Aloha

Aloha is waarschijnlijk een van de bekendste Hawaiiaanse woorden. Buiten Hawaiʻi kennen veel mensen het vooral als ‘hallo’ en ‘tot ziens’. Maar oorspronkelijk en taalkundig heeft het woord een veel bredere betekenis.

Afhankelijk van de situatie kan aloha verwijzen naar liefde, genegenheid, mededogen, vriendelijkheid, sympathie en zorg. Het woord krijgt zijn precieze betekenis door de context waarin het wordt gebruikt.

1. Wat betekent Aloha?

Er bestaat geen Nederlands woord dat aloha volledig kan vervangen. Het Hawaiiaanse woordenboek van Mary Kawena Pukui en Samuel H. Elbert geeft een opvallend breed betekenisveld.

Aloha kan onder meer verwijzen naar:

◆ liefde;
◆ genegenheid;
◆ mededogen;
◆ barmhartigheid;
◆ sympathie;
◆ vriendelijkheid;
◆ een begroeting of groet.

Daarnaast kan aloha betrekking hebben op een geliefde of dierbaar persoon. Als werkwoord kan het onder andere betekenen dat je van iemand houdt, genegenheid voelt, vriendelijkheid toont of iemand met liefde herinnert.

De betekenis verandert dus met de situatie. Soms is ‘liefde’ de beste vertaling, terwijl in een andere context ‘mededogen’, ‘genegenheid’ of ‘vriendelijkheid’ beter past.

2. Waarom betekent Aloha ook hallo en tot ziens?

Tegenwoordig wordt aloha veel gebruikt wanneer mensen elkaar ontmoeten of afscheid nemen. Daardoor zijn twee eenvoudige vertalingen wereldwijd bekend geworden:

◆ aloha bij een ontmoeting: ‘hallo’;
◆ aloha bij een afscheid: ‘tot ziens’.

Die vertalingen zijn niet verkeerd, maar ze vertellen slechts een deel van het verhaal.

Historisch onderzoek naar het gebruik van aloha laat zien dat het woord door de eeuwen heen verschillende accenten heeft gekregen. De huidige bekendheid als begroeting mag daarom niet worden aangezien voor de volledige betekenis.

Dat verschil is belangrijk. Wanneer iemand aloha als begroeting gebruikt, betekent het in die situatie daadwerkelijk ‘hallo’. Daaruit volgt alleen niet dat aloha uitsluitend een Hawaiiaans woord voor hallo is.

3. Gaat Aloha vooral over liefde?

Liefde vormt een belangrijk onderdeel van aloha. Toch is zelfs ‘liefde’ eigenlijk een te beperkte vertaling.

Het woord kan verschillende vormen van betrokkenheid uitdrukken, bijvoorbeeld:

♥ liefde voor een geliefde;
♥ genegenheid voor familie;
♥ mededogen met iemand;
♥ vriendelijkheid tegenover een ander;
♥ warme herinneringen aan iemand die afwezig is.

Wat deze betekenissen met elkaar verbindt, is dat aloha meestal relationeel is. Het zegt iets over de verhouding tot iemand of iets anders.

Daarmee raakt aloha soms aan begrippen als empathie, maar het is daar niet hetzelfde als. Empathie heeft vooral betrekking op het kunnen aanvoelen of begrijpen van de gevoelens en ervaringen van iemand anders. Aloha omvat daarnaast liefde, genegenheid, zorg en vriendelijkheid.

4. Kan Aloha ook betrekking hebben op iets anders dan mensen?

Ja. Aloha hoeft niet uitsluitend betrekking te hebben op de relatie tussen twee mensen. Een bekend voorbeeld is aloha ʻāina.

ʻĀina betekent land, aarde of datgene wat iemand voedt en onderhoudt. Aloha ʻāina wordt vaak vertaald als ‘liefde voor het land’, maar binnen de Hawaiiaanse context kan het ook een diepere betrokkenheid bij en zorg voor het land uitdrukken.

Aloha kan dus verschillende richtingen krijgen:

🌿 liefde en zorg voor het land;
🌿 genegenheid voor andere mensen;
🌿 liefde voor familie en dierbaren;
🌿 mededogen en vriendelijkheid tegenover anderen.

Juist zulke combinaties laten zien waarom de context zo belangrijk is. Aloha krijgt mede betekenis door datgene waarop de liefde, genegenheid of zorg betrekking heeft.

5. Wat wordt bedoeld met de Aloha Spirit?

Aloha heeft in Hawaiʻi ook een bijzondere maatschappelijke betekenis gekregen. Dat is zichtbaar in het begrip Aloha Spirit, dat zelfs is opgenomen in de wetgeving van de Amerikaanse staat Hawaiʻi.

Daarin wordt de Aloha Spirit verbonden met vijf Hawaiiaanse begrippen:

◆ akahai – vriendelijkheid en tederheid;
◆ lōkahi – eenheid en harmonie;
◆ ʻoluʻolu – aangenaamheid en welwillendheid;
◆ haʻahaʻa – nederigheid en bescheidenheid;
◆ ahonui – geduld en volharding.

In deze omschrijving gaat aloha nadrukkelijk verder dan een begroeting. Het heeft betrekking op wederzijdse achting, genegenheid, warmte en zorg voor anderen.

De Aloha Spirit is echter niet simpelweg dé definitie van aloha. Het is een specifieke moderne uitwerking van een woord dat in de Hawaiiaanse taal een ouder en breder betekenisveld heeft.

6. Waarom wordt Aloha buiten Hawaii vaak eenvoudiger voorgesteld?

Aloha is wereldwijd herkenbaar geworden. Het woord verschijnt op souvenirs, kleding, reisadvertenties en allerlei producten die met Hawaiʻi worden geassocieerd. Daardoor blijft vooral de vriendelijke begroeting gemakkelijk hangen.

Dat kan de indruk wekken dat aloha ongeveer hetzelfde betekent als:

◆ hallo;
◆ welkom;
◆ liefde;
◆ vriendelijkheid;
◆ een ontspannen Hawaiiaanse levenshouding.

Vooral dat laatste vraagt voorzichtigheid. Aloha is geen simpele formule voor positief leven en ook geen universele zelfhulpmethode. Het is in de eerste plaats een Hawaiiaans woord met een eigen taalkundige, historische en culturele context.

Ook populaire verklaringen waarin het woord aloha wordt opgeknipt om er een verborgen spirituele boodschap uit af te leiden, moeten daarom niet automatisch als oorspronkelijke woordbetekenis worden beschouwd. Voor de betekenis van aloha zijn het daadwerkelijke Hawaiiaanse taalgebruik en betrouwbare Hawaiiaanse bronnen een steviger uitgangspunt.

7. Tenslotte

Aloha betekent veel meer dan ‘hallo’ of ‘tot ziens’. Afhankelijk van de context kan het verwijzen naar liefde, genegenheid, mededogen, sympathie, vriendelijkheid, zorg of een begroeting.

Er bestaat daarom geen Nederlandse vertaling die overal past. Wie aloha werkelijk wil begrijpen, moet niet zoeken naar één spectaculaire verborgen betekenis, maar kijken naar de context waarin het Hawaiiaanse woord wordt gebruikt.