Zonder oordeel: De TaoMind-kunst van open kijken naar jezelf en het leven...

We zijn gewend om voortdurend te beoordelen. Wat gebeurt er? Wat vind ik ervan? Is het goed of slecht? Heb ik het goed gedaan? Heeft de ander gelijk of niet? Was mijn keuze verstandig of heb ik een fout gemaakt?

Dat vermogen om onderscheid te maken is nuttig. We hebben ons beoordelingsvermogen nodig om keuzes te maken, grenzen te stellen en verantwoordelijkheid te nemen. Maar er ontstaat iets anders wanneer oordelen een automatische manier van kijken wordt. Dan zien we niet meer eerst wat er gebeurt, maar vooral wat wij vinden dat het betekent.

Binnen TaoMind betekent leven zonder oordeel daarom niet dat goed en kwaad verdwijnen of dat je alles maar moet accepteren. Het betekent dat je ruimte maakt tussen waarnemen en beoordelen. Eerst kijken. Eerst voelen. Eerst aanwezig zijn. En pas daarna bepalen wat een situatie van je vraagt.

Daar ontstaat een andere houding tegenover het leven: opener, zachter en minder beheerst door de behoefte om alles onmiddellijk in te delen. Niet ieder moment hoeft direct begrepen te worden. Niet iedere ervaring hoeft meteen succesvol of mislukt te heten.

Zonder oordeel leven betekent niet dat je nergens meer iets van vindt. Het betekent dat je de werkelijkheid eerst de kans geeft om te zijn wat ze is.

1. We oordelen sneller dan we denken...

Oordelen gebeurt vaak zo snel dat we nauwelijks merken dat we het doen.

Iemand reageert kortaf en we denken dat diegene geïrriteerd is. Een plan loopt anders dan verwacht en we noemen het een mislukking. We voelen onzekerheid en concluderen dat er iets verkeerd gaat.

Tussen wat er werkelijk gebeurt en onze interpretatie ervan zit soms nauwelijks ruimte.

Daar begint TaoMind.

Niet met het verbieden van oordelen, maar met het opmerken ervan.

Je kunt jezelf afvragen:

• Wat neem ik werkelijk waar?
• Welke betekenis voeg ik daar zelf aan toe?
• Weet ik zeker dat mijn eerste interpretatie klopt?
• Kan ik nog even openlaten wat dit betekent?

Die kleine ruimte verandert veel. Je hoeft je eerste gedachte niet te bestrijden, maar je hoeft haar ook niet onmiddellijk tot waarheid te verklaren.

2. Eerst aanwezig zijn

We hebben geleerd om problemen vooral vanuit ons denken te benaderen. We analyseren, vergelijken en zoeken verklaringen voordat we verdergaan.

Rationeel denken is waardevol, maar binnen TaoMind hoeft het niet altijd als eerste het woord te krijgen.

Soms voel je al iets voordat je het kunt verklaren. Een bepaalde richting geeft rust. Een gesprek voelt anders dan de woorden doen vermoeden. Je lichaam reageert op een situatie terwijl je verstand nog bezig is argumenten op een rij te zetten.

Daar raakt leven zonder oordeel aan intuïtie.

Niet omdat ieder gevoel automatisch juist is, maar omdat je pas werkelijk kunt luisteren wanneer je niet onmiddellijk alles met je denken invult.

Aanwezig zijn betekent dan: waarnemen wat er is voordat je beslist wat het betekent.

3. Voorbij goed en slecht

Ons denken houdt van duidelijke tegenstellingen.

• Goed of slecht.
• Succes of mislukking.
• Winst of verlies.
• Juist of onjuist.

Die onderscheidingen kunnen nuttig zijn, maar het leven blijkt achteraf vaak minder zwart-wit.

Een gebeurtenis die aanvankelijk als een mislukking voelde, kan een onverwachte richting openen. Een periode die je het liefst had overgeslagen, kan later belangrijk blijken voor wie je bent geworden. En iets wat eerst als succes voelde, kan uiteindelijk helemaal niet bij je passen.

TaoMind vraagt daarom niet om goed en slecht af te schaffen.

Het nodigt uit om voorzichtig te zijn met te snelle conclusies.

Je weet namelijk niet altijd wat een gebeurtenis uiteindelijk betekent.

Dat vraagt niet-weten: het vermogen om een ervaring tijdelijk open te laten zonder haar onmiddellijk vast te zetten in een oordeel.

4. Gelijkmoedigheid is niet hetzelfde als onverschilligheid

Leven zonder oordeel raakt aan gelijkmoedigheid.

Dat woord kan klinken alsof niets je meer raakt, maar dat is niet wat ermee bedoeld wordt.

Je blijft voelen.

Je kunt blij zijn wanneer iets lukt, verdrietig wanneer je iets verliest en boos wanneer iemand over een grens gaat. Gelijkmoedigheid vraagt niet dat je die emoties onderdrukt.

Het betekent dat je er niet volledig door wordt meegesleurd.

Je emoties mogen bewegen zonder dat iedere emotie onmiddellijk bepaalt wie je bent of wat je moet doen.

Dat is geworteld zijn.

Zoals een boom door de wind beweegt zonder bij iedere windvlaag zijn wortels te verliezen, zo kun je geraakt worden en toch een innerlijke basis behouden.

Daarin zit kracht.

Niet in niets voelen, maar in kunnen voelen zonder jezelf kwijt te raken.

5. Acceptatie begint bij zien wat er is

Wanneer we iets onmiddellijk als verkeerd beoordelen, ontstaat gemakkelijk een tweede reactie: het moet weg.

We willen de situatie veranderen, het gevoel oplossen of de werkelijkheid terugbrengen naar hoe we vinden dat ze had moeten zijn.

Daar ontstaat weerstand.

Acceptatie betekent binnen TaoMind niet dat je alles goedkeurt. Het betekent dat je eerst erkent wat er daadwerkelijk is.

Dat verschil is essentieel.

Je kunt accepteren dat iemand je heeft gekwetst zonder diens gedrag goed te keuren. Je kunt accepteren dat een situatie is veranderd en tegelijkertijd besluiten dat je actie moet ondernemen.

Acceptatie zegt:

Dit is wat er nu is.

Pas daarna komt:

Wat wil of kan ik hiermee doen?

Wanneer die volgorde omdraait, proberen we soms iets te veranderen wat we nog niet werkelijk hebben gezien.

6. Zonder oordeel betekent niet zonder grenzen

Dit verdient extra aandacht.

Leven zonder oordeel betekent niet dat alle gedragingen gelijkwaardig worden. Het betekent evenmin dat je nooit meer mag zeggen dat iets niet bij je past.

TaoMind vraagt niet om je onderscheidingsvermogen uit te schakelen.

Integendeel.

Wanneer je minder automatisch oordeelt, kun je soms juist helderder zien.

Je kunt bijvoorbeeld constateren:

Dit gedrag doet mij pijn.

Dat is iets anders dan:

Jij bent een slecht mens.

Of:

Deze keuze werkte niet.

In plaats van:

Ik ben een mislukkeling.

De eerste formulering kijkt naar wat er gebeurt. De tweede maakt er onmiddellijk een totaal oordeel over een mens van.

Zonder oordeel leven brengt daardoor juist helderheid.

Je kunt grenzen stellen zonder de ander eerst te veroordelen.

7. Amor fati: Ook dit hoort bij mijn weg

Hier raakt zonder oordeel leven aan amor fati en aan de betekenis van vertrouwen binnen TaoMind.

Wanneer iets anders loopt dan je had gehoopt, verschijnt snel het oordeel dat het niet zo had mogen gaan.

Maar de werkelijkheid is inmiddels zoals ze is.

Amor fati gaat een stap verder dan berusting. Het betekent niet alleen verdragen wat er gebeurt, maar uiteindelijk kunnen erkennen dat ook het onverwachte, moeilijke en ongewenste onderdeel is geworden van jouw levensweg.

Niet:

Alles wat gebeurt is goed.

Maar:

Ook wat ik niet gekozen heb, behoort nu tot het leven dat ik leef.

Daarin ontstaat een bijzonder soort vrijheid.

Je hoeft het verleden niet langer voortdurend te vergelijken met een alternatief leven waarin alles anders was gelopen.

Je kunt bewegen vanuit wat er nu werkelijk is.

8. De verbinding tussen lichaam en geest

Oordelen gebeurt niet alleen in gedachten.

Ons lichaam reageert mee.

Wanneer je voortdurend beoordeelt, vergelijkt en controleert, kan dat zich uiten in spanning. Je ademhaling wordt oppervlakkiger, je schouders trekken omhoog of je merkt dat je moeilijk tot rust komt.

Daarom brengt TaoMind je steeds opnieuw terug naar het lichaam.

Wanneer je merkt dat je vastzit in een oordeel, hoef je het niet onmiddellijk weg te denken.

• Stop even.
• Voel je voeten.
• Ontspan je schouders.
• Breng je aandacht naar je ademhaling.
• Merk vervolgens op wat er gebeurt.

Niet:

Hoe krijg ik dit weg?

Maar:

Wat is er nu aanwezig?

Dat is een kleine verschuiving, maar een belangrijke. Je probeert jezelf niet onmiddellijk te corrigeren. Je begint met luisteren.

9. Speelsheid doorbreekt het oordeel

Hoe serieuzer we onszelf nemen, hoe gemakkelijker ieder resultaat een oordeel over onszelf wordt.

Iets lukt en we voelen ons goed.

Iets mislukt en plotseling twijfelen we aan onszelf.

Speelsheid biedt een andere mogelijkheid.

Een kind dat leert lopen, beoordeelt iedere val niet als bewijs dat lopen kennelijk niets voor hem is. Het staat op, probeert opnieuw en leert onderweg.

Speelsheid brengt die open houding terug.

Niet alles hoeft onmiddellijk resultaat op te leveren.

1. Je mag proberen.
2. Van richting veranderen.
3. Nieuwsgierig zijn.
4. Een fout maken.
5. Opnieuw beginnen.

Daarmee raakt speelsheid aan creativiteit. Creativiteit heeft ruimte nodig waarin niet ieder idee onmiddellijk wordt beoordeeld op nut, kwaliteit of haalbaarheid.

Wie voortdurend oordeelt, sluit mogelijkheden vroeg.

Wie eerst onderzoekt, houdt ze langer open.

10. Oordelen over jezelf

Misschien zijn onze hardste oordelen uiteindelijk niet gericht op anderen, maar op onszelf.

We hebben ideeën over wie we zouden moeten zijn, wat we inmiddels bereikt zouden moeten hebben en hoe we met bepaalde situaties zouden moeten omgaan.

Wanneer de werkelijkheid daarvan afwijkt, ontstaat zelfkritiek.

Maar ook hier kan TaoMind ruimte creëren.

• Je kunt een fout erkennen zonder jezelf tot die fout te reduceren.
• Je kunt verdriet voelen zonder te denken dat je sterker zou moeten zijn.
• Je kunt twijfelen zonder te concluderen dat je geen richting hebt.

Daar raakt leven zonder oordeel aan zachtheid.

Niet alles in jezelf hoeft voortdurend verbeterd te worden.

Sommige delen willen eerst gezien worden.

11. Minder oordeel geeft meer ruimte voor anderen

Wanneer je minder snel oordeelt, verandert ook de manier waarop je naar andere mensen kijkt.

We zien meestal maar een klein gedeelte van iemands werkelijkheid. Toch trekken we gemakkelijk grote conclusies uit gedrag, woorden of één ontmoeting.

Zonder oordeel leven betekent niet dat je alles van iemand accepteert.

Wel dat je ruimte laat voor de mogelijkheid dat je niet het hele verhaal kent.

Dat kan relaties zachter maken.

Je luistert voordat je antwoordt.

Je stelt een vraag voordat je een conclusie trekt.

Je probeert gedrag te begrijpen zonder het noodzakelijk goed te keuren.

Dat is geen naïviteit.

Het is de erkenning dat een mens altijd groter is dan het moment waarop jij hem of haar beoordeelt.

12. Van oordeel naar verwondering

Er bestaat nog een andere mogelijkheid wanneer je niet onmiddellijk oordeelt: verwondering.

Een oordeel sluit iets af.

Zo zit het.

Verwondering opent juist.

Wat gebeurt hier eigenlijk?

Wat zie ik misschien nog niet?

Wat kan ik hiervan leren?

Dat betekent niet dat je voortaan alles prachtig moet vinden. Verwondering is geen geforceerde positiviteit.

Het is een nieuwsgierige houding tegenover de werkelijkheid.

Daarmee kom je dichter bij het taoïstische idee van het oude kind: ervaring hebben zonder je openheid volledig te verliezen.

Je weet meer dan vroeger, maar denkt niet dat je daardoor alles al weet.

13. De vrijheid om niet onmiddellijk iets te vinden

Misschien zit hierin wel een van de grootste vormen van innerlijke rust.

Je hoeft niet overal direct iets van te vinden.

Niet iedere discussie vraagt om jouw positie.

Niet iedere gedachte hoeft gevolgd.

Niet iedere gebeurtenis hoeft vandaag betekenis te krijgen.

En niet iedere fout hoeft onmiddellijk veranderd te worden in een levensles.

Soms mag iets gewoon even zijn wat het is.

Daar komen stilte, leegte, vertrouwen en niet-weten samen.

Je blijft aanwezig zonder onmiddellijk in te grijpen.

En vanuit die aanwezigheid kan later vanzelf duidelijker worden wat een passende beweging is.

Dat is geen passiviteit.

Het is ruimte vóór het handelen.

14. Tenslotte

Leven zonder oordeel betekent binnen TaoMind niet dat je geen onderscheid meer maakt tussen wat goed voor je is en wat niet. Het betekent dat je probeert de werkelijkheid niet onmiddellijk gevangen te zetten in conclusies. 

Je kijkt voordat je benoemt, luistert voordat je reageert en voelt voordat je besluit wat iets betekent. Daardoor ontstaat ruimte tussen wat er gebeurt en het verhaal dat je erover vertelt. In die ruimte kunnen acceptatie, gelijkmoedigheid en vertrouwen groeien.

Misschien hoef je het leven niet voortdurend te verdelen in geslaagd en mislukt, goed en slecht, winst en verlies. Sommige gebeurtenissen krijgen pas veel later betekenis en andere hoeven misschien nooit volledig verklaard te worden. Je kunt aanwezig blijven zonder alles te begrijpen en handelen zonder eerst absolute zekerheid te hebben. 

TaoMind nodigt je uit om het oordeel niet als eerste te laten spreken. Want wanneer je even ophoudt te bepalen wat het leven zou moeten zijn, ontstaat er ruimte om werkelijk te zien wat er is.

PS : Wil jij je nog meer verdiepen in Taomind, Moderne Ho'oponopono of Droomkracht?   Ontdek het hier