Pono

Pono is een Hawaiiaans begrip dat verwijst naar juistheid, rechtvaardigheid, goedheid en moreel verantwoord handelen. Het woord wordt gebruikt om aan te geven dat iets goed, eerlijk, passend of in orde is.

Binnen de Hawaiiaanse cultuur heeft pono zowel een persoonlijke als een maatschappelijke betekenis. Het gaat niet alleen over goed en kwaad, maar ook over rechtvaardige verhoudingen, eerlijk handelen en het nakomen van verantwoordelijkheden.

1. Wat betekent Pono?

Het Hawaiiaanse woord pono heeft verschillende betekenissen. Welke betekenis bedoeld wordt, hangt af van de situatie.

De belangrijkste betekenissen zijn:

✦ Juist: iets is correct of zoals het behoort te zijn.

✦ Goed: iets is in orde of heeft een positieve kwaliteit.

✦ Rechtvaardig: iemand handelt eerlijk en billijk.

✦ Moreel verantwoord: gedrag voldoet aan bepaalde morele normen.

✦ Passend: iets is geschikt of gepast binnen de omstandigheden.

✦ Welzijn: een toestand waarin het goed gaat met iemand of iets.

Pono kan ook betrekking hebben op noodzakelijkheid, verplichtingen en een juiste manier van handelen. Het begrip heeft daardoor een bredere betekenis dan alleen ‘goed zijn’.

2. Welke rol speelt Pono in de Hawaiiaanse cultuur?

Pono is een belangrijk begrip binnen Hawaiiaanse opvattingen over gedrag, relaties en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Het woord kan worden gebruikt om verschillende situaties te beoordelen:

◆ Persoonlijk gedrag: eerlijk en zorgvuldig handelen.

◆ Familie: verantwoordelijkheden tegenover familieleden nakomen.

◆ Gemeenschap: rechtvaardig omgaan met andere mensen.

◆ Leiderschap: gezag op een juiste en verantwoorde manier gebruiken.

◆ Conflicten: proberen een eerlijke en passende oplossing te vinden.

Pono is daarmee niet uitsluitend een persoonlijke deugd. Het begrip kan ook betrekking hebben op de kwaliteit van relaties en op de manier waarop een gemeenschap functioneert.

Wat als pono wordt beschouwd, hangt mede af van de omstandigheden en de normen die binnen een bepaalde situatie gelden.

3. Wat betekent de uitdrukking Pono in het Hawaiiaanse staatsmotto?

Pono komt voor in het officiële motto van de Amerikaanse staat Hawaiʻi:

Ua Mau ke Ea o ka ʻĀina i ka Pono.

De gebruikelijke Engelse vertaling luidt: The life of the land is perpetuated in righteousness.

In het Nederlands betekent dit ongeveer: ‘Het leven van het land wordt in stand gehouden door rechtvaardigheid.’

Het motto wordt verbonden met koning Kamehameha III en de gebeurtenissen van 1843, toen de Hawaiiaanse soevereiniteit na een tijdelijke Britse bezetting werd hersteld.

In deze historische context krijgt pono een duidelijke maatschappelijke betekenis:

◇ Rechtvaardigheid: een rechtmatige en eerlijke ordening.

◇ Goed bestuur: verantwoordelijk omgaan met politieke macht.

◇ Land en samenleving: het voortbestaan van het land en zijn gemeenschap.

◇ Morele verantwoordelijkheid: het belang van juist handelen voor het welzijn van de samenleving.

Het motto laat zien dat pono niet alleen betrekking heeft op individueel gedrag. Het begrip kan ook verwijzen naar de rechtvaardigheid waarop een samenleving behoort te rusten.

4. Wat is het verschil tussen Pono en Hoʻoponopono?

Pono vormt ook de taalkundige kern van hoʻoponopono, een Hawaiiaans begrip dat verwijst naar het rechtzetten, corrigeren of herstellen van wat niet in orde is.

Het verschil tussen beide woorden is eenvoudig:

❖ Pono: juist, goed, passend of rechtvaardig.

❖ Hoʻoponopono: iets in orde brengen, corrigeren of herstellen.

In de traditionele Hawaiiaanse praktijk verwijst hoʻoponopono onder andere naar een proces waarin familieleden conflicten en verstoorde relaties proberen op te lossen.

Daarbij gaat het bijvoorbeeld om:

• het bespreken van problemen;
• het erkennen van fouten;
• het herstellen van onderling vertrouwen;
• het oplossen van conflicten;
• het opnieuw tot stand brengen van goede verhoudingen.

Pono beschrijft in deze samenhang wat juist of in orde is. Hoʻoponopono verwijst naar het proces waarmee men probeert een verstoorde situatie weer in orde te brengen.

Het is daarmee een concreet voorbeeld van hoe de betekenis van pono in een ander Hawaiiaans woord terugkomt.

5. Wat betekent Pono binnen Huna?

Binnen de moderne Huna-filosofie van Serge Kahili King is Pono het zevende principe, samengevat als: ‘Doeltreffendheid is de maatstaf voor waarheid.’ Daarmee wordt bedoeld dat de waarde van een overtuiging of aanpak vooral blijkt uit de resultaten. Werkt iets niet, dan kun je een andere aanpak proberen.

Pono benadrukt binnen Huna dus praktische wijsheid, flexibiliteit en het bereiken van resultaten. Dit verschilt van de traditionele Hawaiiaanse betekenis, waarin juistheid, rechtvaardigheid en goed handelen centraal staan.

6. Tenslotte

Pono is een Hawaiiaans begrip dat verwijst naar juistheid, goedheid, rechtvaardigheid en passend handelen. Het wordt gebruikt voor zowel persoonlijke eigenschappen als de kwaliteit van relaties en maatschappelijke verhoudingen.

De betekenis komt duidelijk naar voren in het Hawaiiaanse staatsmotto en in het woord hoʻoponopono. In beide gevallen staat centraal dat iets juist, rechtvaardig of in orde behoort te zijn.