Innerlijke harmonie: Wanneer alles in jezelf weer samenvalt...
Innerlijke harmonie klinkt misschien alsof alles in jezelf uiteindelijk dezelfde kant op moet wijzen. Je gedachten zijn helder, je gevoel klopt, je weet wat je wilt en er bestaat geen twijfel meer. Maar juist dat verlangen naar volledige innerlijke overeenstemming kan ervoor zorgen dat we eindeloos blijven zoeken naar zekerheid die er meestal niet is.
Niet alles in jou hoeft hetzelfde moet denken, voelen of willen. Je kunt verlangen en twijfelen, liefhebben en geïrriteerd zijn, bang zijn en toch willen gaan. Die ervaringen hoeven elkaar niet op te heffen. Harmonie binnen Taomind is geen eenstemmigheid maar het is de ruimte waarin verschillende ervaringen samen mogen uitmaken wie je op dat moment bent.
1. Wat betekent innerlijke harmonie?
Denk aan een orkest.
Wanneer alle instrumenten voortdurend exact dezelfde noot zouden spelen, ontstaat er geen mooie muziek. Juist doordat verschillende tonen tegelijkertijd kunnen klinken, ontstaat iets wat geen enkele toon afzonderlijk kan voortbrengen.
Bij onszelf verwachten we vaak iets anders.
- We willen weten wat we werkelijk voelen.
- Of we iets echt willen.
- Welke gedachte de juiste is.
- Welke kant van onszelf we moeten vertrouwen.
Daarmee maken we van innerlijke harmonie ongemerkt een zoektocht naar één antwoord.
Maar dat antwoord is er soms niet.
- Je kunt van je werk houden en verlangen naar iets nieuws.
- Je kunt blij zijn met je leven en tegelijkertijd voelen dat er iets ontbreekt.
- Je kunt iemand vergeven en nog steeds pijn voelen om wat er is gebeurd.
- Je kunt van iemand houden en toch je eigen weg gaan.
Het één maakt het ander niet automatisch onwaar.
2. Waarom willen we die innerlijke tegenstrijdigheid zo graag oplossen?
Tegenstrijdigheid kan ongemakkelijk voelen.
Wanneer je precies weet wat je wilt, ontstaat richting. Wanneer verschillende gevoelens, verlangens of gedachten door elkaar lopen, verschijnt onzekerheid.
En onzekerheid willen we graag oplossen.
Dus beginnen we te zoeken en vragen te stellen:
- Wat wil ik nou echt?
- Waarom twijfel ik nog steeds?
- Als dit de juiste keuze is, waarom voelt het dan niet helemaal goed?
- Als ik van iemand houd, waarom wil ik dan soms afstand?
Achter zulke vragen zit gemakkelijk de verwachting dat ergens één zuiver antwoord verborgen ligt. Als we maar lang genoeg nadenken, moeten alle losse stukjes uiteindelijk hetzelfde zeggen.
Maar het leven werkt niet altijd zo.
Twee dingen kunnen tegelijkertijd waar zijn
Je kunt:
◆ dankbaar zijn en toch verandering willen;
◆ angst voelen en toch ergens naar verlangen;
◆ iemand missen en weten dat afstand verstandig is;
◆ trots zijn op wat je hebt bereikt en moe zijn van wat het heeft gekost;
◆ ergens achter staan en toch twijfels hebben.
Dat zijn niet noodzakelijk fouten die opgelost moeten worden.
Soms beschrijven ze eenvoudig verschillende kanten van dezelfde werkelijkheid.
3. Waarom hoeft niet alles in jezelf het eens te worden?
We denken gemakkelijk dat innerlijke rust pas ontstaat wanneer de discussie voorbij is.
Maar stel dat je een belangrijke keuze moet maken.
Een deel van jou verlangt naar avontuur. Tegelijkertijd vind je zekerheid belangrijk. Je kunt proberen één van beide gevoelens weg te redeneren, maar daarmee verdwijnt niet noodzakelijk wat het andere deel probeert duidelijk te maken.
Misschien zijn beide relevant.
Je verlangen laat zien dat iets je trekt.
Je onzekerheid laat zien dat er ook iets op het spel staat.
Dan hoeft de oplossing niet te zijn dat één kant wint.
De vraag kan veranderen van:
Welke kant van mij heeft gelijk?
naar:
- Wat wordt zichtbaar wanneer ik beide serieus neem?
Dat is een subtiele verschuiving.
Je probeert jezelf niet langer terug te brengen tot één duidelijke gedachte of één zuiver gevoel. Je probeert vollediger te zien wat er werkelijk in je aanwezig is.
Harmonie vraagt geen innerlijke winnaar
Dat betekent niet dat je nooit kiest.
Uiteindelijk moet je soms ja of nee zeggen.
- Blijven of vertrekken.
- Spreken of zwijgen.
- Vasthouden of loslaten.
Maar een keuze hoeft niet te bewijzen dat alles in jou het ermee eens is.
- Je kunt besluiten te vertrekken en toch verdriet voelen.
- Je kunt blijven en toch nieuwsgierig zijn naar het pad dat je niet hebt gekozen.
- Je kunt een grens stellen en tegelijkertijd begrip hebben voor de ander.
Een duidelijke keuze en gemengde gevoelens kunnen naast elkaar bestaan.
4. Wat gebeurt er wanneer je stopt met jezelf in één verhaal te dwingen?
We maken voortdurend verhalen over onszelf:
- Ik ben iemand die doorzet.
- Ik ben zelfstandig.
- Ik ben zorgzaam.
- Ik ben rationeel.
- Ik ben sterk.
Zo’n verhaal helpt ons om onszelf te begrijpen. Het wordt onderdeel van ons wereldmodel: de manier waarop we betekenis geven aan onszelf en aan wat we meemaken.
Maar ieder verhaal selecteert.
- Wanneer je jezelf ziet als iemand die altijd sterk is, kan kwetsbaarheid ongemakkelijk worden.
- Wanneer je jezelf als behulpzaam ziet, kan boosheid moeilijk passen.
- Wanneer zelfstandigheid belangrijk voor je is, kan de behoefte aan steun voelen alsof er iets niet klopt.
Dan ontstaat de verleiding om ervaringen die niet bij het verhaal passen weg te drukken of te verklaren.Terwijl juist daar iets interessants kan gebeuren.
Misschien hoef je niet te kiezen tussen sterk en kwetsbaar.
Misschien ben je sterk en heb je soms iemand nodig.
Misschien ben je zorgzaam en kun je boos worden.
Misschien houd je van vrijheid en verlang je tegelijkertijd naar verbondenheid.
Je bent meer dan het verhaal dat je over jezelf kunt vertellen.
5. Kun je naar jezelf kijken zonder te kiezen?
Wanneer twee ervaringen botsen, schieten we gemakkelijk in beoordeling.
De ene kant voelt verstandig. De andere kinderachtig.
Het ene verlangen past bij wie we willen zijn. Het andere liever niet.
Maar zodra je partij kiest, bestaat het gevaar dat je niet meer onderzoekt wat er werkelijk aanwezig is. Je bent dan al bezig met corrigeren voordat je hebt geluisterd.
Daarom kan het helpen om eerst zonder oordeel te kijken.
Niet:
Welke gedachte moet weg?
Maar:
Wat gebeurt hier?
Niet:
Welk gevoel is terecht?
Maar:
Wat vertelt dit gevoel mij?
Niet:
Welke kant moet winnen?
Maar:
Wat zie ik wanneer ik niets onmiddellijk hoef weg te drukken?
Dat vraagt soms om innerlijke stilte. Niet omdat stilte automatisch antwoorden geeft, maar omdat je even stopt met het produceren van nieuwe antwoorden.
Je hoeft niet onmiddellijk iets met wat je ontdekt.
Eerst mag het er zijn.
6. Wat heeft Xin met harmonie te maken?
In het Chinese denken bestaat het begrip xin, vaak vertaald als hartgeest. Die vertaling is interessant omdat zij een scheiding minder vanzelfsprekend maakt die wij gemakkelijk maken: die tussen denken en voelen.
Wij vragen ons bijvoorbeeld af:
Wat zegt mijn verstand?
en daarna:
Wat zegt mijn gevoel?
Alsof er twee afzonderlijke raadgevers tegenover elkaar zitten en één van hen uiteindelijk gelijk moet krijgen.
De hartgeest wijst naar een derde weg want:
- Er is denken.
- Er is voelen.
- Er zijn lichamelijke reacties, herinneringen, verwachtingen en indrukken.
Maar onze ervaring ontstaat uit het geheel waarin die voortdurend op elkaar inwerken.
Dat betekent niet dat ieder gevoel waar is of iedere gedachte gevolgd moet worden.
Het betekent wel dat innerlijke harmonie niet ontstaat door één manier van weten tot koning te kronen.
Luisteren naar het geheel
Soms vertelt je verstand iets belangrijks.
Soms merk je lichamelijk eerder dat iets niet klopt.
Soms is een emotionele reactie gekleurd door een oude ervaring.
Soms weet je simpelweg nog niet wat alles bij elkaar betekent.
Daarom hoeft luisteren niet onmiddellijk tot een conclusie te leiden.
- Je kunt iets waarnemen zonder het meteen te gehoorzamen.
- Je kunt een gedachte serieus nemen zonder haar voor waarheid aan te nemen.
- Je kunt een gevoel toelaten zonder het de volledige richting van je leven te laten bepalen.
Innerlijke harmonie vraagt niet dat één deel van je het geheel bestuurt.
Ze vraagt dat het geheel gehoord kan worden.
7. Welke plaats heeft innerlijke harmonie binnen TaoMind?
Innerlijke harmonie is geen toestand waarin twijfel, faalangst, boosheid of innerlijke tegenstrijdigheid uiteindelijk verdwijnen.
Dat zou betekenen dat harmonie afhankelijk wordt van het verwijderen van alles wat niet mooi samenvalt.
Juist daar kiest TaoMind een andere richting.
Je hoeft jezelf niet eerst innerlijk glad te strijken voordat je kunt leven.
- Soms weet je wat je wilt en voel je tegelijkertijd weerstand.
- Soms heb je vertrouwen en ben je toch bang.
- Soms weet je dat een keuze verstandig is terwijl een ander deel van jou afscheid moet nemen van wat daardoor verloren gaat.
Harmonie ontstaat dan niet doordat één kant verdwijnt.
Ze ontstaat doordat je verschillende ervaringen kunt dragen zonder jezelf voortdurend in één sluitend antwoord te dwingen.
Dat geeft ook ruimte aan niet-weten.
Niet iedere tegenstelling hoeft vandaag opgelost te worden. Niet iedere twijfel bevat een verborgen antwoord dat je met voldoende nadenken kunt vinden.
Soms wordt pas later duidelijk hoe verschillende delen van een ervaring bij elkaar hoorden.
8. Tenslotte
Innerlijke harmonie betekent binnen TaoMind niet dat alles in jou dezelfde noot moet spelen. Je kunt verschillende dingen tegelijkertijd voelen, denken en verlangen zonder dat er daarom iets mis met je is. De kunst is niet om iedere tegenstelling onmiddellijk op te lossen, maar om ruimte te maken voor het geheel voordat je bepaalt wat je ermee doet.
Misschien is dat uiteindelijk de eenvoudigste betekenis van harmonie: heelheid zonder uniformiteit. Niet alles hoeft hetzelfde te worden om samen te kunnen bestaan. En niet alles hoeft opgelost te zijn voordat jij verder kunt.