Angst hoort bij het leven. Ze waarschuwt ons voor gevaar, maakt ons alert en kan ons helpen om op het juiste moment in actie te komen. Maar angst kan ook een andere vorm aannemen. Dan beschermt ze het leven niet meer, maar begint ze het leven juist kleiner te maken.
Je stelt iets uit omdat je bang bent voor wat er kan gebeuren. Je kiest voor zekerheid terwijl je eigenlijk iets anders verlangt. Je probeert mensen, situaties en de toekomst onder controle te houden. En ergens onder al die kleinere angsten kan een veel grotere angst aanwezig zijn: angst voor de dood.
Binnen TaoMind wordt die angst niet benaderd als iets wat je moet verslaan. Angst is geen vijand die uit je leven verwijderd moet worden. Ze vertelt iets over onze behoefte aan zekerheid, ons verlangen om vast te houden en onze moeite met het onbekende.
De oorspronkelijke TaoMind-teksten leggen daarom een verbinding tussen angst voor de dood, controle, acceptatie, loslaten en werkelijk aanwezig durven zijn in het leven.
Misschien is de belangrijkste TaoMind-vraag daarom niet hoe we de dood kunnen vergeten.
Maar: wat gebeurt er met ons leven wanneer we voortdurend bang zijn het te verliezen?
1. Wat is angst binnen TaoMind?
Angst is in de eerste plaats een natuurlijke reactie. Zonder angst zouden we gevaar minder goed herkennen en onnodige risico's nemen.
Maar er bestaat een verschil tussen angst voor iets wat op dit moment werkelijk gebeurt en angst voor iets wat misschien ooit zal gebeuren.
Ons denken kan situaties creëren die nog helemaal niet bestaan.
- Wat als ik ziek word?
- Wat als ik iemand verlies?
- Wat als alles verandert?
- Wat als ik doodga?
Het lichaam kan vervolgens reageren op die gedachten alsof het gevaar al aanwezig is. Je voelt spanning, onrust of een versnelde ademhaling terwijl er op dat moment misschien helemaal niets gebeurt.
TaoMind vraagt daarom niet om angst onmiddellijk weg te drukken. De eerste beweging is bewustzijn: herkennen wat er gebeurt zonder direct in het verhaal van de angst mee te gaan.
2. Angst en onze behoefte aan controle
Onder veel angst ligt een verlangen naar controle.
We willen graag weten wat er gaat gebeuren. We maken plannen, zoeken zekerheid en proberen risico's te verkleinen.
Daar is op zichzelf niets mis mee.
Maar de werkelijkheid laat zich nooit volledig beheersen.
Je kunt zorgvuldig leven en toch niet bepalen wat morgen gebeurt. Je kunt van iemand houden zonder te kunnen garanderen dat die persoon altijd bij je blijft. Je kunt goed voor je lichaam zorgen zonder volledige controle over ziekte, ouderdom en uiteindelijk de dood te krijgen.
Juist daar raakt angst aan een centraal principe van TaoMind.
Hoe harder we proberen vast te houden aan iets wat per definitie veranderlijk is, hoe groter de innerlijke spanning kan worden.
Dat kan zich uiten in:
- voortdurend piekeren over wat er mis kan gaan;
- overmatig behoefte hebben aan zekerheid;
- verandering proberen te vermijden;
- belangrijke keuzes uitstellen;
- vasthouden aan situaties die eigenlijk voorbij zijn;
- moeite hebben met het onbekende.
Controle geeft tijdelijk houvast. Maar wanneer controle de voorwaarde wordt om je veilig te voelen, wordt het leven steeds smaller.
3. Waarom zijn we bang voor de dood?
Angst voor de dood is misschien wel een van de meest fundamentele menselijke angsten.
Toch is niet iedereen precies voor hetzelfde bang.
De een vreest het onbekende. Een ander is bang voor pijn of verlies van controle. Weer iemand anders is vooral bang afscheid te moeten nemen van mensen van wie hij of zij houdt.
En soms gaat angst voor de dood eigenlijk over het leven.:
- Heb ik voldoende geleefd?
- Heb ik gedaan wat ik werkelijk wilde?
- Heb ik belangrijke dingen te lang uitgesteld?
Juist daarom is het binnen TaoMind interessant om de angst niet onmiddellijk weg te redeneren.
Angst kan iets zichtbaar maken.
Niet iedere angst bevat een diepere boodschap, maar soms wijst ze naar iets waaraan we ons krampachtig vasthouden of naar iets wat we juist niet durven te leven.
4. Leven en dood als één beweging
Binnen het taoïsme wordt verandering niet gezien als een verstoring van het leven. Verandering is het leven.
Dag wordt nacht. Seizoenen komen en verdwijnen. Een plant groeit, bloeit en sterft af. Wat ontstaat, verandert uiteindelijk weer van vorm.
TaoMind gebruikt die cyclische manier van kijken ook voor leven en dood. In het bronmateriaal worden ze niet als twee volledig losstaande tegenpolen beschreven, maar als onderdelen van dezelfde beweging.
Je eigen ademhaling maakt dat zichtbaar.
- Je ademt in.
- Je ademt uit.
Je houdt de inademing niet vast uit angst dat ze verdwijnt. Juist doordat je haar loslaat, ontstaat ruimte voor een volgende ademhaling.
Dat betekent natuurlijk niet dat verdriet om de dood verdwijnt of dat sterven ineens gemakkelijk wordt.
Het biedt een ander perspectief: leven betekent veranderen, en niet alles wat verandert kunnen we vasthouden.
5. Angst vraagt om acceptatie, niet om strijd
Wanneer we bang zijn, willen we meestal maar één ding: dat de angst verdwijnt.
Daardoor ontstaat gemakkelijk een gevecht.
Je voelt angst en wordt vervolgens bang voor de angst zelf. Je probeert er niet aan te denken, zoekt afleiding of vertelt jezelf dat je je niet zo moet aanstellen.
TaoMind kiest een andere beweging: acceptatie.
Acceptatie betekent niet dat je angst prettig moet vinden. Het betekent ook niet dat je alles wat je denkt voor waar moet aannemen.
Het betekent eerst erkennen:
Er is angst.
Dat kleine verschil kan belangrijk zijn.
Niet: ik bén mijn angst.
Maar: ik ervaar angst.
Daarmee ontstaat ruimte tussen jou en wat je voelt.
Wat kun je doen wanneer angst verschijnt?
Je kunt op zo'n moment terugkeren naar iets heel concreets:
- Merk de angst op. Probeer haar niet onmiddellijk weg te krijgen.
- Voel je lichaam. Waar ervaar je spanning?
- Breng je aandacht naar je ademhaling.
- Vraag wat er werkelijk nú gebeurt.
- Maak onderscheid tussen werkelijk gevaar en een gedachte over later.
Soms is actie nodig. Maar soms vraagt angst alleen om aanwezigheid.
6. Angst voor de dood kan angst voor controleverlies zijn
Een belangrijk inzicht uit de TaoMind-brontekst is dat angst voor de dood sterk verbonden kan zijn met controleverlies.
De dood confronteert ons namelijk met een grens aan onze controle.
We weten dat hij bestaat, maar niet precies wanneer.
En dat botst met onze behoefte aan voorspelbaarheid.
TaoMind probeert die onzekerheid niet op te lossen met een nieuwe zekerheid. Het antwoord is eerder vertrouwen.
Niet het vertrouwen dat er niets zal gebeuren.
Niet het vertrouwen dat alles goed afloopt.
Maar het vertrouwen dat je niet alles hoeft te weten om vandaag te kunnen leven.
Dat is een wezenlijk verschil.
7. Wat berooft je vandaag van leven?
Daarmee ontstaat een interessante omkering.
We zijn bang dat de dood ons uiteindelijk het leven afneemt. Maar ondertussen kunnen angst, controle en uitstel ons vandaag al van een deel van dat leven beroven.
De oorspronkelijke tekst stelt daarom een krachtige vraag:
Wat berooft jou van leven?
Dat hoeft niets spectaculairs te zijn.
Misschien is het:
- een angst waardoor je voortdurend uitstelt;
- een gedachte die je klein houdt;
- de behoefte om het iedereen naar de zin te maken;
- een situatie waaraan je blijft vasthouden;
- de overtuiging dat je pas later werkelijk mag gaan leven.
Deze vraag maakt angst concreet.
Want aan de dood zelf kun je weinig veranderen. Maar je kunt wel onderzoeken hoeveel ruimte de angst ervoor vandaag inneemt.
8. Loslaten betekent niet dat je nergens meer om geeft
Loslaten is binnen TaoMind het antwoord op krampachtig vasthouden.
Dat wordt gemakkelijk verkeerd begrepen.
Loslaten betekent niet dat mensen of het leven je onverschillig worden. Juist omdat iets waardevol is, kan het moeilijk zijn te accepteren dat het niet voor altijd hetzelfde blijft.
Loslaten betekent eerder dat je erkent dat liefde en vergankelijkheid naast elkaar kunnen bestaan.
- Je kunt van iemand houden zonder die persoon te bezitten.
- Je kunt van het leven houden zonder het eeuwig te kunnen vasthouden.
- Je kunt plannen maken terwijl je weet dat het anders kan lopen.
Daar raakt loslaten aan Wu Wei: niet passief worden, maar stoppen met vechten tegen datgene wat niet door jouw wil beheerst kan worden.
9. Van angst voor de dood naar aanwezig zijn...
Een van de mooiste gedachten uit het bronmateriaal is dat voluit leven geen groot gebaar hoeft te zijn.
We denken bij ‘voluit leven’ gemakkelijk aan verre reizen, grote dromen en spectaculaire ervaringen.
Maar aanwezigheid kan veel kleiner zijn.
- Een gesprek waarin je werkelijk luistert.
- Een wandeling waarop je niet met morgen bezig bent.
- Iemand vertellen dat je van hem of haar houdt.
- Een kop koffie drinken zonder ondertussen door je telefoon te scrollen.
- De zon voelen.
- Lachen.
- Stil zijn.
Misschien is dat uiteindelijk de TaoMind-tegenbeweging tegen angst voor de dood: niet obsessief proberen zoveel mogelijk uit het leven te halen, maar werkelijk aanwezig zijn in het leven dat er nu al is.
10. Een TaoMind-oefening bij angst
Wanneer angst sterk aanwezig is, kun je proberen haar niet onmiddellijk op te lossen.
Ga rustig zitten en voel de grond onder je voeten.
Adem langzaam in en laat de uitademing vanzelf volgen. Merk op hoe iedere ademhaling dezelfde beweging bevat: ontvangen en weer loslaten.
Breng vervolgens voorzichtig je aandacht naar datgene waarvoor je bang bent.
Niet om jezelf verder bang te maken, maar om waar te nemen.
Vraag jezelf:
- Wat is er op dit moment werkelijk aan de hand?
- Wat probeer ik vast te houden?
- Waar verlang ik naar zekerheid die niemand mij kan geven?
- Wat kan ik wél beïnvloeden?
- Wat vraagt vandaag om mijn aandacht?
Keer daarna terug naar je ademhaling.
Je hoeft geen antwoord te vinden.
Soms is alleen het onderscheid tussen nu en later al voldoende om iets van ruimte te ervaren.
11. Angst hoeft niet te verdwijnen voordat je leeft
Misschien zit hier wel de belangrijkste verschuiving.
Je hoeft niet te wachten tot alle angst verdwenen is.
Dat moment komt misschien nooit.
Moed betekent niet noodzakelijk dat je nergens bang voor bent. Het kan ook betekenen dat angst aanwezig mag zijn zonder automatisch de richting van je leven te bepalen.
Je kunt bang zijn en toch spreken.
Bang zijn en toch liefhebben.
Bang zijn en toch iets nieuws proberen.
Bang zijn voor verlies en toch volledig aanwezig zijn bij wat je nu hebt.
Binnen TaoMind ligt vrijheid daarom niet in totale onbevreesdheid, maar in een andere verhouding tot angst.
Je hoeft haar niet altijd te volgen.
12. Tenslotte
Angst voor de dood confronteert ons met iets wat we uiteindelijk niet kunnen oplossen: het leven is eindig en onzeker.
TaoMind probeert die werkelijkheid niet mooier te maken dan ze is.
Het biedt een andere beweging.
Van controle naar vertrouwen.
Van weerstand naar acceptatie.
Van vasthouden naar loslaten.
Van later naar nu.
De dood hoeft daarvoor niet ineens onbelangrijk te worden. Verdriet, verlies en angst horen bij het menselijk bestaan.
Maar misschien hoeft angst voor het einde niet te bepalen hoe je het midden leeft.
Je hoeft het leven niet voortdurend vast te houden om het waardevol te maken.
Zoals je iedere ademhaling uiteindelijk weer loslaat, kun je leren iets meer mee te bewegen met wat komt en gaat.
En misschien ontstaat juist daar een bijzondere vrijheid:
niet leven alsof de dood niet bestaat, maar juist omdat je weet dat het leven niet vanzelfsprekend is, werkelijk aanwezig durven zijn terwijl het er is.
PS: Wil jij je nog meer verdiepen in Taomind, Moderne Ho'oponopono of Droomkracht? Ontdek het hier
