Taoïstisch rentmeesterschap begint met een andere manier van kijken naar wat zich in je leven bevindt. We zijn gewend te denken in termen van bezit: mijn huis, mijn geld, mijn lichaam, mijn werk, mijn tijd. Daar is op zichzelf niets mis mee. Maar naast de vraag wat is van mij? kunnen we een andere vraag stellen: hoe ga ik goed om met wat nu aan mijn zorg is toevertrouwd?
Die vraag reikt verder dan bezit. Je partner is niet van jou. Je kinderen zijn niet van jou. Ook vrienden, dieren, natuur en de mensen met wie je werkt bezit je niet. Toch kunnen ze voor kortere of langere tijd deel uitmaken van het leven waarvoor jij mede zorg draagt.
Taoïstisch rentmeesterschap betekent dat je probeert zorgvuldig om te gaan met wat jouw leven raakt, zonder te denken dat je het daarom bezit of volledig kunt beheersen.
1. Wat betekent taoïstisch rentmeesterschap?
Een rentmeester zorgt voor iets wat hem is toevertrouwd. Hij mag het gebruiken, ervan genieten en er keuzes over maken, maar zijn verhouding ertoe bestaat niet alleen uit bezit.
Binnen TaoMind gebruiken we dat als uitgangspunt voor een bredere levenshouding.
Je kunt naar een huis kijken en denken: dit huis is van mij. Dat kan feitelijk volkomen juist zijn. Taoïstisch rentmeesterschap vraagt je niet om dat te ontkennen.
Maar je kunt tegelijkertijd denken:
Dit huis is nu aan mijn zorg toevertrouwd.
De eerste gedachte zegt iets over bezit. De tweede zegt iets over je verhouding tot wat je bezit.
Hetzelfde geldt voor geld. Je kunt ermee doen wat binnen jouw mogelijkheden ligt, maar je kunt je ook afvragen hoe je er zorgvuldig mee omgaat. Een tuin kun je bezitten, terwijl je tegelijkertijd beseft dat er planten, insecten en dieren leven en dat iemand anders hier misschien ooit na jou zal wonen.
Daarom stelt TaoMind twee verschillende vragen:
◆ Wat is van mij?
◆ Hoe ga ik goed om met wat nu aan mijn zorg is toevertrouwd?
De tweede vraag vervangt de eerste niet. Ze voegt er iets aan toe.
En juist daardoor kan ook iets wat je helemaal niet bezit onderdeel worden van jouw rentmeesterschap.
2. Wat kan aan jouw zorg zijn toevertrouwd?
Sommige dingen zijn jarenlang aan onze zorg toevertrouwd. Andere misschien maar een paar minuten.
Je lichaam is daar een duidelijk voorbeeld van. Je leeft er je hele leven mee, maar je hebt er geen volledige zeggenschap over. Het verandert, wordt ouder en kan ziek worden. Toch kun je ervoor zorgen.
Hetzelfde geldt voor relaties. Je bezit een ander mens niet, maar de relatie tussen jullie vraagt wel iets van beiden.
Ook je omgeving kan binnen die blik vallen:
◆ je huis en spullen;
◆ dieren;
◆ je werk;
◆ je buurt;
◆ natuur;
◆ relaties;
◆ je tijd en aandacht.
Maar rentmeesterschap hoeft niet te stoppen bij wat langdurig onderdeel van je leven is.
Misschien zie je iemand vallen op straat. Misschien merk je dat een collega ergens niet uitkomt. Misschien zie je afval liggen in een natuurgebied.
Geen van die situaties is automatisch jouw verantwoordelijkheid en je hebt ze waarschijnlijk niet veroorzaakt.
Toch kun je jezelf afvragen:
Wat is hier op dit moment aan mijn zorg toevertrouwd?
- Soms is het antwoord: niets.
- Soms vraagt een situatie slechts een beetje aandacht.
- Soms kun jij werkelijk iets betekenen.
Daarmee wordt verbondenheid binnen TaoMind heel concreet. Je hoeft niet voortdurend te denken dat alles met alles verbonden is. Je kunt eenvoudig kijken naar de plekken waar jouw leven dat van anderen en je omgeving daadwerkelijk raakt.
3. Waarom betekent zorg dragen ook verantwoordelijkheid nemen?
Zodra iets werkelijk aan jouw zorg is toevertrouwd, ontstaat verantwoordelijkheid.
Dat betekent niet dat alles wat gebeurt jouw schuld is.
- Als iemand jou slecht behandelt, ben jij niet verantwoordelijk voor zijn gedrag.
- Als iemand ziek wordt, betekent dat niet dat jij die ziekte hebt veroorzaakt.
- Wanneer iets onverwachts misgaat, hoeft er niet altijd iemand schuldig te zijn.
Verantwoordelijkheid begint ergens anders. Je kijkt naar wat er werkelijk is en vraagt vervolgens wat daarin van jouw zorg is.
Dat begint met acceptatie. Niet in de betekenis dat je alles goed moet vinden, maar in de eenvoudige betekenis dat je erkent wat er daadwerkelijk gebeurt. Zolang je een situatie ontkent, kun je er ook moeilijk zorgvuldig mee omgaan.
Ook zonder oordeel kijken kan daarbij helpen. Wanneer je onmiddellijk beslist wie goed zit, wie fout zit en hoe alles opgelost moet worden, zie je soms minder dan wanneer je eerst probeert te begrijpen wat er werkelijk gebeurt.
Daarna kan verantwoordelijkheid heel concreet worden.
- Heb jij iets beschadigd? Dan kun je het herstellen.
- Heeft iemand hulp nodig? Dan kun je kijken of jij die kunt geven.
- Wordt jouw grens overschreden? Dan kan zorg juist betekenen dat je die grens duidelijk maakt.
- Heb je ergens geen invloed meer op? Dan kan verantwoordelijkheid uiteindelijk ook betekenen dat je erkent waar jouw aandeel ophoudt.
Rentmeesterschap betekent dus niet dat je alles naar je toe trekt.
Het betekent dat je niet wegkijkt van wat werkelijk aan jouw zorg is toevertrouwd.
4. Hoe helpen de drie dantains je ontdekken wat goede zorg vraagt?
Weten dat je ergens zorgvuldig mee wilt omgaan, vertelt je nog niet automatisch wat je moet doen.
- Een vriend kan verdriet hebben. Moet je advies geven, luisteren of hem juist even alleen laten?
- Je kind kan ergens mee worstelen. Moet je ingrijpen of ruimte geven om zelf iets te ontdekken?
- Je kunt een conflict hebben. Moet je spreken, wachten, een grens stellen of loslaten?
Daarom begint taoïstisch rentmeesterschap niet automatisch met handelen.
Binnen TaoMind kunnen de drie dantains helpen om je eerst af te stemmen:
Ik sta → ik voel → ik zie → ik beweeg.
Ik sta brengt je terug naar de situatie zoals die nu werkelijk is. Niet naar wat je hoopte dat er zou gebeuren, maar naar waar je nu staat.
Ik voel brengt je aandacht naar wat de situatie met je doet. Wat merk je in jezelf? Wat raakt je? Waar voel je weerstand, betrokkenheid, angst, verdriet of warmte?
Ik zie brengt overzicht. Wat gebeurt hier? Wat is van mij? Wat behoort tot de ander? Waar heb ik invloed op? Wat lijkt deze situatie nodig te hebben?
Daarna volgt:
Ik beweeg.
De drie dantains geven je niet automatisch het juiste antwoord. Ze helpen je om vanuit meer van jezelf te onderzoeken wat goede zorg in deze situatie betekent.
5. Wat betekent bewegen als rentmeester?
Bewegen betekent dat je uitdrukking geeft aan de zorg die een situatie volgens jou vraagt.
Dat kan heel verschillend zijn:
◆ helpen;
◆ luisteren;
◆ herstellen;
◆ begrenzen;
◆ zorgen;
◆ delen;
◆ ingrijpen;
◆ loslaten;
◆ ruimte geven;
◆ bewust niets doen.
Een passende beweging hoeft dus niet groot te zijn.
- Wanneer iemand verdriet heeft, kan luisteren genoeg zijn.
- Wanneer je iets beschadigt, kan herstellen passend zijn.
- Wanneer iemand steeds over jouw grenzen gaat, kan begrenzen juist een vorm van zorg zijn.
Ook loslaten kan rentmeesterschap zijn. Soms zorg je niet beter voor iets door het steeds steviger vast te houden. En soms betekent goede zorg dat je niets doet.
De vraag is daarom niet:
Wat kan ik hier allemaal doen?
Maar:
Wat draagt hier werkelijk bij?
Dat verschuift de aandacht van zoveel mogelijk handelen naar passend handelen.
6. Waar liggen de grenzen van rentmeesterschap?
Zorg kan gemakkelijk omslaan in controle.
Juist daarom is het verschil tussen bezit en rentmeesterschap zo belangrijk.
Wanneer iets van jou is, kun je het gevoel krijgen dat jij ook moet kunnen bepalen wat ermee gebeurt. Maar veel van wat aan jouw zorg is toevertrouwd laat zich helemaal niet beheersen.
Dat zie je misschien het duidelijkst bij andere mensen.
- Je kunt van iemand houden zonder zijn keuzes te kunnen bepalen.
- Je kunt een kind begeleiden zonder zijn leven voor hem te kunnen leven.
- Je kunt een vriend helpen zonder zijn problemen over te nemen.
Bij bezit ligt dat anders, maar ook daar draait rentmeesterschap uiteindelijk om zorg. Je kunt een huis onderhouden, zorgvuldig met je spullen omgaan of een tuin verzorgen. Juist doordat je niet alles kunt beheersen, krijgt de vraag hoe je ermee omgaat betekenis.
- Je kunt uitstekend voor een tuin zorgen en toch bepaal je niet hoeveel regen er valt.
- Je kunt zorgvuldig omgaan met je lichaam en toch ziek worden.
- Je kunt verstandig met geld omgaan en alsnog te maken krijgen met omstandigheden waarop je nauwelijks invloed hebt.
Rentmeesterschap vraagt daarom ook vertrouwen.
Je probeert goed te zorgen voor wat aan jou is toevertrouwd, terwijl je tegelijkertijd erkent dat je niet bepaalt hoe alles afloopt.
Dat is een wezenlijk verschil.
Zorg dragen betekent niet beheersen.
Soms heb je gedaan wat binnen jouw mogelijkheden lag. Wat daarna gebeurt, behoort niet meer volledig aan jou toe.
7. Hoe verandert taoïstisch rentmeesterschap je dagelijks leven?
Taoïstisch rentmeesterschap hoeft niet zichtbaar te worden in grote idealen. Juist het gewone dagelijks leven biedt voortdurend kleine mogelijkheden om anders te kijken.
- Je koopt iets en vraagt niet alleen: kan ik dit betalen? Je kunt ook kijken hoe lang je het wilt gebruiken en hoe je ermee omgaat.
- Je woont ergens en ziet je huis niet alleen als bezit, maar ook als een plek waarvoor je tijdelijk zorgt.
- Je gebruikt je lichaam niet alleen om gedaan te krijgen wat je wilt, maar luistert ook naar wat het nodig heeft.
- Je ontmoet mensen en kijkt niet alleen naar wat zij jou kunnen geven, maar ook naar wat jij in het contact kunt bijdragen.
En wanneer iets onverwachts op je pad verschijnt, hoef je niet onmiddellijk te beslissen of het jouw probleem is.
Je kunt eerst kijken.
Wat is hier aan mijn zorg toevertrouwd?
Daarna kun je je afstemmen:
Ik sta. Ik voel. Ik zie. Ik beweeg.
- Misschien vraagt dat om iets kleins.
- Misschien vraagt het veel van je.
- Misschien ontdek je dat de situatie helemaal niet door jou opgelost hoeft te worden.
Taoïstisch rentmeesterschap betekent niet dat je voortdurend meer verantwoordelijkheden verzamelt. Het betekent dat je zorgvuldiger leert herkennen waar jouw zorg begint, wat zij vraagt en waar zij weer ophoudt.
8. Tenslotte
Binnen TaoMind kijken we daarom vooral naar wat aan onze zorg is toevertrouwd. Dat kan iets zijn wat je daadwerkelijk bezit, maar net zo goed je lichaam, een relatie, een dier, een plek, een mogelijkheid of een onverwachte situatie waarin jij iets kunt betekenen. Bezit en rentmeesterschap hoeven elkaar niet uit te sluiten. Rentmeesterschap voegt een andere manier van kijken toe.
Misschien is daarom één vraag voldoende om regelmatig mee te nemen in je dagelijks leven: hoe ga ik goed om met wat nu aan mijn zorg is toevertrouwd? Je hoeft niet alles te dragen en je kunt niet alles beheersen. Je kunt wel staan, voelen en zien wat een situatie van je vraagt, en van daaruit zorgvuldig bewegen.
