeren. Het is het perfecte moment om je wekker af te laten gaan en:

  • je dromen op te schrijven op een kladblok ( en later in je droomdagboek).
  • uit je bed te gaan, een half uur wakker te blijven en dan weer naar bed. Je laatste droom weer voor de geest halen en de emotie voelen die er mee gepaard ging ( maakt niet uit wat voor emotie).
    Vervolgens zeg  je tegen jezelf terwijl je de droom weer door je lijf voelt stromen en weer in slaap valt : Ik wil lucide dromen. Dit vergroot je kans op een lucide droom met 2000% WOW ! Dit noemen we de MILD techniek.
  • Los van je dromen: Heb jij iets belangrijks te doen de volgende dag of is er iets waar je je druk om maakt ? Zet dan een krachtige intentie op de goede afloop en herhaal die terwijl je weer in slaap valt.
    Maak de intentie positief. Dus niet: ik wil niet falen maar wel: mijn presentatie wordt een groot succes. Of wat je ook als resultaat wil.  Je brein gaat dan zeker op zoek naar een oplossing.

Er zijn 2 verschillende soorten remslaap. Althans, dat komt voort uit onderzoeken die het Max Planck Instituut voor Psychiatrie heeft gedaan. Die twee  zijn:

  1. de fasische ( phasic remslaap)
  2. de tonsiche ( tonic remslaap )

De fasische remslaap

Tijdens de fasische REM slaap komen de meeste snelle en intense oogbewegingen voor, de sterkste emoties en de meest heldere beelden. De hersenactiviteit is tijdens deze REM slaap ook het sterkst. Hier ervaar jij waarschijnlijk de heftigste en onrustigste dromen. Geluiden en invloeden van buitenaf worden in de droom verwerkt. Ze wekken je niet.

Deze fasische periodes komen vanwege hun intensiteit niet gedurende een lange, achtereenvolgende periode voor. Ze zijn kort maar herhalen zich tijdens de REM slaap . De tonische fase heeft weer een heel ander karakter.

De tonische remslaap

Tijdens de tonische REM slaap komen korte periodes voor waarin de snelle oogbewegingen niet voorkomen. Het lijkt dan ook logisch dat tijdens deze fases je dromen minder intens en aansprekend zijn. Geluiden en andere invloeden van buitenaf worden niet in de slaap verwerkt maar maken de dromer wakker.

2 – Het meten van REM slaap

Het meten van de REM slaap gebeurt met elektrodes op je hoofd, je ogen of je wang. Door deze metingen weet een onderzoeker precies wanneer een dromer in de REM slaap zit en kunnen er allerlei experimenten naar de aard, de eigenschappen en de kansen die de REM slaap biedt gedaan worden.

Er zijn 3 populaire metingen: Namelijk meting van de ademhaling, hartslag of spierspanning in de benen. Soms worden er ook andere metingen gedaan. Vaak  als mensen last hebben van een slapeloosheid of een andere slaapstoornis worden er meerdere metingen gedaan.

1- EEG

Het meten van de hersenactiviteit met elektrodes op je hoofd wordt elektro-encefalo-grafie (EEG) genoemd. EEG is nodig om te constateren of de hersengolven diep en traag zijn, zoals in diepe slaap, of snel en onregelmatig, zoals in de REM slaap of lichte slaap.

2- EOG

Het meest bijzondere kenmerk van de REM slaap zijn de snelle oogbewegingen. Deze Rapid Eye Movements worden gemeten met elektrodes op de zijkant van het oog. Dit wordt elektro-oculu-grafie genoemd. Hiermee wordt gemeten of de ogen passief zijn of dat ze actief zijn en snel heen weer bewegen.

3- EMG

Het meten van de spierspanning is een andere meting om zeker te weten dat de slaper in rem slaap is. Alle spieren moeten verlamd zijn( behalve de oogspieren en de genitaliën). Zou dit niet het geval zijn, dan zou iedereen met volle overgave zijn dromen uitleven.

Rennen, wegvluchten, sex hebben, kwaad worden, mensen te lijf gaan. Om maar een paar minder gevaarlijke voorbeelden te geven. Je zal maar dromen dat je een ravijn in springt en op de bovenste verdieping van een wolkenkrabber wonen. Als mensen hun dromen werkelijk zouden uitvoeren, dan zou de gemiddelde leeftijd van de mens een stuk lager liggen.

De spierspanning wordt gemeten met electrodes op het gezicht. De ene keer de wang, de andere keer de kin. Dit heet elektro-myo-grafie genoemd.  Misschien is ook interessant om te weten: Je praat niet tijdens de REM slaap. Wat wel soms voortkomt, is dat mensen hun dromen wel uitleven.

Deze mensen zijn de zeldzame eigenaren van een REM gedragsstoornis waarin hun spieren niet worden geblokkeerd en verlamd tijdens de REM slaap. Zij praten, slapen, slaan, schreeuwen, gaan rechtop zitten, trappen, en opspringen. Hun dromen zijn vaak heel levendig, intens en agressief.

Je snapt dat dit gevaarlijke situaties op kan leveren en daarvoor slikken deze mensen vaak het medicijn Clonazepam. Dit werkt goed en blijft ook na vele jaren zijn werking houden. Voordat we verder gaan over de REM slaap, belangrijke informatie  over hoe onze hersenen werken tijdens REM.

3- Onze hersenen tijdens REM slaap.

Het begint met hersencellen in de hersenstam die in actie komen. De hersenstam zit boven in de nek. Deze hersencelletjes worden actief en activeren dan het midden van de hersenen waar zich het limbisch systeem bevindt. Hier worden vooral negatieve emoties zoals woede, verdriet, angsten maar ook fijne emoties zoals blijdschap, plezier en vervulling verwerkt. Dit zorgt ervoor dat je een bepaalde emotie ervaart in je dromen of in je nachtmerries.

Dan gaat de actie verder naar ons achterhoofd. Hier zit ons visuele systeem (occipitale cortex). Dit is de plek waar we alles wat we overdag zien opslaan en verwerken. Deze snelle activering van emoties en beelden komt door hele snelle golven, die ook wel PGO-golven genoemd worden. De P staat hier voor het deel van de hersenen waar ze beginnen: de Pons. Daarna gaan ze via een deel wat de Geniculate kern van de thalamus heet naar de Occipitale cortex. PGO dus, Deze golven blijven tijdens de remslaap actief en stimuleren zo continue ons visuele systeem en onze emoties.

Dit visuele systeem werkt ook anders dan overdag. In plaats van het verwerken van externe informatie( beelden van buiten) wordt er alleen interne informatie gebruikt, info vanuit je hersenen. Deze info zorgt ervoor dat je allemaal dingen in je droom echt ziet. Je hersenen doen je namelijk geloven dat het echt is. Ze presenteren die beelden, alsof je het echt meemaakt. Trouwens, dat is geen trucje. Je hersenen geloven ook dat het echt gebeurt.

Soms kom jij in je dromen mensen, voorwerpen, plekken, gebouwen etc.etc tegen die afwijken van je wakkere realiteit of die volledig fictie zijn. Dat komt omdat je hersenen al je bewuste en onbewuste ervaringen als een volleerde cocktailshaker door elkaar mixen en zo een nieuwe creatie aan je presenteren. Alsof je in je eigen privé voorstelling zit, waar je tegelijkertijd producent, filmzaal, regisseur, acteur, toeschouwer, technicus en financier bent.

Misschien vraag jij je nu af waarom wij dan niet doen wat we dromen.  Als onze hersenen onze dromen als echt zien…..

Daarvoor heeft ons ingenieuze lichaamssysteem een trucje bedacht: Antonie ( spierverslapping)Onze hersenstam doet naast bovenstaande activering van beelden en emoties nog 2 dingen:

  1. Hij controleert onze oogbewegingen.
  2. Hij blokkeert onze spieren.

Je snapt natuurlijk dat het blokkeren van onze spieren cruciaal is. Hierdoor blijf jij tijdens je droom lekker rustig in je bed liggen. Stel je eens voor dat je aangevallen wordt in je nachtmerrie en besluit er echt even lekker op los te slaan. Of misschien nog wel erger. Dat zal degene die naast je ligt niet echt kunnen waarderen. Weleens geprobeerd iemand die kwaad of bang is in bedwang te houden?

Om te voorkomen dat mensen die dromen levensgevaarlijke, levensbedreigende of andere gevaarlijke capriolen uithalen, verlamt de hersenstam onze spieren met deze ingenieuze slaapverlamming. Best slim toch?

A- Hoe doen onze hersenen dat?

De ontelbare hoeveelheid zenuwcellen in onze hersenen geven berichten door met behulp van stofjes, neurotransmitters genaamd. Een neurotransmitter is een stofje tussen twee zenuwcellen dat het elektrisch signaal transporteert van de ene naar de andere zenuwcel.

Een neurotransmitter kan ook deze elektrische activiteit juist blokkeren. Dit zorgt er dan voor dat de tweede zenuwcel niet geactiveerd wordt. Bij mensen, die een psychische aandoening hebben, zorgen de voorgeschreven medicijnen er vaak voor dat het signaal geblokkeerd wordt.

Onze hersenen bestaan uit een ongekende hoeveelheid zenuwcellen. Daarnaast zijn er ook vele soorten neurotransmitters tussen al die cellen. Wat je ook aan het doen bent: Er is continue een gigantische hoeveelheid actieve zenuwcellen aan de gang met het actief of inactief maken van andere zenuwcellen.

Dat doen ze dus met neurotransmitters. Je snapt dat er dus nog al wat van deze boodschappenjongens aan de slag zijn. De hele dag én de hele nacht. Twee groepen neurotransmitters zijn van groot belang bij de informatieverwerking en bij doelgerichte activiteit, aandacht en inzicht.

B – 2 soorten neurotransmitters 

De ene groep heet ‘aminen‘ en de andere worden ‘cholinen‘ genoemd. Deze twee groepen zijn zowel overdag als ’s nachts actief. Overdag zijn de aminen actiever en tijdens onze dromen zijn juist de cholinen. Overdag verwerken we veel info vanuit de wereld om ons heen. Deze logische manier van informatieverwerking wordt dus mogelijk gemaakt doordat in ons brein de aminen actiever zijn dan de cholinen.

Dit zorgt ervoor dat we overdag doelgericht en met focus actie kunnen ondernemen en goed kunnen reageren op wat we denken, voelen, zien, horen, ruiken, proeven en ervaren. Door deze aminen zijn we dus in staat om helder en logisch na te denken en te handelen. Dit is dus wat er overdag gebeurt aar…

Zoals je nu weet keren we in een slaapcyclus van fase 1 naar 4 en van 4 weer terug naar 1 . Aan het einde van een slaapcyclus verkeren onze hersenen, afhankelijk van welk tijdstip in de nacht, zich in  lichte slaapfase één of twee.

Op een zeker moment worden bepaalde hersencellen in een gedeelte van de hersenstam zeer actief. In het gebied dat de Pons heet. De hersenstam zit boven in de nek en is evolutionair gezien een van de oudste hersengebieden.

Op dat moment komen de cholinen in de meerderheid. De REM slaap begint. Dit maakt dat de informatie op een hele andere manier verwerkt en opgeslagen wordt.

Deze informatieverwerking is kenmerkend voor de rem slaap en voor dromen.

C- De afwijkende informatieverwerking tijdens rem slaap

In plaats van op de wereld om ons heen gerichte informatieverwerking en opslag, sluiten onze hersenen zich juist af van deze buitenwereld. De focus is vanaf dan volledig gericht op onze interne wereld. Op onze interne beelden, gevoelens, gedachtes en ervaringen. In de rem slaap, dankzij de cholinen, zitten onze hersenen in een zogeheten gesloten systeem. De hersenen creëren alleen nog maar beelden, gevoelens, geluiden , gedachtes die door onze lichaam en geest worden gemaakt en niet door externe zintuiglijke prikkels.

Daar zit dan geen beperking op. Omdat de preftontale cortex volledig is uitgeschakeld. Dat is het gedeelte van de hersenen dat verschillende functies regelt zoals logisch denken, plannen, het voorkomen van onwenselijk sociaal gedrag, doelen stellen, focussen en impulsbeheersing.

Alles wat jij ooit ervaren hebt, bewust of onbewust, wordt nu door je hersenen gebruikt om levendige dromen te scheppen. Zonder dat deze oppasser, de preftontale cortex,  roet in het eten komt gooien. Zo ontstaan er opvallende, originele, unieke en bijzondere combinaties van beelden die op deze wijze voor ons een nieuwe interne werkelijkheid scheppen

Daardoor komen we in dromen ook vaak op plekken die niet echt bestaan en mensen die we niet kennen. Deze zijn een samengestelde creatie van opgeslagen eerdere, vaak onbewuste,  ervaringen en ontmoetingen. Ze ontstaan omdat onze hersenen zich tijdens de rem slaap volledig naar binnen keren en alleen putten uit wat ons bewustzijn ter beschikking stelt.

4- De praktische functies van REM slaap

Dus nu weten we van alles over de remslaap maar wat is eigenlijk de functie van de remslaap ? Wat is nou  precies de functie of de betekenis van je REM slaap? Dat is natuurlijk wel een belangrijke vraag. Helaas is dat nog niet volledig helder. Wat wel als een paal boven water staat, is dat geen REM slaap nadelige gevolgen voor je gezondheid heeft….

Mensen hebben REM slaap nodig. Wanneer mensen een tekort aan REM slaap hebben, dan smeekt het lichaam om dit in te halen. Je stopt bij een tekort aan REM met het goed verwerken van informatie overdag. Je krijgt last van stress, minder weerstand  en op de langere termijn gaat het ten koste van je gezondheid met een grote kans op burn out of overspannen zijn.

Hoe kun je nu bewust verhinderen dat iemand geen REM slaap heeft? Vrij eenvoudig: Wakker maken als de REM slaap begint. Daarna laat je ze weer in slaap vallen en pas bij het begin van de volgende REM slaap schud je ze weer wakker. Zo kan het gebeuren dat mensen veel slapen maar geen REM slaap hebben.

Uit een onderzoek van flink wat jaren terug, moesten slapers na zeven nachten REM slaap onthouding maar liefst 27 keer wakker worden gemaakt  bij het opnieuw opstarten van de remslaap. Kortom: De REM slaap werd vaker gestart. Een ander opvallend punt was dat mensen, nadat ze hun gewone slaapritme hebben opgepakt, meer REM slaap hadden. Ze haalden zoveel mogelijk REM slaap in.

REM slaap heeft dus een belangrijke functie en die zit voornamelijk in het verwerken van informatie, het leren van nieuwe dingen .Voor mensen geldt dat de hoeveelheid REM slaap minder wordt naarmate we ouder worden. Pasgeboren baby’s slapen bij elkaar ongeveer 16 uur en hebben maar liefst 8 uur REM slaap. 

Waarschijnlijk heeft je REM slaap dus een belangrijke functie bij de ontwikkeling van je hersenen en ondersteunt ons een  als we iets nieuws leren. Kinderen doen meer nieuwe indrukken op dan ouderen en hebben dan ook meer REM slaap. Hebben we iets nieuws geleerd? Dan hebben we die nacht daarop meer REM slaap. Dat zorgt ervoor dat wij het geleerde beter onthouden.

Er is wel een verschil in de invloed die REM slaap heeft op wat je leert. Vaardigheden leer je beter maar op je feitenkennis heeft je REM slaap bijna geen invloed. Ben jij bezig met een training of een cursus? Maak van het verwerken van feiten een vaardigheid door een samenvatting te maken, een uittreksel  en doe je huiswerk of oefeningen dan vlak voordat je gaat slapen. Zo maak jij optimaal gebruik van deze kwaliteit van de remcyclus.

5- Tenslotte

We leren en ontdekken steeds meer over de remslaap. De meeste vragen, die blijven open staan over de betekenis van je REM slaap zijn gericht op de functie van je emoties. Laten emoties zien welke info belangrijk is en wat er verwerkt moet worden zowel bewust als onbewust ? Of doen je hersenen maar wat ?

Is je REM slaap er voor deze emotionele informatieverwerking? Of zijn emoties een bijproduct van je REM slaap? Genoeg vragen dus nog maar wat we wel weten is dat voldoende remslaap cruciaal is voor je een goede fysieke en mentale gezondheid, bij het leren van nieuwe vaardigheden en om sneller en eenvoudiger lucide te dromen…

PS: Wil je meer leren over lucide dromen? Lees dan mijn boek De Lucide Droom Gids of volg de gratis training op deze site.

Over de schrijver
“Dromen. Of ze nu lucide zijn of “gewoon” ze blijven mij fascineren. Daarom schreef ik De Lucide Droomgids. Een whitepaper waarin je ontdekt wat lucide dromen zijn en hoe je eenvoudig en snel een lucide droom krijgt. Ook vind je in deze gids meer dan vijftig pagina’s over hoe jij je gewone dromen kunt vertalen naar wat ze zeggen over je dagelijks leven. Daar kan ik je ook in begeleiden. Dan gaan we samen op zoek naar de betekenis van je droom…”
Reactie plaatsen

Gratis gids over lucide dromen en meer...

Wil jij meer ontdekken over lucide dromen? In deze gids ontdek je wat lucide dromen precies inhoudt, hoe je het leert en als extra, hoe jij je normale dromen eenvoudig en effectief betekenis kunt geven...

50%
Download hier je gratis gids...
Wij gebruiken cookies....