Droomlichaam

Je droomt en kijkt naar jezelf. Je handen lijken langer dan normaal, je hoofd voelt buiten verhouding groot of je benen zijn plotseling veel korter. Misschien ziet je lichaam er volkomen vertrouwd uit. Maar het kan ook veranderen, vervormen of zelfs helemaal verdwijnen.

Het lichaam dat je binnen een droom als het jouwe ervaart, noemen we het droomlichaam. Het is het ervaren lichaam waarmee je in de droomwereld kijkt, voelt, beweegt en handelt. Dat droomlichaam hoeft niet exact overeen te komen met je fysieke lichaam dat op datzelfde moment in bed ligt.

Binnen lucide dromen wordt dat verschil bijzonder duidelijk. Zodra je weet dat je droomt, kun je bewust naar je eigen lichaam kijken en ermee experimenteren. Je kunt vliegen, van vorm veranderen, door muren bewegen of ontdekken wat er gebeurt wanneer je het gevoel van een lichaam helemaal loslaat.

1. Wat is een droomlichaam?

Het droomlichaam is de lichamelijke vorm die je tijdens een droom als jezelf ervaart.

Meestal staan we daar nauwelijks bij stil. Je loopt door een straat, pakt iets vast of rent ergens naartoe zonder je af te vragen welk lichaam dat eigenlijk doet.

Toch hoeft het droomlichaam niet volledig zichtbaar te zijn. Soms zie je alleen je handen of benen. Soms ervaar je vooral een positie in de droomwereld: je kijkt vanuit een bepaald gezichtspunt en weet eenvoudig dat jij daar bent.

Een lichaam dat kan veranderen

Wanneer je bewust naar je droomlichaam kijkt, kunnen merkwaardige afwijkingen zichtbaar worden:

• handen hebben te veel of te weinig vingers;
• armen of benen hebben andere verhoudingen;
• lichaamsdelen veranderen terwijl je kijkt;
• je bent groter of kleiner dan normaal;
• je lichaam heeft een andere leeftijd of vorm;
• je lichaam voelt licht, zwaar, elastisch of bijna gewichtloos.

Binnen de droomwereld hoeft je lichaam zich niet voortdurend aan dezelfde vorm te houden.

2. Hoe ontstaat een droomlichaam?

Ook wanneer je wakker bent, ervaren je hersenen je lichaam niet uitsluitend door ernaar te kijken. Ze verwerken voortdurend informatie over onder andere aanraking, beweging, evenwicht en de positie van lichaamsdelen.

Daaruit ontstaat een voortdurend bijgewerkt lichaamsbeeld: een intern model van waar je lichaam zich bevindt en hoe het aanvoelt.

Tijdens het dromen verandert de situatie. De hoeveelheid informatie uit de fysieke omgeving is sterk verminderd, terwijl de droom zelf een complete ervaring kan voortbrengen.

Je kunt daardoor een droomhand zien zonder dat je fysieke hand beweegt. Je kunt rennen terwijl je benen stil in bed liggen. Je kunt zelfs vleugels, een staart of een totaal andere lichaamsvorm ervaren.

Herinneringen, emoties, verwachtingen en je bestaande lichaamsbeeld kunnen allemaal materiaal leveren voor die ervaring.

Het droomlichaam is daardoor vertrouwd genoeg om als jij te voelen, maar vrij genoeg om iets totaal anders te worden.

3. Welke invloed hebben emoties op het droomlichaam?

Het droomlichaam kan ook samenhangen met de manier waarop je jezelf tijdens een droom ervaart.

Angst kan bijvoorbeeld samengaan met een gevoel van lichamelijke zwakte, zwaarte of onvermogen om te bewegen. Vrijheid kan juist worden ervaren als lichtheid, snelheid of gewichtloosheid.

Ook veranderingen in uiterlijk kunnen binnen een droom betekenisvol aanvoelen. Iemand kan zichzelf plotseling veel jonger zien, een andere lichaamsvorm hebben of eigenschappen bezitten die sterk afwijken van het dagelijkse zelfbeeld.

Daaruit volgt niet dat iedere lichamelijke verandering één verborgen boodschap bevat.

Een enorm hoofd betekent niet automatisch het ene en korte benen betekenen niet automatisch het andere. Dromen kennen geen universeel woordenboek waarin ieder lichaamsdeel een vaste betekenis heeft.

Wel kan het droomlichaam iets zichtbaar of voelbaar maken van de manier waarop je jezelf op dat moment binnen de droom beleeft.

4. Wat gebeurt er met het droomlichaam tijdens een lucide droom?

Bij lucide dromen ontstaat een bijzondere situatie: je ervaart een lichaam en weet tegelijkertijd dat je fysieke lichaam ergens anders ligt te slapen.

Daarmee verdwijnen veel van de vanzelfsprekende beperkingen van het dagelijks leven.

Je droomlichaam kan bijvoorbeeld:

• vliegen en zweven;
• onder water ademen;
• door muren bewegen;
• uitzonderlijk groot of klein worden;
• van uiterlijk of gedaante veranderen;
• enorme afstanden afleggen;
• bewegen zonder de grond te raken.

Je hoeft daarbij niet voortdurend te denken aan hoe je fysieke lichaam zou bewegen.

Van lopen naar vliegen

Juist bewegen in lucide dromen laat zien hoe flexibel het droomlichaam kan zijn.

In eerste instantie probeer je misschien nog te lopen, springen en klimmen zoals je gewend bent. Maar waarom zou je een trap nemen wanneer je kunt zweven?

Waarom om een muur heen lopen wanneer je erdoorheen kunt?

Het droomlichaam kan zo een middel worden waarmee je de vrijheid van de droomwereld letterlijk ervaart.

5. Kun je je droomlichaam bewust veranderen?

Binnen droomcontrole kun je proberen het droomlichaam bewust te veranderen.

Daarbij spelen droomverwachting en verbeelding een belangrijke rol.

Wanneer je verwacht dat je armen in vleugels kunnen veranderen, kan die verandering plaatsvinden. Je kunt jezelf als reus ervaren, een dierlijke vorm aannemen of proberen een lichaam te creëren dat helemaal niet menselijk is.

Dat verandert mogelijk ook de manier waarop je de droomwereld beleeft.

Stel dat je tijdens een lucide droom in een vogel verandert.

Je hebt niet alleen vleugels. Je kunt proberen te ervaren hoe het is om vanuit een ander lichaam te bewegen, snelheid te voelen en vanuit de lucht naar de droomomgeving te kijken.

Het droomlichaam wordt daarmee meer dan een voertuig.

Het kan onderdeel worden van wat je wilt ontdekken.

6. Kun je dromen zonder droomlichaam?

Niet iedere droomervaring hoeft een duidelijk begrensd lichaam te bevatten.

Soms is er vooral een gezichtspunt of een gevoel van aanwezigheid. Je neemt een omgeving waar, maar hebt nauwelijks aandacht voor armen, benen of een romp.

Binnen een lucide droom kun je daar bewust mee experimenteren.

Bewustzijn zonder vaste vorm

In plaats van jezelf als een lichaam door de droomwereld te bewegen, kun je proberen het idee van een vaste lichamelijke vorm los te laten.

Je bent dan bijvoorbeeld alleen een bewegend gezichtspunt, een aanwezigheid of een punt van bewustzijn in de droomomgeving.

Dat kan de ervaring van ruimte volledig veranderen. Wanneer er geen voeten meer nodig zijn om ergens naartoe te gaan, hoeft beweging niet langer op lopen te lijken. Misschien beweegt het gezichtspunt rechtstreeks door de omgeving of verandert de omgeving rondom het bewustzijn.

Het roept een fascinerende vraag op:

Hoeveel lichaam heb je eigenlijk nodig om jezelf in een droom nog als jezelf te ervaren?

7. Wat is de relatie tussen droomlichaam en droomverwachting?

Een droomlichaam kan flexibel zijn, maar we nemen veel verwachtingen uit het dagelijks leven mee onze dromen in.

Een muur voelt hard omdat je verwacht dat een muur hard is. De grond houdt je tegen omdat je gewend bent dat je niet door de grond zakt. Je armen hebben ongeveer dezelfde lengte omdat dat vertrouwd voelt.

Tijdens een lucide droom kan droomverwachting die vanzelfsprekendheden veranderen.

Wanneer je werkelijk verwacht dat een muur doorgankelijk is, kan je droomlichaam erdoorheen bewegen. Wanneer je verwacht dat zwaartekracht geen vat meer op je heeft, kan vliegen natuurlijk gaan voelen.

Voor mensen die leren lucide dromen kan het droomlichaam daardoor een bijzondere ontdekking zijn.

Je hoeft niet alleen de droomwereld te veranderen.

Je kunt ook veranderen wie of wat je binnen die wereld bent.

8. Kan een ervaring met het droomlichaam na het ontwaken betekenis houden?

Een ervaring met het droomlichaam kan na het ontwaken een sterke indruk achterlaten.

Vliegen kan bijvoorbeeld een intens gevoel van vrijheid geven. Een ander lichaam aannemen kan nieuwsgierigheid oproepen naar het eigen lichaamsbeeld. Een confrontatie met iets angstaanjagends kan anders worden beleefd wanneer je tijdens een lucide droom ontdekt dat je niet hoeft weg te rennen.

Dat betekent niet dat één droomervaring automatisch een angst, onzekerheid of ander probleem oplost. Wel kan de ervaring onderdeel worden van wat je over jezelf onthoudt.

Dromen kunnen immers ervaringen opleveren die lichamelijk en emotioneel overtuigend aanvoelen.

Je weet na het ontwaken dat je niet werkelijk hebt gevlogen.

Maar je kunt je nog steeds herinneren hoe het voelde om het te kunnen.

9. Tenslotte

Het droomlichaam is het lichaam waarmee je jezelf binnen een droom ervaart. Het ontstaat vanuit je lichamelijke zelfbeeld, waarneming, herinneringen, emoties en verwachtingen, maar hoeft zich niet te houden aan de vaste vorm van je fysieke lichaam.

Binnen lucide dromen wordt die vrijheid zichtbaar.

Je kunt naar je handen kijken en ontdekken dat ze veranderd zijn. Je kunt groter worden, van gedaante veranderen, vliegen of door een muur bewegen. Misschien laat je uiteindelijk zelfs het idee los dat je überhaupt een lichaam nodig hebt.

Want wanneer je fysieke lichaam veilig ligt te slapen, hoeft je droomlichaam niet langer te gehoorzamen aan alles wat overdag vanzelfsprekend is.

In de droomwereld hoeft je lichaam niet alleen te zijn wie je bent. Het kan worden wat je je kunt voorstellen.