Visualiseren: Hoe geef jij je toekomst vorm?

Alles wat mensen maken, begint ergens voordat het bestaat. Een huis bestaat eerst als idee voordat de eerste steen wordt gelegd. Een ondernemer ziet mogelijkheden voordat er een bedrijf is. Een sporter kan een wedstrijd in gedachten beleven voordat hij aan de start verschijnt. Een muzikant kan een complete voorstelling zien terwijl een lied nog maar uit een paar akkoorden bestaat.

En soms kunnen we ons een ander leven voorstellen terwijl onze huidige omstandigheden daar nog nauwelijks op lijken.

Dat vermogen noemen we visualiseren. Je gebruikt je verbeeldingskracht om iets wat er nog niet is tijdelijk innerlijk zichtbaar, voelbaar en ervaarbaar te maken. Binnen droomkracht is visualisatie daarom veel meer dan positief denken. Het is een manier om een mogelijke werkelijkheid te verkennen.

Soms helpt dat je om ergens naartoe te werken. Soms bereid je jezelf ermee voor op iets moeilijks. Soms ontdek je tijdens het visualiseren juist een mogelijkheid waaraan je vooraf helemaal niet had gedacht.

En heel af en toe ontstaat er een verhaal waarbij je je achteraf afvraagt: hoeveel invloed heeft dat oorspronkelijke innerlijke beeld eigenlijk gehad?

1. Wat is visualiseren eigenlijk?

Visualiseren betekent dat je bewust een innerlijke voorstelling maakt van iets dat op dat moment niet werkelijk voor je gebeurt. Dat kan een beeld zijn, maar een goede visualisatie kan veel meer omvatten.

Je kunt bijvoorbeeld:

◆ beelden zien;

◆ geluiden horen;

◆ beweging ervaren;

◆ emoties voelen;

◆ lichamelijke sensaties voorstellen.

Stel dat je morgen een belangrijke presentatie geeft. Je kunt jezelf voor je zien terwijl je de ruimte binnenloopt. Je voelt de vloer onder je voeten, ziet de mensen voor je zitten, hoort jezelf rustig beginnen en merkt hoe je aanvankelijke spanning afneemt zodra je in je verhaal komt.

De presentatie vindt nog niet plaats. Toch heb je er al een ervaring van gemaakt.

Van gedachte naar innerlijke ervaring

Daar ligt een belangrijk verschil tussen een abstract doel en visualisatie.

Ik wil zelfverzekerder presenteren is een gedachte.

Wanneer je jezelf daadwerkelijk rustig ziet staan, je eigen stem hoort en voelt hoe je reageert wanneer iemand een moeilijke vraag stelt, wordt die gedachte een innerlijke ervaring.

Visualiseren verbindt daardoor intentie met verbeeldingskracht.

Dat betekent niet dat iedere fantasie automatisch een visualisatie met richting wordt. Je kunt uren dagdromen over een villa aan zee zonder dat je ook maar iets verandert. Bij doelgerichte visualisatie bestaat er een verbinding tussen wat je je voorstelt en een mogelijkheid die je wilt onderzoeken, creëren of dichterbij brengen.

Daarmee komen we bij een belangrijk onderscheid. Want soms bepaal jij precies wat je wilt zien, terwijl op andere momenten je verbeelding zelf iets begint toe te voegen.

2. Wat is het verschil tussen visualisatie en imaginatie?

Bij visualisatie ligt het vertrekpunt meestal redelijk vast. Je kiest bewust een situatie en probeert die innerlijk vorm te geven.

Je wilt bijvoorbeeld een marathon lopen. Je ziet jezelf trainen, voelt je loopritme, stelt je moeilijke kilometers voor en ziet uiteindelijk de finish.

Bij imaginatie kan het proces opener worden. Je begint misschien met een vraag of beeld, maar laat vervolgens ruimte voor associatie. Er kunnen onverwachte beelden, gevoelens of oplossingen verschijnen.

Richting geven of ruimte laten

Je zou het verschil eenvoudig zo kunnen samenvatten:

→ Visualisatie: ik geef mijn verbeelding een richting.

→ Imaginatie: ik geef mijn verbeelding ook ruimte om mij te verrassen.

Dat verschil is belangrijk binnen Droomkracht. Als je alleen maar exact herhaalt wat je al hebt bedacht, gebruik je je innerlijke wereld vooral als oefenruimte. Dat kan bijzonder waardevol zijn. Maar wanneer je wat controle loslaat, kunnen ook aangrenzende mogelijkheden zichtbaar worden.

Misschien zie je tijdens een visualisatie over een nieuwe baan ineens niet een ander kantoor, maar jezelf buiten werken. Misschien probeer je een oplossing voor een conflict te visualiseren en merk je dat je aandacht telkens naar iets heel anders gaat. Misschien blijkt achter je oorspronkelijke doel een verlangen te zitten dat je nog niet helder had gezien.

Dan verandert visualiseren van alleen voorstellen in ontdekken.

En juist omdat een innerlijke voorstelling zo levendig kan worden, kan wat je ontdekt soms verrassend werkelijk aanvoelen.

3. Waarom kan iets wat je alleen voorstelt toch echt voelen?

Denk aan het doorsnijden van een grote, sappige citroen. Stel je voor dat je een partje pakt. Je ziet het sap glinsteren. Vervolgens bijt je er stevig in.

Misschien merk je terwijl je dit leest al iets in je mond.

Er is geen citroen.

Toch kan de voorstelling een reactie oproepen.

Onderzoek naar mentale beelden laat zien dat verbeelding en waarneming deels gebruikmaken van dezelfde hersensystemen. Ze zijn niet hetzelfde, maar wanneer je iets levendig visualiseert, worden processen aangesproken die ook betrokken zijn wanneer je werkelijk kijkt, beweegt of ervaart.

Je lichaam kan reageren op een innerlijk beeld

Een levendige voorstelling kan daardoor bijvoorbeeld:

● emoties oproepen;

● je hartslag of spierspanning beïnvloeden;

● een lichamelijke verwachting versterken;

● een toekomstige situatie alvast vertrouwd laten voelen.

Dat maakt visualisatie veel interessanter dan alleen een plaatje in je hoofd maken.

Hetzelfde vermogen kan natuurlijk ook tegen je werken. Iemand die voor een presentatie voortdurend visualiseert hoe hij zijn tekst vergeet, hoe iedereen hem aankijkt en hoe hij volledig blokkeert, maakt óók gebruik van verbeeldingskracht.

Piekeren kan soms bijna een negatieve vorm van visualiseren worden.

Ons voorstellingsvermogen kan ons dus zowel beperken als ondersteunen.

Daarom kan visualiseren interessant zijn voor persoonlijke groei. Een innerlijke voorstelling verandert niet onmiddellijk alles buiten je, maar kan wel veranderen wat er binnen jou gebeurt wanneer je met die buitenwereld in aanraking komt.

Op topsportniveau wordt die gedachte heel concreet.

4. Hoe gebruikte Michael Phelps visualisatie om zich op het onverwachte voor te bereiden?

Michael Phelps werd de succesvolste olympische zwemmer uit de geschiedenis. Achter de enorme hoeveelheid fysieke training zat ook een mentale voorbereiding waarin visualisatie een belangrijke plaats kreeg.

Zijn coach Bob Bowman liet hem zijn races in gedachten doorlopen. Daarbij ging het niet uitsluitend om een perfecte wedstrijd.

Ook situaties waarin iets misging konden mentaal worden meegenomen.

Niet alleen visualiseren dat alles goed gaat

Dat is een belangrijk verschil.

Een sporter kan zich bijvoorbeeld voorstellen:

• dat de start minder goed verloopt;
• dat een tegenstander onverwacht voorligt;
• dat vermoeidheid eerder komt dan verwacht;
• dat materiaal niet doet wat het moet doen;
• dat hij onder druk toch zijn techniek vasthoudt.

Tijdens de olympische finale van de 200 meter vlinderslag in Beijing gebeurde vervolgens iets wat voor vrijwel iedere zwemmer een nachtmerrie zou zijn: de zwembril van Phelps vulde zich met water. Naarmate de race vorderde, kon hij steeds minder zien.

Hij zwom door.

Phelps wist hoeveel slagen hij ongeveer nodig had. Zijn lichaam kende de race. Hij bereikte de finish en won goud.

Het verhaal is interessant omdat het laat zien dat visualiseren niet alleen betekent dat je jezelf met een medaille om je nek ziet staan.

De werkelijkheid blijft altijd meedoen

Visualisatie kan juist gaan over het proces:

Wat doe ik wanneer mijn start slecht is?

Hoe reageer ik wanneer ik achter lig?

Wat doe ik wanneer iets gebeurt waarop ik niet had gerekend?

Onderzoek naar mentale training in sport ondersteunt het idee dat imagery training prestaties kan verbeteren. Het effect verschilt per sport, persoon en manier van oefenen, maar mentale training kan een waardevolle aanvulling zijn op daadwerkelijke fysieke training.

Phelps gebruikte zijn innerlijke wereld dus niet om de werkelijkheid te ontvluchten.

Hij gebruikte haar om beter voorbereid de werkelijkheid binnen te gaan.

En dat brengt ons bij een belangrijk verschil tussen het eindresultaat zien en de weg ernaartoe ervaren.

5. Waarom hebben resultaat en proces ieder hun eigen kracht?

Stel dat je een boek wilt schrijven.

Bij resultaatvisualisatie zie je het voltooide boek voor je. Je houdt het vast. Je ziet je naam op de omslag en misschien stel je je zelfs voor hoe het voelt wanneer iemand vertelt dat jouw verhaal hem heeft geraakt.

Zo'n eindbeeld kan enthousiasme oproepen. Het geeft richting aan je verlangen en kan je eraan herinneren waarom je ergens aan bent begonnen.

A- Resultaatvisualisatie geeft richting

Het eindbeeld kan je helpen om:

◆ het doel concreter te maken;

◆ motivatie te voelen;

◆ betekenis aan inspanning te verbinden;

◆ jezelf eraan te herinneren waar je naartoe wilt.

Maar er bestaat ook procesvisualisatie.

B- Procesvisualisatie oefent de weg

Dan zie je jezelf op dinsdagavond achter je laptop zitten terwijl je eigenlijk geen zin hebt. Je stelt je voor dat je toch begint. Je ziet hoe je een moeilijk hoofdstuk herschrijft, hoe je kritiek ontvangt en verwerkt en hoe je na een tegenvallende week opnieuw verdergaat.

Onderzoek van Lien Pham en Shelley Taylor liet het belang van dat verschil mooi zien. Studenten die voorafgaand aan een tentamen het proces van goed studeren mentaal doorliepen, gingen beter studeren en presteerden beter dan studenten die vooral het gewenste eindresultaat voor zich zagen.

Dat betekent niet dat het eindbeeld waardeloos is.

Integendeel.

Het eindbeeld geeft richting en kan verlangen voelbaar maken. Het proces maakt de weg ernaartoe ervaarbaar.

Een krachtige visualisatie kan daarom beide verbinden.

Het ene geeft je een horizon. Het andere laat je alvast een stukje van de weg lopen.

Maar visualisatie hoeft niet altijd een toekomstige prestatie te oefenen. Je kunt de verbeelding ook gebruiken als een werkplaats waarin iets ontstaat dat nog helemaal niet bestaat.

Nikola Tesla deed dat op een uitzonderlijke manier.

6. Hoe bouwde Nikola Tesla zijn uitvindingen eerst in zijn hoofd?

Nikola Tesla beschreef in zijn autobiografie My Inventions een opmerkelijk vermogen tot visualiseren.

Wanneer hij een idee voor een machine kreeg, begon hij die niet onmiddellijk fysiek te bouwen. Hij construeerde haar eerst in zijn verbeelding. Daar veranderde hij onderdelen, bracht verbeteringen aan en liet het apparaat mentaal functioneren.

Tesla beschreef zijn innerlijke beelden als uitzonderlijk levendig. Hij kon een machine in gedachten laten draaien en observeren wat er gebeurde. Pas wanneer het ontwerp in zijn innerlijke werkplaats voldoende was uitgewerkt, hoefde het fysiek vorm te krijgen.

Verbeelding als experimenteerruimte

Dat is een fascinerende vorm van creativiteit.

Tesla gebruikte zijn verbeelding niet alleen om iets bestaands na te bootsen. Zijn innerlijke wereld werd een laboratorium waarin hij kon experimenteren met iets wat er nog niet was.

Natuurlijk beschikt niet iedereen over Tesla's uitzonderlijke vermogen. Mensen verschillen sterk in hoe duidelijk zij mentale beelden kunnen vormen.

Sommige mensen:

● ervaren innerlijke beelden bijna fotografisch;

● zien slechts globale vormen;

● werken gemakkelijker met geluid of beweging;

● ervaren nauwelijks bewuste visuele beelden.

Maar het onderliggende principe blijft interessant:

wat fysiek nog niet bestaat, kan in de verbeelding al wel worden onderzocht.

Dat geldt niet alleen voor machines. Het kan ook gelden voor een gesprek, een onderneming, een kunstwerk, een reis, een nieuwe manier van leven of een oplossing voor een probleem.

Hier zien we bovendien een verschil tussen twee vormen van visualisatie. Je kunt iets wat al bestaat mentaal reproduceren en oefenen. Maar je kunt je verbeelding ook gebruiken om iets te scheppen waarvoor nog geen voorbeeld bestaat.

Dan wordt visualiseren een creatieve daad.

En daarbij blijkt zien lang niet het enige zintuig te zijn dat ertoe doet.

7. Waarom is voelen minstens zo belangrijk als zien?

Het woord visualiseren doet vermoeden dat alles om beelden draait. Maar voor veel mensen wordt een voorstelling juist krachtiger wanneer andere zintuigen en emoties meedoen.

Stel dat je visualiseert dat je een eigen restaurant begint. Je kunt het interieur voor je zien, maar je kunt ook het geluid van gesprekken horen, eten ruiken, de warmte van de keuken voelen en ervaren hoe je reageert wanneer op zaterdagavond plotseling drie medewerkers uitvallen.

A- Maak de voorstelling zintuiglijk

Je kunt jezelf tijdens een visualisatie afvragen:

• Wat zie ik?
• Wat hoor ik?
• Wat voel ik lichamelijk?
• Welke emoties ontstaan?
• Is er een geur, temperatuur of beweging die bij deze ervaring hoort?

Dan ontstaat een veel rijkere mentale ervaring.

Emoties spelen daarin een bijzondere rol. Een doel kan rationeel aantrekkelijk lijken en tijdens visualisatie toch vreemd of leeg voelen.

Het omgekeerde kan ook gebeuren: iets waarvan je dacht dat het slechts een vaag verlangen was, roept ineens enorm enthousiasme op zodra je het werkelijk voor je ziet.

B- Visualiseren kan ook iets over jezelf onthullen

Daarom kan visualiseren bijdragen aan zelfkennis.

Je onderzoekt niet alleen:

Kan ik dit voor me zien?

Je merkt ook:

Wat gebeurt er met mij wanneer ik mezelf hierin plaats?

Soms ontdek je daardoor dat een doel vooral voortkomt uit verwachtingen van anderen. Soms verschijnt juist vertrouwen waar eerst onzekerheid zat. En soms stuit je op beperkende overtuigingen die binnen je wereldmodel zo vanzelfsprekend waren geworden dat je ze nauwelijks meer als overtuigingen herkende.

Visualiseren kan die grenzen tijdelijk verschuiven.

Je hoeft iets nog niet te kunnen om je te kunnen voorstellen hoe het zou zijn als je het wél kon.

En soms wordt dat verschil tussen de huidige werkelijkheid en de innerlijke voorstelling uitzonderlijk groot.

Het verhaal van Jim Carrey laat dat misschien wel het duidelijkst zien.

8. Wat maakt het verhaal van Jim Carrey zo bijzonder?

Lang voordat Jim Carrey een van de bekendste acteurs ter wereld werd, reed hij naar eigen zeggen 's avonds naar Mulholland Drive in Los Angeles. Daar keek hij uit over de stad en stelde hij zich een toekomst voor waarin regisseurs hem wilden hebben en hij succesvol was als acteur.

Op dat moment was die werkelijkheid er nog niet.

Carrey deed nog iets opvallenders. Hij schreef zichzelf een cheque van 10 miljoen dollar voor acteerwerk, gaf de cheque een toekomstige datum rond Thanksgiving 1995 en droeg hem jarenlang bij zich.

Vervolgens veranderde zijn carrière razendsnel.

Films als Ace Ventura: Pet Detective, The Mask en Dumb and Dumber maakten hem in korte tijd tot een grote Hollywoodster. Rond de periode die hij op zijn cheque had geschreven, bevond zijn marktwaarde als acteur zich daadwerkelijk rond het bedrag dat hij jaren eerder voor zichzelf had opgeschreven.

Een bijzonder verhaal is nog geen wetmatigheid

Carrey heeft het verhaal zelf meerdere keren verteld en koppelde het nadrukkelijk aan visualisatie.

Dat is bijzonder.

We kunnen gemakkelijk verschillende factoren in zijn succes herkennen:

◆ talent;

◆ jarenlang optreden;

◆ enorme inzet;

◆ audities en contacten;

◆ timing en kansen;

◆ het vermogen om die kansen te benutten.

Daarmee verdwijnt de opmerkelijke overeenkomst tussen zijn oorspronkelijke voorstelling en wat later gebeurde niet.

Misschien hielp het toekomstbeeld hem om richting te houden. Misschien beïnvloedde het zijn overtuigingen en gedrag. Misschien herkennen sommige mensen er synchroniciteit in. En misschien blijft een deel van het verhaal simpelweg iets waarover je je mag verwonderen.

We hoeven niet alles wat bijzonder is onmiddellijk tot een wetmatigheid te verheffen.

Maar we hoeven het bijzondere ook niet weg te verklaren.

Carreys verhaal raakt daardoor aan een fundamentelere functie van visualiseren: voordat je ergens naartoe kunt bewegen, moet je soms eerst kunnen toestaan dat die mogelijkheid überhaupt in je wereld bestaat.

9. Kan visualiseren je wereldmodel veranderen?

Iedereen draagt verwachtingen mee over zichzelf en de wereld.

Bijvoorbeeld:

Dat soort werk is niets voor mij.

Ik ben niet creatief.

Ik durf dat nooit.

Mensen zoals ik beginnen geen bedrijf.

Ik ben nu eenmaal slecht in spreken voor groepen.

Wanneer zo'n overtuiging lang genoeg bestaat, kan hij als werkelijkheid gaan voelen. Je ziet dan niet alleen beperkingen; je gaat de wereld ook vanuit die beperkingen bekijken.

Van onmogelijkheid naar mogelijkheid

Visualisatie biedt een interessante tussenruimte.

Je hoeft niet onmiddellijk te geloven dat je moeiteloos voor vijfhonderd mensen kunt spreken. Je kunt eerst vijf minuten ervaren hoe het zou zijn wanneer je rustig voor twintig mensen staat.

Je hoort jezelf beginnen.

Je voelt spanning.

En je merkt dat je desondanks doorgaat.

Daarmee verander je niet met één oefening je complete wereldmodel. Maar je kunt er wel een opening in maken.

Van:

Dat kan ik niet.

Naar:

Hoe zou het zijn als ik het wél kon?

Dat lijkt misschien een klein verschil, maar psychologisch kan het enorm zijn. Zodra een mogelijkheid voorstelbaar wordt, kun je haar ook onderzoeken.

Daar kunnen aangrenzende mogelijkheden ontstaan.

Misschien is je volgende doel niet meteen een groot podium, maar een presentatie voor je team. Misschien hoef je je onderneming niet morgen te beginnen, maar kun je deze maand iemand spreken die het al heeft gedaan.

Een innerlijke mogelijkheid krijgt zo een verbinding met een werkelijke stap.

Bij Lindsey Vonn werd die verbinding tussen innerlijke voorstelling en werkelijke uitvoering buitengewoon gedetailleerd.

10. Hoe skiede Lindsey Vonn een afdaling al voordat ze aan de start stond?

Een afdaling op topskiniveau is geen rustige route van een berg. Skiërs bereiken enorme snelheden en moeten binnen fracties van seconden reageren op bochten, hobbels, sprongen en veranderingen in het terrein.

Lindsey Vonn wilde daarom vóór de start zo weinig mogelijk aan het toeval overlaten.

Ze vertelde dat ze het parcours uitvoerig bestudeerde en vrijwel alles probeerde te onthouden: iedere hobbel, iedere verandering in het terrein en de plaatsen waar zij haar lijn moest aanpassen. Vervolgens visualiseerde ze de afdaling steeds opnieuw.

Voor Vonn kon zo'n mentale afdaling bijna als een video in haar hoofd worden afgespeeld.

Ook in gedachten mag iets misgaan

Ze maakte soms zelfs tijdens die innerlijke afdaling een fout.

Vervolgens kon ze:

◆ bekijken wat er verkeerd ging;

◆ haar aanpak veranderen;

◆ het moeilijke gedeelte opnieuw beleven;

◆ de hele afdaling nogmaals mentaal uitvoeren.

Tegen de tijd dat ze daadwerkelijk in het starthek stond, wilde ze niet meer uitgebreid hoeven nadenken over waar ze heen moest. Ze had die route mentaal al zo vaak afgelegd dat haar aandacht volledig naar de uitvoering kon gaan.

Dat laat een andere kant van visualiseren zien dan het verhaal van Carrey.

Vonn visualiseerde niet een verre levensdroom. Ze gebruikte haar verbeelding met extreme precisie voor iets dat enkele minuten later werkelijk zou gebeuren.

Voorbereiden is niet voorspellen

De echte piste bleef natuurlijk anders dan haar voorstelling. Sneeuw verandert, omstandigheden veranderen en een lichaam reageert niet iedere keer precies hetzelfde.

Maar de werkelijkheid was niet meer volledig nieuw wanneer zij eraan begon.

Ze was er in gedachten al geweest.

Dat principe kun je veel breder gebruiken. Een sollicitatiegesprek, moeilijk gesprek, optreden, examen of eerste werkdag kun je niet volledig voorspellen. Maar je kunt wel alvast kennismaken met een aantal mogelijke momenten.

En daarvoor hoef je gelukkig niet met 130 kilometer per uur van een berg af.

11. Hoe kun je visualiseren gebruiken voor iets wat je werkelijk wilt bereiken?

Een krachtige visualisatie hoeft geen ingewikkeld ritueel te worden. Belangrijker is dat je niet alleen een mooi eindplaatje maakt, maar een ervaring creëert waarin verlangen en werkelijkheid elkaar ontmoeten.

A- Kies iets dat werkelijk betekenis heeft

Begin niet met wat je denkt dat je zou móéten willen.

Vraag:

Wat wil ik werkelijk onderzoeken, oefenen of creëren?

Een doel dat alleen logisch klinkt maar je emotioneel niets doet, levert meestal weinig krachtige beelden op.

B- Maak het eindbeeld levendig

Plaats jezelf vervolgens in de gewenste situatie.

Onderzoek:

◆ Waar ben ik?

◆ Wat zie en hoor ik?

◆ Wie is erbij?

◆ Wat voel ik lichamelijk?

◆ Welke emoties ontstaan?

Maak het concreet genoeg om er werkelijk even in te kunnen verblijven.

Daarna verandert de richting.

C- Visualiseer ook het proces

Ga terug vanaf het eindbeeld.

• Wat moest je doen om daar te komen?
• Welke lastige momenten kwam je tegen?
• Waar dreigde je op te geven?
• Hoe ging je daarmee om?

Visualiseer dus niet alleen succes. Visualiseer ook herstel na een fout, onzekerheid, wachten, oefenen en opnieuw beginnen.

D- Laat ruimte voor iets wat je niet had bedacht

Niet alles hoeft door jou vooraf gecontroleerd te worden.

Misschien verschijnt er tijdens de visualisatie:

• een onverwachte associatie;
• een andere route;
• een persoon aan wie je niet had gedacht;
• een nieuw idee;
• een gevoel dat niet bij je oorspronkelijke doel lijkt te passen.

Onderzoek het voordat je het wegduwt.

Daar kan visualisatie dichter bij imaginatie komen.

E- Neem één stap mee terug

Open uiteindelijk je ogen en vraag:

Wat kan ik vandaag werkelijk doen?

Dat kan klein zijn.

• Een mail sturen.
• Een afspraak maken.
• Tien minuten oefenen.
• Informatie zoeken.
• Iemand bellen.

Dat laatste is belangrijk.

Phelps stapte uiteindelijk het zwembad in. Vonn moest uiteindelijk uit het starthek. Tesla bouwde uiteindelijk zijn machines. Carrey bleef optreden, audities doen en kansen aangrijpen.

De innerlijke voorstelling was niet het eindpunt van hun proces.

Het was onderdeel ervan.

Maar soms ligt de waarde van visualiseren juist vóór die concrete uitvoering. Niet omdat je oefent wat je straks gaat doen, maar omdat je iets probeert te creëren wat alleen nog in jouw hoofd bestaat.

Daar komt kunst in beeld.

12. Hoe zag Lady Gaga een voorstelling voordat het publiek haar kon zien?

Toen Lady Gaga in 2009 werd geïnterviewd door The Guardian, stond haar carrière op het punt wereldwijd te exploderen. Just Dance stond op nummer één in het Verenigd Koninkrijk, maar Gaga dacht toen al veel verder dan één succesvol lied.

Wat opvalt in dat vroege interview is hoe zij haar creatieve proces beschrijft.

Wanneer ze een nummer schreef, dacht ze tegelijkertijd aan de kleding, aan de manier waarop ze het zou zingen en aan haar bewegingen. Muziek, uiterlijk en performance waren voor haar geen losse onderdelen die later bij elkaar werden gebracht.

Ze had, zoals ze het zelf zei: “I always have a vision.”

Eerst zien wat nog niemand anders kan zien

Dat is een prachtige vorm van scheppende visualisatie.

Waar Lindsey Vonn een bestaande berg mentaal reconstrueerde, zag Gaga iets wat het publiek nog helemaal niet kon zien.

Een lied was niet alleen geluid.

In haar verbeelding kon het al een wereld worden.

Dat zie je ook terug in hoe groot ze haar toekomst toen durfde te denken. Gaga sprak niet over één hit of één album, maar over muziek, film, fotografie, schilderkunst, mode en grote kunstinstallaties. Later datzelfde jaar vertelde ze dat haar komende maanden in haar hoofd feitelijk al ontworpen waren.

Daarmee komen Gaga en Tesla onverwacht dicht bij elkaar.

De één construeerde machines.

De ander construeerde performances.

Beiden laten zien dat visualiseren niet alleen betekent dat je jezelf iets ziet doen.

Je kunt er ook iets mee scheppen.

Dat is misschien de meest fascinerende vorm van verbeeldingskracht. De werkelijkheid kan je nog geen afbeelding laten zien van wat je wilt maken, omdat het nog niet bestaat.

Jij moet de eerste zijn die het ziet.

En dan komt onvermijdelijk de grote vraag: als een innerlijke voorstelling vooraf kan gaan aan zoveel werkelijke veranderingen, hoeveel invloed heeft visualiseren dan uiteindelijk op onze werkelijkheid?

13. Kun je door visualiseren je werkelijkheid veranderen?

Ja.

Alleen is de manier waarop dat gebeurt interessanter dan een simpel ja of nee over manifesteren.

Wanneer jij je anders voorbereidt, andere mogelijkheden herkent, een prestatie mentaal oefent, meer vertrouwen ontwikkelt of dankzij een innerlijk beeld besluit iets daadwerkelijk te gaan doen, heeft visualisatie invloed op je werkelijkheid.

A- Vier verschillende manieren waarop een beeld werkelijkheid kan raken

De voorbeelden uit dit artikel laten verschillende bewegingen zien:

◆ Michael Phelps: visualisatie als voorbereiding.

◆ Lindsey Vonn: visualisatie als mentale repetitie.

◆ Nikola Tesla en Lady Gaga: visualisatie als creatieve werkplaats.

◆ Jim Carrey: visualisatie als toekomstbeeld en richting.

Dat zijn niet allemaal dezelfde processen.

Juist daarom moeten we ze niet op één hoop gooien.

B- En wat doen we dan met Jim Carreys cheque?

Zijn cheque blijft bijzonder.

Wetenschappelijk kunnen we niet vaststellen dat het visualiseren van tien miljoen dollar ervoor zorgde dat de buitenwereld hem dat bedrag uiteindelijk gaf. Daarvoor bestaan veel te veel andere verklaringen en invloeden.

Maar dat is ongeveer de tien procent voorbehoud die we nodig hebben.

De overige negentig procent is minstens zo interessant.

Carrey zag een mogelijkheid voordat zijn omstandigheden haar bevestigden.

En dat vermogen is fundamenteel menselijk.

Iemand die voor het eerst een vliegtuig bedacht, moest zich een vliegende machine voorstellen in een wereld waarin mensen niet konden vliegen. Iemand die een bedrijf begint, moet handelen voor een organisatie die nog niet bestaat. Een kunstenaar maakt iets zichtbaar wat eerst alleen in zijn of haar innerlijke wereld bestond.

Visualiseren kan daardoor een brug vormen tussen het bestaande en het mogelijke.

Misschien werkt die brug via aandacht, verwachting, motivatie, creativiteit, gedrag en het herkennen van kansen. Misschien spelen in sommige persoonlijke verhalen ook toevalligheden of synchroniciteit een rol die mensen verschillend zullen interpreteren.

Niet alles hoeft vooraf dichtgetimmerd te worden.

Want zodra we visualiseren uitsluitend reduceren tot een psychologische truc om efficiënter doelen te halen, missen we iets wezenlijks.

Verbeeldingskracht stelt ons in staat om de grens van het bestaande tijdelijk te overschrijden.

Niet fysiek.

Maar wel innerlijk.

En soms is dat precies waar een nieuwe werkelijkheid begint.

14. Tenslotte

Visualiseren is een manier waarop verbeeldingskracht en werkelijkheid elkaar kunnen ontmoeten. Een innerlijk beeld kan richting geven, je voorbereiden op wat komt, beperkende overtuigingen zichtbaar maken en mogelijkheden openen die je eerder misschien niet zag.

Maar de werkelijke kracht van visualisatie verschijnt wanneer je je ogen weer opent. Niet alles wat je je kunt voorstellen wordt werkelijkheid, en niet alles wat ontstaat kunnen we volledig verklaren. Dat hoeft ook niet. Soms begint persoonlijke ontwikkeling simpelweg met het vermogen om je voor te stellen dat er ergens anders is om naartoe te gaan.