ʻOhana

ʻOhana is het Hawaiiaanse woord voor familie. Het begrip omvat niet alleen ouders, kinderen en andere bloedverwanten, maar kan ook verwijzen naar mensen die door sterke persoonlijke banden, zorg en onderlinge verantwoordelijkheid met elkaar verbonden zijn.

Binnen de Hawaiiaanse cultuur heeft ʻohana van oudsher een belangrijke sociale betekenis. Familie vormt een netwerk waarin mensen samenleven, elkaar ondersteunen en kennis en tradities doorgeven.

1. Wat betekent ʻOhana?

ʻOhana betekent familie, maar heeft een ruimere betekenis dan het Nederlandse woord vaak oproept.

Het begrip kan betrekking hebben op:

• Directe familie: ouders, kinderen, broers en zussen.
• Uitgebreide familie: grootouders, ooms, tantes, neven en nichten.
• Familie door adoptie: kinderen en volwassenen die door familiebanden zijn opgenomen.
• Andere nauwe relaties: mensen die als familie worden beschouwd, ook zonder bloedverwantschap.

ʻOhana wordt tegenwoordig ook gebruikt voor hechte groepen, zoals vrienden, collega's en gemeenschappen. Dat bredere gebruik betekent niet dat iedere groep automatisch een ʻohana is.

2. Welke rol speelt ʻOhana in de Hawaiiaanse cultuur?

In de traditionele Hawaiiaanse samenleving speelde de uitgebreide familie een centrale rol in het dagelijks leven. Familieleden deelden verantwoordelijkheden en werkten samen om in hun levensonderhoud te voorzien.

Binnen een ʻohana waren verschillende vormen van samenwerking belangrijk:

✦ Opvoeding: kinderen werden niet uitsluitend door hun ouders verzorgd, maar ook door andere familieleden.

✦ Ouderen: grootouders hadden een belangrijke rol bij het doorgeven van kennis en familiegeschiedenis.

✦ Voedselvoorziening: familieleden werkten samen bij landbouw, visserij en andere dagelijkse werkzaamheden.

✦ Onderlinge hulp: familieleden ondersteunden elkaar bij ziekte, tegenslag en praktische problemen.

✦ Tradities: verhalen, gebruiken en vaardigheden werden binnen families doorgegeven.

De precieze taakverdeling verschilde per familie en omstandigheden. ʻOhana was daarmee niet alleen een verwantschapsgroep maar ook een belangrijke sociale en economische eenheid.

3. Wat is de relatie tussen ʻOhana en Hānai?

Een bijzonder onderdeel van de Hawaiiaanse familiecultuur is hānai. Dit begrip verwijst onder andere naar het opvoeden of verzorgen van een kind door iemand anders dan de biologische ouders.

Binnen de traditionele Hawaiiaanse samenleving konden kinderen bijvoorbeeld worden grootgebracht door grootouders of andere familieleden.

Hānai kende verschillende vormen:

◆ Een kind werd opgevoed door grootouders.

◆ Familieleden namen de dagelijkse zorg voor een kind op zich.

◆ Een kind groeide op bij andere vertrouwde volwassenen.

Hānai was niet noodzakelijk hetzelfde als moderne juridische adoptie. De regeling kon voortkomen uit familieafspraken en bestaande sociale banden.

Dit gebruik laat zien dat familie binnen de Hawaiiaanse cultuur niet uitsluitend door biologische afstamming werd bepaald. Ook opvoeding, zorg en duurzame relaties konden een belangrijke plaats innemen.

4. Waarom is ʻOhana wereldwijd bekend geworden?

Het begrip ʻohana kreeg internationale bekendheid door films, televisie en de toeristische uitstraling van Hawaiʻi.

Vooral de Disneyfilm Lilo & Stitch uit 2002 maakte het woord populair met de boodschap dat familie betekent dat niemand wordt achtergelaten of vergeten.

Daardoor wordt ʻohana buiten Hawaiʻi vaak geassocieerd met:

◇ saamhorigheid;

◇ onderlinge steun;

◇ trouw aan elkaar;

◇ het gevoel ergens bij te horen.

5. Tenslotte

ʻOhana betekent familie in de brede Hawaiiaanse betekenis van het woord. Het omvat zowel directe en uitgebreide familie als andere duurzame familiebanden waarin opvoeding, zorg en onderlinge verantwoordelijkheid een rol spelen.

Het begrip is vooral belangrijk om te begrijpen hoe familie van oudsher functioneerde binnen de Hawaiiaanse samenleving. ʻOhana was niet alleen een groep verwanten, maar ook een netwerk waarin mensen samenwerkten, voor elkaar zorgden en hun kennis doorgaven.