We leven voor een groot deel met verwachtingen. Je wilt een baan krijgen, een relatie laten slagen, een onderneming opbouwen, gezond blijven of een bepaald doel bereiken. Daar is niets mis mee. Een gewenste uitkomst geeft richting aan wat je doet. Zonder verwachtingen, verlangens en doelen zouden veel keuzes juist betekenis verliezen.
Binnen TaoMind gaat het daarom niet om leven zonder verwachtingen. Je mag heel duidelijk weten wat je wilt en daar volledig voor gaan. Maar terwijl jij invloed hebt op je keuzes en handelen, heb je nooit invloed op alle omstandigheden die mede bepalen wat er uiteindelijk gebeurt. Je kunt alles geven voor een bepaald doel maar het leven heeft soms haar eigen plan.
1. Wat is er eigenlijk mis met verwachtingen?
Op zichzelf helemaal niets.
- Wanneer je solliciteert, wil je waarschijnlijk worden aangenomen.
- Wanneer je verliefd bent, wil je dat deze relatie voor altijd duurt.
- Wanneer je maanden voor een wedstrijd traint, wil je winnen.
Een verwachting kan daardoor richting geven.
Ze helpt je bepalen waar je aandacht naartoe gaat en waarvoor je bereid bent moeite te doen.
Het wordt pas ingewikkelder wanneer we ongemerkt nog iets toevoegen:
" Als ik alles goed doe, moet de gewenste uitkomst volgen...."
Maar zo werkt het leven niet altijd.
→ Je kunt uitstekend voorbereid zijn op een sollicitatie en toch wordt iemand anders aangenomen.
→ Je kunt liefdevol met iemand omgaan en toch kan een relatie eindigen.
→ Je kunt verstandig leven en toch ziek worden.
Dat maakt inspanning niet zinloos.
Het laat alleen zien dat invloed iets anders is dan controle.
2. Waar heb je invloed op en waarop niet?
Dat onderscheid is misschien wel het belangrijkste van dit hele artikel.
Je hebt best veel invloed op hoe de dingen gaan in je leven:
Je kunt je:
- Goed voorbereiden.
- Oefenen.
- Een gesprek beginnen.
- Een grens stellen.
- Een fout herstellen.
- Hulp vragen.
- Hard werken.
- Stoppen.
- Opnieuw beginnen.
Maar daarna komt de wereld erbij.
Andere mensen maken hun eigen keuzes. Omstandigheden veranderen. Er verschijnt nieuwe informatie. Een kans ontstaat onverwacht of verdwijnt juist. Soms heb je geluk. Soms zit iets tegen.
Daarom bestaan er rondom vrijwel ieder belangrijk doel twee werkelijkheden:
◆ wat jij kunt doen;
◆ wat daarna buiten jouw invloed gebeurt.
Die twee lopen voortdurend door elkaar.
Je kunt bijvoorbeeld veel invloed hebben op de kwaliteit van je werk, maar niet volledig bepalen hoe anderen het beoordelen.
Je kunt goed voor je lichaam zorgen, maar gezondheid niet garanderen.
Je kunt eerlijk en liefdevol zijn in een relatie, maar niet bepalen wat de ander uiteindelijk voelt of kiest.
Dat is geen reden om minder te doen.
Het is een reden om duidelijker te zien waar jouw handelen ophoudt en de rest van de werkelijkheid begint.
3. Waarom wordt een verwachting soms zwaar?
Een gewenste uitkomst kan langzaam veranderen in een noodzakelijke uitkomst.
Je wilt niet alleen graag dat iets lukt.
Het moet lukken.
En precies daar verandert je verhouding tot de toekomst.
Wanneer er nog maar één aanvaardbare uitkomst bestaat, krijgt alles wat daarvan afwijkt gemakkelijk de betekenis van mislukking.
- Ik had die baan moeten krijgen.
- Deze relatie had moeten blijven bestaan.
- Mijn leven had er op deze leeftijd anders uit moeten zien.
- Na al mijn inspanning had dit toch moeten lukken.
Je leeft dan niet alleen met wat er daadwerkelijk gebeurt. Daarnaast bestaat een tweede werkelijkheid in je hoofd: Dit gebeurt er, maar eigenlijk had dát moeten gebeuren.
Hoe groter de afstand tussen beide wordt, hoe moeilijker het kan worden om opnieuw te zien wat er nu mogelijk is.
Willen is iets anders dan nodig hebben
Daarom hoef je een verwachting niet kleiner te maken om er vrijer mee om te gaan.
- Je mag iets ontzettend graag willen.
- Je mag teleurgesteld zijn wanneer het niet gebeurt.
- Je mag zelfs een tijdje kwaad zijn op hoe het gelopen is.
Maar uiteindelijk blijft één vraag belangrijk:
Kan ik verder wanneer de realiteit een ander resultaat geeft dan ik had gehoopt?
4. Hoe kijkt TaoMind naar verwachtingen?
TaoMind vraagt niet dat je doelloos wordt.
Het vraagt ook niet dat je bij voorbaat afstand neemt van iets omdat je bang bent teleurgesteld te raken.
Juist niet.
Je kunt kiezen wat je wilt, je daarop richten en doen wat binnen jouw mogelijkheden ligt.
Maar ergens onderweg komt een grens.
Vanaf daar spelen ook omstandigheden mee waarop jij geen volledige invloed hebt.
Dat maakt de houding van TaoMind dubbel:
- Doe wat je kunt doen.
- Laat het leven vertellen waar jouw invloed ophoudt.
- Zie waar jouw volgende mogelijkheid ligt.
.Je wacht niet af of het universum toevallig iets leuks voor je heeft bedacht. Je hebt daarvoor al gekeken, gekozen en gehandeld.
Je probeert alleen niet ook het gedeelte te beheersen dat nooit volledig van jou was.
Dat is een belangrijk verschil.
5. Wat betekent amor fati wanneer het anders loopt?
Hier krijgt amor fati betekenis. Niet door vooraf iedere mogelijke uitkomst te omarmen.
Maar wanneer de werkelijkheid anders uitpakt dan je had gehoopt.
Stel dat je maandenlang naar een bepaalde baan hebt toegewerkt. Je hebt ervaring opgebouwd, je goed voorbereid en een sterk gesprek gevoerd.
En toch word je niet aangenomen.
Dan mag dat teleurstellen.
Amor fati betekent niet:
Dit moest blijkbaar zo zijn.
En ook niet:
Dit is eigenlijk veel beter voor mij.
Dat weet je helemaal niet.
Amor fati begint eenvoudiger:
Dit is wat er gebeurd is. Vanaf hier gaat mijn weg verder.
Je hoeft het verleden dan niet mooier te maken dan het was. Je hoeft alleen niet eindeloos te blijven onderhandelen met een werkelijkheid die inmiddels bestaat.
Je kijkt opnieuw.
- Waar sta ik nu?
- Wat is er veranderd?
- Welke mogelijkheden bestaan vanaf hier?
Misschien probeer je het opnieuw. Misschien verandert je richting. Misschien ontstaat er iets wat je eerder niet kon voorzien.
Niet omdat iedere teleurstelling een verborgen geschenk bevat, maar omdat ook na een ongewenste uitkomst het leven verdergaat.
6. Waarom hoef je niet alles vooraf te weten?
De behoefte aan controle richt zich niet alleen op de uitkomst.
We willen vaak ook weten hoe we daar precies moeten komen.
- Welke keuze is verstandig?
- Wat gebeurt er daarna?
- Krijg ik spijt?
- Wat als het mislukt?
- Wat zullen anderen ervan vinden?
Sommige vragen kun je onderzoeken. Maar uiteindelijk bereik je een grens waarop meer nadenken geen nieuwe zekerheid oplevert.
Daar verschijnt niet-weten.
Niet als ideaal van onwetendheid, maar als erkenning van iets heel praktisch: je beschikt nooit vooraf over alle informatie die de toekomst zal vormen.
Dat betekent dat je soms moet handelen terwijl er nog onzekerheid bestaat.
◉ Je hebt gekeken.
◉ Je hebt gevoeld.
◉ Je hebt nagedacht. .
Misschien heb je advies gevraagd. En dan komt er een moment dat je in aktie komt en een resultaat boekt.
De werkelijkheid geeft informatie terug
Dat is belangrijk, omdat handelen iets doet wat denken alleen niet kan.
Het levert nieuwe informatie op.
◇ Je begint aan een opleiding en ontdekt hoe het werkelijk voelt.
◇ Je spreekt iemand aan en hoort diens reactie.
◇ Je start een project en ontdekt waar mensen wel en niet op reageren.
◇ Je maakt een keuze en ziet wat die keuze in beweging brengt.
Niet alles wordt duidelijk voordat je begint.
Sommige duidelijkheid ontstaat pas doordat je iets doet.
7. Wat doe je wanneer de werkelijkheid anders loopt?
Misschien is dit uiteindelijk de praktische kern van verwachtingen.
Je bepaalt wat je wilt.
Je kijkt wat je kunt doen.
Je handelt.
En daarna gebeurt er iets.
Soms precies wat je hoopte.
Soms ongeveer.
Soms helemaal niet.
Dan moet je evalueren en je volgende stap gaan plannen
Niet naar de situatie die er volgens jouw oorspronkelijke plan had moeten zijn, maar naar de situatie die er nu daadwerkelijk is.
Je kunt jezelf dan drie vragen stellen:
◆ Wat wilde ik bereiken?
◆ Wat is er werkelijk gebeurd?
◆ Wat kan ik vanaf hier nog doen?
Die laatste vraag brengt je terug naar beweging.
Misschien probeer je opnieuw.
Misschien pas je iets aan.
Misschien vraag je hulp.
Misschien kies je een andere route.
En soms betekent verdergaan dat je iets moet loslaten wat je heel graag had gewild.
Dat maakt de oorspronkelijke verwachting niet verkeerd.
Alleen de omstandigheden zijn veranderd.
8. Tenslotte
Verwachtingen horen bij een leven waarin je verlangt, kiest, liefhebt, plannen maakt en ergens voor durft te gaan. TaoMind vraagt daarom niet dat je minder wilt of je doelen alvast relativeert omdat de toekomst onzeker is. Je mag een uitkomst bepalen waarnaar je streeft en daar alles voor doen wat werkelijk binnen jouw invloed ligt.
Maar jouw handelen is nooit de enige kracht die bepaalt wat er gebeurt. Andere mensen, omstandigheden, timing, toeval en het onverwachte bewegen mee. Daarom begint vrijheid niet bij niets meer verwachten, maar bij het onderscheid tussen waar jij invloed op hebt en wat uiteindelijk buiten jouw handen ligt. Ga voluit voor wat je wilt. En wanneer het leven antwoordt, kijk dan opnieuw waar je staat en wat je vanaf daar kunt doen.