Manawa

Manawa is een Hawaiiaans woord dat onder andere tijd, een moment, gevoelens en het hart kan aanduiden. Binnen moderne Huna is Manawa vooral bekend als het principe dat het huidige moment het moment van kracht is. Het verleden bestaat als herinnering en de toekomst als verwachting, maar handelen en veranderen gebeurt altijd in het heden.

Manawa gaat over de relatie tussen tijd, aandacht en persoonlijke invloed. Het principe benadrukt dat je niet kunt veranderen wat al gebeurd is, maar wel kunt bepalen hoe je daar vandaag mee omgaat.

1. Wat betekent Manawa?

Het Hawaiiaanse woord manawa heeft verschillende betekenissen, afhankelijk van de context. Het kan verwijzen naar tijd, een periode, gevoelens of het hart als centrum van innerlijke beleving.

Binnen moderne Huna kreeg Manawa een specifieke betekenis als een van de zeven principes die door Serge Kahili King werden geformuleerd:

Manawa: Nu is het moment van kracht.

Dit principe benadrukt dat je invloed op je leven altijd vanuit het huidige moment uitoefent.

Daarbij spelen drie tijdsperspectieven een rol:

• Het verleden: gebeurtenissen die voorbij zijn, maar via herinneringen nog invloed kunnen hebben.
• Het heden: het moment waarin je kunt waarnemen, beslissen en handelen.
• De toekomst: wat nog moet gebeuren en mede wordt gevormd door huidige keuzes.

Deze moderne filosofische uitleg moet worden onderscheiden van de bredere betekenissen van manawa in de Hawaiiaanse taal. Het principe zoals Serge Kahili King het beschrijft, is geen letterlijke samenvatting van alle traditionele Hawaiiaanse opvattingen over tijd.

2. Waarom is het huidige moment zo belangrijk?

Mensen besteden veel aandacht aan gebeurtenissen die voorbij zijn of situaties die nog moeten plaatsvinden. Herinneringen, verwachtingen, plannen en zorgen spelen voortdurend een rol in het denken.

Manawa richt de aandacht op het moment waarin je daadwerkelijk invloed kunt uitoefenen.

Dat betekent niet dat het verleden onbelangrijk is of dat plannen voor de toekomst overbodig zijn. Beide hebben waarde, zolang ze helpen om in het heden bewust te handelen.

Het onderscheid wordt duidelijk in alledaagse situaties:

◆ Spijt: je kunt een eerdere beslissing niet terugdraaien, maar wel leren van de gevolgen.

◆ Zorgen: je kunt toekomstige gebeurtenissen niet volledig controleren, maar wel voorbereidingen treffen.

◆ Verandering: je hoeft niet te wachten op ideale omstandigheden om een eerste stap te zetten.

◆ Relaties: je kunt een oud conflict niet ongedaan maken, maar wel bepalen hoe je vandaag met de ander omgaat.

Het verschil tussen herinneren en herbeleven

Een herinnering kan waardevolle informatie bevatten. Maar wanneer je steeds opnieuw dezelfde gebeurtenis in gedachten beleeft, kan het voelen alsof het verleden zich blijft herhalen.

Manawa maakt onderscheid tussen de gebeurtenis zelf en de invloed die deze gebeurtenis op dit moment heeft.

Je kunt niet veranderen wat destijds is gebeurd. Wel kun je onderzoeken welke betekenis je er vandaag aan geeft en of die betekenis nog steeds behulpzaam is.

Het huidige moment wordt daarmee niet alleen een plaats van aandacht, maar ook een vertrekpunt voor verandering.

3. Hoe hangen Manawa en aandacht samen?

Aandacht en focus bepalen voor een belangrijk deel wat je bewust ervaart. Wanneer je gedachten voortdurend naar gisteren of morgen gaan, kun je minder opmerken van wat er op dit moment gebeurt.

Manawa benadrukt het vermogen om aandacht bewust te richten.

Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat je:

✦ opmerkt wanneer je gedachten steeds terugkeren naar een oude gebeurtenis;

✦ lichamelijke spanning herkent voordat je automatisch reageert;

✦ bewuster luistert tijdens een gesprek;

✦ onderscheid maakt tussen wat werkelijk gebeurt en wat je verwacht;

✦ je aandacht terugbrengt naar wat je op dit moment doet.

Manawa en mindfulness

Manawa vertoont overeenkomsten met mindfulness. Beide benadrukken het belang van aandacht voor het huidige moment.

Er bestaat echter een verschil in accent.

Bij mindfulness ligt de nadruk doorgaans op het bewust waarnemen van ervaringen zonder daar onmiddellijk over te oordelen.

Binnen moderne Huna benadrukt Manawa vooral dat het heden het uitgangspunt vormt voor persoonlijke invloed en verandering.

Aanwezig zijn is daarmee niet uitsluitend een kwestie van waarnemen. Het gaat ook om het herkennen van de mogelijkheden die op dit moment beschikbaar zijn.

4. Hoe kun je Manawa toepassen in het dagelijks leven?

Manawa vraagt niet om voortdurend in het heden te blijven of gedachten over het verleden en de toekomst te vermijden. Het gaat om het herkennen van de momenten waarop je daadwerkelijk iets kunt beïnvloeden.

A. Omgaan met moeilijke herinneringen

Wanneer een gebeurtenis uit het verleden je bezighoudt, kun je onderzoeken welke invloed die herinnering vandaag op je heeft.

Misschien merk je dat een oude teleurstelling nog steeds je verwachtingen bepaalt. Of dat een eerdere mislukking je ervan weerhoudt iets nieuws te proberen.

Je verandert daarmee niet de gebeurtenis zelf, maar kunt wel werken aan je huidige reactie, interpretatie of gedrag.

B. Minder piekeren over de toekomst

Vooruitdenken helpt om plannen te maken en risico's te beperken. Maar eindeloos nadenken en piekeren over wat mogelijk misgaat, leidt niet vanzelf tot betere beslissingen.

Manawa verlegt de aandacht naar een praktische vraag:

Wat kan ik op dit moment daadwerkelijk doen?

Soms is dat een concrete handeling. Soms betekent het dat je erkent dat je voorlopig niets kunt veranderen.

C. Persoonlijke verandering

Grote veranderingen ontstaan vaak door kleine handelingen die regelmatig worden herhaald.

Wie bijvoorbeeld een vaardigheid wil ontwikkelen, gezonder wil leven of een relatie wil verbeteren, begint met keuzes die vandaag worden gemaakt.

Een toekomstig doel kan richting geven, maar het zijn de huidige handelingen die het verschil maken.

D. Bewuster omgaan met anderen

Tijdens een gesprek kan je aandacht verdeeld zijn tussen wat de ander zegt, wat je zelf wilt antwoorden en eerdere ervaringen met die persoon.

Door aandachtiger aanwezig te zijn, ontstaat ruimte om beter te luisteren en minder automatisch te reageren.

Dat betekent niet dat je eerdere ervaringen moet vergeten. Ze hoeven alleen niet iedere nieuwe ontmoeting volledig te bepalen.

De grenzen van persoonlijke invloed

Het principe dat het heden het moment van kracht is, betekent niet dat iedereen volledige controle heeft over zijn omstandigheden.

Gezondheid, maatschappelijke omstandigheden, relaties en gebeurtenissen buiten onze invloed bepalen mede welke mogelijkheden beschikbaar zijn.

Ook kunnen ervaringen uit het verleden langdurige gevolgen hebben. Die verdwijnen niet eenvoudig door de aandacht naar het heden te verplaatsen.

Manawa is daarom geen belofte dat iedere situatie onmiddellijk veranderd kan worden. Het helpt vooral om onderscheid te maken tussen wat buiten je invloed ligt en waar je op dit moment wel handelingsruimte hebt.

5. Tenslotte

Manawa is binnen moderne Huna het principe dat het huidige moment het uitgangspunt vormt voor persoonlijke invloed en verandering. Het verleden biedt ervaringen om van te leren en de toekomst geeft richting, maar keuzes worden altijd in het heden gemaakt.

De kracht van Manawa ligt in het besef dat je niet alles hoeft te beheersen om toch invloed uit te oefenen. Soms begint verandering met één andere gedachte, één bewuste beslissing of één kleine handeling in het hier en nu.